Theo ông Ricardo Ferreira, Giám đốc thị trường và nghiên cứu của International Nickel Study Group (INSG), thị trường niken có thể ghi nhận mức thâm hụt khoảng 30.000 tấn trong năm nay, đánh dấu lần đầu tiên thiếu hụt nguồn cung kể từ năm 2021.
Sau bốn năm liên tiếp dư cung, triển vọng thị trường đang thay đổi đáng kể khi Indonesia – quốc gia hiện chiếm khoảng hai phần ba sản lượng niken toàn cầu – bắt đầu siết chặt nguồn cung nguyên liệu.
Indonesia siết sản lượng
Một trong những yếu tố quan trọng nhất đằng sau dự báo thiếu hụt là quyết định cắt giảm mạnh hạn ngạch khai thác quặng niken của Indonesia. Theo INSG, tổng hạn ngạch khai thác có thể giảm từ 379 triệu tấn năm ngoái xuống khoảng 250-270 triệu tấn vào năm 2026.
Động thái này được Jakarta đưa ra trong bối cảnh giá niken lao dốc trong những năm gần đây do tình trạng dư cung kéo dài. Việc hạn chế sản lượng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ giá và cân bằng lại thị trường.
Tuy nhiên, giới doanh nghiệp còn đối mặt với những bất định khác liên quan đến chính sách xuất khẩu. Indonesia gần đây yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu phải giữ nguồn thu ngoại tệ tại các ngân hàng trong nước trong thời gian tối thiểu một năm. Đồng thời, nước này cũng lên kế hoạch trao quyền điều phối xuất khẩu đối với một số mặt hàng chiến lược cho doanh nghiệp nhà nước Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI).
Mặc dù cơ chế xuất khẩu tập trung dự kiến chỉ được triển khai đầy đủ từ đầu năm 2027, những thay đổi chính sách liên tiếp đã làm gia tăng tâm lý thận trọng trên thị trường. Các doanh nghiệp khai khoáng vẫn đang chờ thêm hướng dẫn cụ thể để đánh giá tác động đối với hoạt động kinh doanh và chuỗi cung ứng.
Rủi ro từ Trung Đông
Bên cạnh yếu tố chính sách, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông cũng đang tạo thêm áp lực đối với ngành niken.
Lưu huỳnh là nguyên liệu quan trọng trong quá trình sản xuất vật liệu pin niken tại các nhà máy luyện kim bằng công nghệ ngâm axit áp suất cao (HPAL) ở Indonesia. Tuy nhiên, quốc gia này phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu lưu huỳnh từ Trung Đông.
Theo dữ liệu của S&P Global Energy, khoảng 96% nhu cầu lưu huỳnh của Indonesia được đáp ứng từ nhập khẩu và 77% trong số đó đến từ Trung Đông. Vì vậy, nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz do xung đột liên quan đến Iran có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nguyên liệu đầu vào của ngành chế biến niken.
INSG dự báo sản lượng niken tinh luyện toàn cầu có thể giảm 4% trong năm 2026 sau nhiều năm tăng trưởng liên tục. Triển vọng nguồn cung thắt chặt hơn đã góp phần đẩy giá niken phục hồi mạnh trong thời gian qua. Hiện giá niken kỳ hạn giao dịch quanh mức 18.600 USD/tấn, cao hơn khoảng 40% so với mức đáy 5 năm ghi nhận vào cuối năm ngoái.
Trong dài hạn, triển vọng nhu cầu niken vẫn phụ thuộc nhiều vào ngành xe điện. Dù pin lithium sắt phosphate (LFP) – loại pin không sử dụng niken – đang mở rộng thị phần nhanh chóng, các nhà phân tích cho rằng nhu cầu đối với pin gốc niken vẫn tiếp tục tăng nhờ ưu thế về mật độ năng lượng.
Điều đó đồng nghĩa với việc thị trường niken đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn, khi nguồn cung chịu tác động đồng thời từ chính sách công nghiệp, chiến lược quản lý tài nguyên của Indonesia và các rủi ro địa chính trị toàn cầu.
Nếu các hạn chế sản lượng tại Indonesia được duy trì trong khi chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào tiếp tục đối mặt với gián đoạn từ Trung Đông, thị trường niken có thể chuyển từ trạng thái dư cung kéo dài sang một giai đoạn thắt chặt hơn, qua đó tạo thêm động lực cho giá kim loại này trong những năm tới.
