Đôi dòng kỉ niệm về người thầy dạy làm báo Nguyễn Tri Niên...

Đánh giá được tầm quan trọng, sự cần thiết của việc bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao kỹ năng tác nghiệp báo chí cho đội ngũ nhà báo, người làm báo trong tỉnh, tháng 9 năm 2005, Hội Nhà báo tỉnh Quảng Bình phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí Việt Nam, mở lớp tập huấn “Nghiệp vụ báo chí”, do các giảng viên của Trung tâm là thầy Trần Đình Thảo, thầy Nguyễn Uyển lên lớp.

doi dong ki niem ve nguoi thay day lam bao nguyen tri nien hinh 1

Cố Nhà nghiên cứu lý luận báo chí, nhà báo Nguyễn Tri Niên

Học viên chúng tôi, hầu hết đã bén duyên nghề viết; có những người được học bài bản, tốt nghiệp các trường báo chí, phát thanh, truyền hình... nhưng cũng có những người chỉ mới viết bằng lòng đam mê. Sau 5 ngày học tập và thực hành, chúng tôi về với thực tế và trang viết, thấy mình tự tin hơn, viết lách hiệu quả hơn, đúng như có câu ngạn ngữ: “Không thầy đố mầy làm nên”!

Tháng 4 năm 2006, Hội tiếp tục mở lớp thứ hai, lớp “Ngôn ngữ báo chí” do thầy Nguyễn Tri Niên trực tiếp lên lớp. Chúng tôi được giới thiệu, thầy là Chủ nhiệm Bộ môn Ngữ văn, thuộc Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (Nay là Học viện Báo chí & Tuyên truyền). Sau khi nghỉ làm quản lý, thầy tiếp tục làm giảng viên, giảng dạy Ngôn ngữ Báo chí tại đây.

doi dong ki niem ve nguoi thay day lam bao nguyen tri nien hinh 2

Một số tác phẩm của cố nhà báo Nguyễn Tri Niên

Trước khi nhận lời với Thường trực Tỉnh Hội vào giảng cho lớp, thầy vừa xuất bản và ra mắt cuốn “Ngôn ngữ báo chí”. Mỗi người chúng tôi đều được sử dụng và coi cuốn sách như cẩm nang của nghề báo. Nội dung sách gồm một số bài giảng, bài viết về ngôn ngữ dùng cho người viết báo, do chính thầy đứng tên tác giả - Nhà nghiên cứu lý luận báo chí, nhà báo Nguyễn Tri Niên. Đây quả là một công trình nghiên cứu công phu, trí tuệ trong lĩnh vực ngôn ngữ báo chí. Đối với chúng tôi, tuy còn có chút xa lạ, mới mẻ nhưng khi tìm hiểu sâu mới thấm ra: Ngôn ngữ dành cho báo chí thường là... “siêu ngôn ngữ”!.

Qua thời gian lớp học, kỹ năng chuyên nghiệp sắc sảo và sức truyền cảm của thầy Nguyễn Tri Niên đã trở nên rất gần gũi với các học viên chúng tôi...

Cũng qua 5 ngày giảng dạy, thầy đã trang bị cho chúng tôi hàng chục tiết học, gồm: “Những hiểu biết cần thiết của người làm báo”; “Đặc điểm của ngôn ngữ báo chí”; “Các mối quan hệ của ngôn ngữ”; “Tận dụng tính ngôn ngữ học của ngôn ngữ báo chí”; “Quan hệ ngữ đoạn và tầm quan trọng”; “Biên tập báo chí”; “Quy luật sử dụng từ đơn trong tiếng Việt”; “Kết luận về quy luật ngôn ngữ”; “Kinh nghiệm tin ngắn và những mâu thuẫn”; “Ngưỡng và tầm quan trọng của ngưỡng”; “Kinh nghiệm về vượt ngưỡng”; “Một số lưu ý thường gặp”... Sau cùng là buổi tổng kết lớp vào chiều 12/4/2006.

Qua quá trình bồi dưỡng nghiệp vụ quý báu ấy, chúng tôi vẫn nhớ và thấm thía những điều thầy Nguyễn Tri Niên căn dặn: “Làm báo là tham gia trực tiếp vào hoạt động chính trị. Cái này phải rõ ngay từ đầu. Ai định sống chết với nghề thì phải nhớ như đinh đóng cột. Mình làm báo tức là tham gia trực tiếp vào hoạt động chính trị, chứ không có vẩn vơ trong chuyện này. Phải rõ như thế, thì mới có thể làm báo được. Vì tất cả báo chí đều đến bạn đọc, đến bạn nghe đài. Tất cả đều sử dụng ngôn ngữ, dù cho là báo hình, thì hình là “chính văn”, còn lời là “thứ văn” nhưng không thể có hình mà không có lời. Ngay cả khi có lời, thì lời phải như thế nào mới xứng với hình. Ngay cả khi có hình tốt, thì lời phải như thế nào để tôn cái hình lên, làm rõ cái hình ra. Cho nên cuối cùng, dù là loại hình báo gì, thì ngôn ngữ vẫn là thứ truyền tải thông tin cực kỳ quan trọng. Vì thế, chúng tôi muốn các bạn lưu tâm đến tác dụng của ngôn ngữ trong cuộc sống. Để có được những điều trên, tức là có một nhận thức chính trị sắc bén, một kỹ năng về ngôn ngữ để đáp ứng nhu cầu nghiệp vụ, nhà báo phải có một vốn kiến thức hết sức phong phú”.

Thế nên, khi rời lớp học, qua hoạt động thực tiễn, các thế hệ học viên vẫn nhớ đến chất giọng và những bài giảng hấp dẫn của thầy trong môn học “Ngôn ngữ báo chí”, cũng như luôn nhớ đến thầy, với sự yêu mến, kính trọng. Tiếc là, cả lớp ngày đó không ai có… một chiếc máy ảnh để có thể chụp chung với thầy một tấm ảnh làm kỉ niệm. 

Thời gian thấm thoắt 17 năm trôi qua, tôi cũng đã có những thành quả nhất định trong nghề báo và luôn nhớ tới công ơn quý thầy! Những lần ra Hà Nội, tôi đã gặp lại thầy Nguyễn Uyển; được tiếp xúc với thầy Trần Bá Lạn, cây đại thụ của những người dạy làm báo nước nhà. Trong những dịp như thế, tôi tha thiết tìm gặp và thăm thầy Nguyễn Tri Niên, thầy Trần Đình Thảo nhưng do điều kiện công việc, phụ thuộc về thời gian, nên cậu học trò đến từ Quảng Trạch (Quảng Bình), chăm học và hay phát biểu ngày đó vẫn chưa thỏa nguyện với hai thầy.

Bỗng vài năm trước, nhân kỷ niệm 96 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tôi được con gái thầy, Thạc sĩ Nguyễn Phương Anh - Giảng viên Khoa Y Dược, Trường Đại học Thành Đông cho hay, thầy đã về miền cõi hạc. Một trong những người thầy từng dạy dỗ chúng tôi, truyền cảm hứng, niềm đam mê nghề viết cho chúng tôi ngày đó đã đi xa. Rất may, trước đó, tôi đã nhờ Tiến sĩ Hoàng Thị Thu Thủy là học trò và là đồng nghiệp của thầy gửi cho tấm ảnh, cô chụp cùng thầy giáo kính yêu những năm công tác ở Huế, để nhớ về thầy trong ngày Báo chí Việt Nam. Song trong lòng tôi luôn ấp ủ, phải thể hiện tri ân thầy bằng mọi cách có thể!

Thế rồi, tháng 10/2022, tôi cùng ái nữ của thầy đều trở thành học viên lớp Bồi dưỡng viết văn khóa XVI, của Trung tâm Bồi dưỡng viết văn Nguyễn Du - Hội Nhà văn Việt Nam. Lớp có gần 100 học viên nhưng tới 1/3 là học trò cũ của thầy Nguyễn Tri Niên. Sự trùng hợp ngẫu nhiên đã giúp chúng tôi kết tình anh em và cùng nhau về Hà Đông dâng hương tưởng nhớ thầy. Trước di ảnh thầy, dù đã cố kìm nén xúc động nhưng tôi vẫn bật khóc, làm anh chị em cùng đi đều lau nước mắt. Tiếng khóc làm lòng tôi thêm ấm áp, giúp tôi giải tỏa sự hối hận không tìm gặp thầy sớm hơn, dù chỉ để nhìn thầy và nói một lời cám ơn! 

Nhân kỷ niệm 98 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tôi viết lại những dòng cảm xúc này, xin thành kính đa tạ công ơn các thầy giáo đã tận tình dạy dỗ, để những cây bút của chúng tôi thêm vững vàng, có những trang viết được công chúng yêu mến như ngày hôm nay. Tôi tin rằng, các thế hệ học trò làm báo đều là người trọng nghĩa, hẳn sẽ mãi mãi ghi nhớ tình thầy!!!

Nguyễn Tiến Nên

Xem thêm

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

(CLO) Ghi nhận sự đồng hành của các cơ quan truyền thông trước điểm sáng tăng trưởng GRDP 11,31% (đứng thứ 5 toàn quốc), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Ninh Bình đề nghị báo chí tiếp tục bám sát các quyết sách lớn trong tháng 11/2026. Trong đó, trọng tâm là quá trình vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các giải pháp giữ vững đà tăng trưởng kinh tế hai con số.

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Cỡ chữ bài viết: