Media Báo in 0985.907.407
Tìm kiếm
Tin mới
Danh mục

Danh mục

Tin nóng:
TP HCM “hốt bạc” mùa lễ: 9 ngày đón 1,7 triệu khách, doanh thu du lịch chạm mốc 8.700 tỷ đồng Người dân Hà Nội thư thái thả diều chiều cuối kỳ nghỉ lễ Dự báo thời tiết ngày 4/5: Hà Nội có mưa vừa, mưa to trong ngày Điểm tin thể thao 3/5: Tâm điểm V.League nằm ở Hàng Đẫy, MU đại chiến Liverpool Quá tải dịp lễ 30/4 - 1/5 với 316.000 lượt bệnh nhân nhập viện, cấp cứu trên cả nước Lạng Sơn: Doanh thu du lịch đạt 76 tỷ đồng trong dịp nghỉ lễ Khủng hoảng tiền tệ Iran trầm trọng hơn khi chiến tranh kéo dài

Văn hóa

Đời sống văn hóa

Giải mã "phiến đá bí ẩn" tại chùa Săm Pua, từ những lời đồn đoán đến sự thật khảo cổ

Tiểu Mi - Trần Tài
(CLO) Suốt nhiều năm, phiến đá cổ với dòng chữ lạ tại chùa Săm Pua, Vĩnh Long được thêu dệt bằng nhiều giai thoại kỳ bí. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các nhà nghiên cứu, lai lịch của hiện vật này thực chất đã được lưu trữ rõ ràng trong các hồ sơ khoa học từ hàng thế kỷ trước.
cổng 1
Tọa lạc tại ấp Trà Kháo, xã Hòa Ân, tỉnh Vĩnh Long (trước đây là huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh), chùa Săm Pua nổi tiếng với không gian xanh mát và kiến trúc Khmer đặc trưng, là chốn dừng chân an yên cho du khách thập phương.
bên trong
Con đường dẫn vào chùa Săm Pua lẩn khuất dưới tán cây rậm rạp. Khi bước qua cổng tam quan, du khách như bước vào một thế giới khác với những đường cong mái chùa vút cao, họa tiết rắn thần tinh xảo trên bờ nóc cùng không gian tĩnh lặng đặc trưng của ngôi chùa Khmer Nam Bộ.
img_0686.jpg
Nơi đây không chỉ là không gian thực hành nghi lễ tôn giáo, mà từ lâu đã đóng vai trò là trung tâm văn hóa, nơi gìn giữ chữ viết và nếp sống của cộng đồng phum sóc.
img_0688.jpg
Tuy nhiên, điều khiến nhiều nhà nghiên cứu và du khách nán lại lâu nhất tại chùa Săm Pua lại không nằm ở sắc màu kiến trúc, mà ở một khối đá xám ngỡ như vô tri, nằm khiêm tốn ngay dưới chân bậc thang lên chính điện.
cục đá 2
Đặc biệt, hai đầu khối đá có các "u mấu" hình dáng đặc trưng của phần ngàm cấu kiện từng được gắn kết vào một công trình kiến trúc cổ nào đó. Theo các tư liệu ghi nhận, phiến đá này được phát hiện tình cờ vào năm 1998 trong một lần nhà chùa tiến hành trùng tu. Khi mũi xà beng của thợ thi công chạm phải một vật cứng dưới lòng đất, người ta tiến hành đào rộng ra và phát hiện một khối đá lớn.
img_0694.jpg
Chia sẻ về hiện vật đặc biệt này, Đại đức Thạch Sơn – trụ trì chùa Săm Pua hiện nay – cho biết: “Khối đá này nặng tới mức mỗi lần muốn di chuyển phải cần ít nhất 8 người khiêng. Trước đây, do chưa hiểu hết nguồn gốc, nhà chùa và bà con Phật tử chỉ biết trân trọng gìn giữ như một kỷ vật thiêng liêng của người xưa để lại. Nay khi các nhà khoa học đã có những giải mã rõ ràng, chúng tôi rất mong được hỗ trợ bảo quản đúng cách để nét chữ không bị phai mòn, giúp thế hệ sau còn có thể chiêm ngưỡng”.cục đá 3
Sự xuất hiện của phiến đá với những ký tự lạ đã nhanh chóng thu hút sự chú ý. Suốt nhiều năm, câu chuyện về hiện vật này được truyền miệng như một bí ẩn chưa có lời giải. Có thời điểm, các phương tiện truyền thông mô tả đây là “dòng chữ giống chữ Phạn chưa ai đọc được”, kéo theo nhiều phỏng đoán thiếu cơ sở khoa học về niên đại. Những giai thoại trong dân gian càng làm câu chuyện thêm phần sinh động nhiều người cho rằng đây là loại đá mang về từ vùng núi Hà Tiên, kẻ lại liên tưởng đến những khối đá xây dựng nên đền tháp Angkor vĩ đại.

img_0687.jpg
Trái ngược với những lời đồn thổi về một bí ẩn không thể giải mã, lai lịch của phiến đá chùa Săm Pua thực chất đã tồn tại từ rất lâu trong kho tàng dữ liệu của giới nghiên cứu khoa học.
cục đá 4
Cụ thể, đối chiếu với hồ sơ khảo cổ "Inventaire CIK", hiện vật này tương ứng với mã số K.419. Các nhà khoa học xác định đây là một piedroit (đá trụ hoặc đá khuôn cửa) thuộc về "Vat Sambor" (tên gọi cũ của chùa Săm Pua, Việt Nam). Dòng chữ khắc trên đá được xác định là tiếng Sanskrit (Phạn ngữ), có niên đại vào khoảng thế kỷ VI – VII. Đáng chú ý, thông tin về hiện vật này từng được công bố trên tập san của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (BEFEO) từ tận năm 1919. Gần đây hơn, trên ấn bản của dự án nghiên cứu DHARMA, phần chữ duy nhất còn sót lại trên phiến đá đã được các chuyên gia phiên âm là “bhogīndrāsya-sahasra-nissr̥t”. Bản dịch tiếng Pháp của cụm từ này gợi lên một hình ảnh mang tính tôn giáo và thi ca: “tia sáng uốn lượn phát ra từ ngàn miệng vua rắn”.
img_0681.jpg
Từ câu chuyện của một phiến đá "nhô lên từ lòng đất" tại chùa Săm Pua, có thể thấy một bài học sâu sắc về công tác bảo tồn di sản. Di sản văn hóa không chỉ đơn thuần là những hiện vật chúng ta nhìn thấy hay khai quật được, mà giá trị của nó chỉ thực sự phát huy khi được “đọc đúng hệ chữ” và “đặt đúng hồ sơ khoa học”.
phiến đá
Bí ẩn của phiến đá Săm Pua không nằm ở việc "chưa có ai đọc được". Điểm khiến hiện vật này khó gắn vào một bối cảnh lịch sử cụ thể đơn giản là vì văn bản còn lại quá ngắn. Giới chuyên môn nhận định, đây rất có thể chỉ là một mảnh tán tụng mang tính khuôn sáo, hoặc thậm chí là một "bài thử tay" của người thợ khắc đá thời bấy giờ. Trong điều kiện thực tế tại chùa Săm Pua, phiến đá cần được bảo vệ bằng các biện pháp thiết thực hơn như: che chắn để giảm thiểu tác động của môi trường nắng mưa, thiết lập rào chắn hạn chế việc du khách chạm tay trực tiếp, đồng thời cần có sự ghi chép, theo dõi định kỳ để những nét khắc ngàn năm không bị thời gian bào mòn mãi mãi.

Tin liên quan

Từ khóa :

#Chùa Săm Pua #Khảo cổ học #Phiến đá cổ #Văn hóa Khmer #Di sản văn hóa #Bảo tồn di sản #Kiến trúc cổ

Có thể bạn quan tâm

Xem thêm

Độc đáo lễ cúng thần rừng của người Giáy giữa lòng Hà Nội

Độc đáo lễ cúng thần rừng của người Giáy giữa lòng Hà Nội

(CLO) Mới đây, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, lễ cúng thần rừng (Hấu đoong) của đồng bào người Giáy, tỉnh Lai Châu đã được tái hiện chân thực trong không gian gần gũi với thiên nhiên, thu hút nhiều người dân và du khách đến tham quan.
Ninh Bình: Khai hội đền Thái Vi năm 2026, tri ân công đức các vua Trần

Ninh Bình: Khai hội đền Thái Vi năm 2026, tri ân công đức các vua Trần

(CLO) Ngày 1/5, (tức 15/3 âm lịch), tại sân khấu bến thuyền Tam Cốc thuộc Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình chính thức tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống đền Thái Vi năm 2026, nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức to lớn của các bậc tiên đế, tiền nhân.
Công chúng và nghệ sĩ trong môi trường giải trí số: Xu hướng giám sát ngày càng rõ nét

Công chúng và nghệ sĩ trong môi trường giải trí số: Xu hướng giám sát ngày càng rõ nét

(CLO) Trong bối cảnh nhiều nghệ sĩ liên tiếp vướng tranh cãi về phát ngôn, hành vi và sản phẩm, phản ứng của công chúng ngày càng nhanh và rộng. Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng đây là biểu hiện của sự thay đổi trong môi trường văn hóa số, nơi công chúng không chỉ thưởng thức mà còn tham gia giám sát.
Cỡ chữ bài viết: