Sáng 10/1, báo cáo tại buổi làm việc của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn trình bày một số nội dung chủ yếu về xây dựng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/5/2022 của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024.
Xử lý các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, ngập úng, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường
Về xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố cho biết, trên cơ sở hợp nhất Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, phương pháp tiếp cận lần này sẽ khắc phục được những nhược điểm của các quy hoạch trong giai đoạn trước.
Trước đây, Quy hoạch chung Thủ đô cũng như quá trình phát triển Thủ đô gắn với vùng Thủ đô, tiếp giáp với 10 tỉnh, thành. Sau sáp nhập, Hà Nội tiếp giáp với 5 tỉnh và được xác định là hạt nhân vùng. Quy hoạch tổng thể Thủ đô sẽ được nghiên cứu theo hướng mở rộng không gian tương tác với vùng Đồng bằng sông Hồng, Trung du và miền núi phía Bắc cũng như vùng đô thị Hà Nội.
Bên cạnh các nội dung về vùng, Quy hoạch phát triển Thủ đô phải xử lý hiệu quả các điểm nghẽn lớn hiện nay liên quan đến hạ tầng giao thông, ngập úng, trật tự đô thị và ô nhiễm môi trường.
Theo đó, quy hoạch xây dựng các công trình ngầm, giao thông ngầm đồng bộ với hệ thống giao thông vành đai, hướng tâm, xuyên tâm; kết hợp hệ thống thu gom nước ngầm, bể ngầm chống ngập úng và các trạm bơm. Đồng thời, quy hoạch hệ thống không gian ngầm đa năng theo mô hình TOD.
Bổ sung các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước, chống úng ngập tại những khu vực có cốt nền thấp; xây dựng các trạm bơm công suất lớn; mở rộng một số đoạn, tuyến sông thuộc vành đai xanh, hành lang xanh, bãi sông.
Về giải pháp cấp bách, tập trung hoàn thiện hệ thống hồ điều hòa, mạng lưới thoát nước, trạm bơm để thoát nước ra các sông Hồng, sông Đáy; đồng thời rà soát, thay thế, nạo vét hệ thống thoát nước hiện có trong khu vực nội đô. Về lâu dài, xây dựng các bể chứa nước ngầm, hệ thống thoát nước ngầm dọc các trục hướng tâm, vành đai để thoát nước ra các hồ xây dựng mới tại khu vực ngoại thành như Chương Mỹ, Ứng Hòa, Thạch Thất, Quốc Oai.
Về giao thông, quy hoạch bổ sung các tuyến kết nối giao thông đường bộ, đường sắt liên vùng với các tỉnh xung quanh Hà Nội; phối hợp triển khai các dự án trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn. Đồng thời, bổ sung quy hoạch định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo hướng tăng cường liên kết với các đô thị, tỉnh, thành lân cận.
Nghiên cứu phát triển đường sắt đô thị ngầm từ Vành đai 3 vào khu vực nội đô; hệ thống TOD, bãi đỗ xe ngầm và các không gian thương mại, dịch vụ nhằm tối ưu hóa sử dụng đất xung quanh các nhà ga.
Quy hoạch bổ sung hệ thống giao thông liên khu vực theo cấu trúc mạng ô bàn cờ, liên kết các khu đô thị mới và cũ; kết hợp cải tạo, tái thiết các ô phố xuống cấp, khu ổ chuột nhằm giảm tình trạng ách tắc giao thông cục bộ trong nội đô.
Bên cạnh đó, quy hoạch bổ sung các cầu lớn qua sông Hồng để mở rộng không gian phát triển đô thị; cải tạo, mở rộng các tuyến đường hiện hữu, các trục hướng tâm theo 9 trục động lực. Rà soát quy hoạch Sân bay quốc tế Nội Bài; nghiên cứu đưa sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc vào khai thác lưỡng dụng và dự trữ quỹ đất tại khu vực phía Nam (Ứng Hòa) để xây dựng sân bay thứ hai của vùng Thủ đô.
Giải pháp cấp bách là xây dựng đồng bộ các tuyến vành đai 1, 2, 4, 5 và các trục hướng tâm như Xuân Mai - Tôn Thất Tùng, Quốc lộ 1A theo quy hoạch; tổ chức lại các nút giao thông, kiểm soát các điểm đấu nối, kết hợp ứng dụng camera AI để hạn chế phương tiện vào khu vực vành đai 1, vành đai 2 theo lộ trình, hoàn thành trong giai đoạn 2026-2030.
Đối với môi trường, rà soát quy hoạch xử lý chất thải rắn Thủ đô; đề xuất điều chỉnh địa điểm, quy mô và yêu cầu công nghệ xử lý. Nghiên cứu quy hoạch dây chuyền xử lý rác thải, nước thải; phân loại rác; bổ sung địa điểm, quy mô các khu xử lý nước thải đồng bộ với cấu trúc phát triển đô thị mới.
Rà soát quy hoạch hành lang xanh, vành đai xanh dọc các sông Đáy, Tích, Nhuệ, Tô Lịch; triển khai các giải pháp khơi thông dòng chảy, tuần hoàn làm sạch nước; xử lý triệt để việc xả thải trực tiếp thông qua hệ thống thu gom kết hợp đường, đê; bổ sung các hồ điều hòa lớn, công viên rừng, không gian thể dục thể thao và môi trường sinh thái dọc các tuyến sông, hành lang xanh và nêm xanh.
Hoàn thiện thể chế vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn
Về xây dựng thể chế phát triển Thủ đô, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố nhấn mạnh, giai đoạn tới là thời kỳ phát triển đặc biệt quan trọng với yêu cầu rất cao về tốc độ tăng trưởng; phải thực hiện các mục tiêu đột phá của Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết của Bộ Chính trị về khoa học - công nghệ, pháp luật, kinh tế tư nhân, năng lượng, cùng với nhiệm vụ xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Do đó, cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô năm 2024 nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất riêng có của Thủ đô; tạo lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế, nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc để tháo gỡ điểm nghẽn, quản trị rủi ro, kiến tạo phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong kỷ nguyên mới.
Cụ thể, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội nêu ba quan điểm xây dựng Thủ đô. Một là, định vị chức năng Thủ đô Hà Nội là “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trung tâm đầu não chính trị – hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực, quốc tế về văn hóa, khoa học, giáo dục, y tế; trở thành Thủ đô kết nối toàn cầu. “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là trung tâm của mọi định hướng phát triển.
Hai là, xây dựng thể chế và quản trị với quy hoạch tổng thể dài hạn, tầm nhìn 100 năm; xác lập cơ chế đặc thù, vượt trội, đủ thẩm quyền và năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô và Vùng Thủ đô; phân cấp, phân quyền tối đa gắn với cơ chế, chính sách đặc thù theo phương châm “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.
Ba là, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh; đổi mới phương thức lãnh đạo với “4 trụ cột”; nêu gương, hành động, trách nhiệm; tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và năng lực lãnh đạo.
Về năm định hướng chiến lược Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố chỉ rõ, một là, phát triển đô thị theo mô hình đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; lấy hạ tầng chiến lược và giao thông đa phương thức làm trục dẫn dắt quy hoạch và liên kết vùng.
Hai là, phát triển Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới “Văn minh - Hiện đại - Bền vững”, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển.
Ba là, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội; tạo không gian thể chế mới để Hà Nội chủ động thí điểm, thử nghiệm các mô hình quản trị và chính sách phát triển mới.
Bốn là, phát triển Thủ đô theo mô hình tăng trưởng mới, lấy văn hóa làm trung tâm; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng; từng bước đưa Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ số và kinh tế số hàng đầu.
Năm là, bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; tăng cường hội nhập quốc tế sâu rộng, nâng cao vị thế, uy tín và hình ảnh Hà Nội, trở thành “Thủ đô kết nối toàn cầu”.
