Báo chí là 'kho ngữ liệu' quý giá về con người, văn hóa và xã hội Việt Nam

(CLO) Trong khi nội dung tiếng Việt trên các nền AI vẫn còn hạn chế, thì các tòa soạn báo chí lại đang sở hữu kho dữ liệu tiếng Việt lớn và có độ tin cậy cao nhất hiện nay.

Kho dữ liệu báo chí - nền tảng để AI hiểu đúng về Việt Nam

Trong kỷ nguyên AI, dữ liệu không chỉ là nguồn nguyên liệu để các hệ thống công nghệ học hỏi, mà còn trở thành nền tảng định hình nhận thức về một quốc gia. Bàn về việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa trong bối cảnh mới, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT, cho rằng chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa cần được nhìn nhận là quá trình làm chủ dữ liệu và tri thức.

Theo ông, khi lượng dữ liệu tiếng Việt trên không gian số vẫn còn hạn chế, các hệ thống AI có nguy cơ hiểu chưa đầy đủ, thậm chí hiểu sai về lịch sử, văn hóa và đời sống Việt Nam. Thực tế, phần lớn các mô hình AI hiện nay được huấn luyện trên nguồn dữ liệu tiếng Anh và các ngôn ngữ phổ biến khác, trong khi dữ liệu tiếng Việt vẫn thiếu cả về quy mô lẫn chiều sâu.

Người gác cổng văn hóa: Báo chí gìn giữ bản sắc, kiến tạo đời sống văn hóa

Báo chí dẫn dắt công chúng, kết nối nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Lưu giữ, tiếp nối ký ức văn hóa từ dữ liệu báo chí

Báo chí đồng hành cùng phát triển văn hóa: "Xây" giá trị, "chống" lệch chuẩn

disanvn-17569710075101749829469.jpg
Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu về di sản văn hóa được xem là nền tảng để bảo tồn, quảng bá các giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên số. Ảnh: VGP

Để minh họa, ông Nguyễn Văn Khoa dẫn ví dụ về việc đặt câu hỏi cho AI liên quan đến một làng nghề truyền thống của Việt Nam. Hệ thống có thể đưa ra câu trả lời khá đầy đủ, nhưng phần lớn nguồn tham chiếu lại đến từ các bài viết du lịch hoặc tài liệu do người nước ngoài xây dựng.

"Nếu dữ liệu về Việt Nam chủ yếu do người khác kể lại, chúng ta sẽ đứng trước bài toán rất lớn về chủ quyền dữ liệu và chủ quyền văn hóa trên môi trường số", ông nói.

Ông nhấn mạnh, đây không còn là câu chuyện của riêng ngành công nghệ mà đã trở thành vấn đề gắn với năng lực tự kể câu chuyện của dân tộc trong kỷ nguyên số. Để AI hiểu đúng về Việt Nam, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được nguồn dữ liệu phong phú, chính xác và phản ánh đầy đủ ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa cũng như đời sống xã hội của đất nước.

"Trong bức tranh đó, báo chí giữ một vị trí đặc biệt, và gần như không thể thay thế", ông Khoa nhận định. Sau nhiều thập kỷ phát triển, các cơ quan báo chí đã tích lũy khối lượng dữ liệu tiếng Việt đồ sộ, từ tư liệu lịch sử, phóng sự, điều tra, ghi chép hiện trường đến những nội dung phản ánh mọi mặt đời sống đất nước qua từng giai đoạn.

"Đây không chỉ là nguồn thông tin có độ tin cậy cao, mà còn là một 'kho ngữ liệu' quý giá để các hệ thống AI có thể học, hiểu và tái hiện đúng về con người, văn hóa và xã hội Việt Nam", ông cho hay.

656711567-855439757517754-2718226542485594086-n-20260608194721.jpg
Kho dữ liệu báo chí là nguồn tư liệu quan trọng, ghi lại những biến chuyển của đất nước, con người và văn hóa Việt Nam trong dòng chảy thời gian. Ảnh: VN+

Theo Tổng Giám đốc FPT, nếu các kho dữ liệu của báo chí, thư viện, bảo tàng và các cơ quan lưu trữ được số hóa, kết nối và khai thác có kiểm soát, Việt Nam sẽ từng bước hình thành một nền tảng dữ liệu đủ mạnh để các hệ thống AI hiểu đúng về đất nước bằng chính tiếng Việt.

Công nghệ - "chất xúc tác" của công nghiệp văn hóa

Nếu dữ liệu giúp AI hiểu đúng hơn về Việt Nam, thì ở một góc độ khác, công nghệ còn mở ra cơ hội để các giá trị văn hóa vượt ra khỏi phạm vi bảo tồn, trở thành nguồn lực của nền kinh tế sáng tạo.

Ông Nguyễn Văn Khoa cho rằng trong kỷ nguyên số, công nghệ không làm thay đổi hay thay thế văn hóa mà đóng vai trò như một "chất xúc tác", giúp các giá trị văn hóa lan tỏa nhanh hơn, rộng hơn và đến đúng đối tượng hơn.

"Nếu trước đây thành công của một sản phẩm văn hóa chủ yếu phụ thuộc vào chất lượng nội dung và quy mô đầu tư sản xuất, thì ngày nay, năng lực truyền thông và phân phối trên các nền tảng số cũng trở thành yếu tố quyết định khả năng tiếp cận công chúng", ông cho biết.

Để minh chứng, ông dẫn câu chuyện về bộ phim "Đào, Phở và Piano". Được sản xuất theo đặt hàng của Nhà nước bằng nguồn ngân sách nhưng hầu như không đầu tư nhiều cho hoạt động quảng bá, bộ phim vẫn đạt doanh thu hơn 23 tỷ đồng sau sáu tháng phát hành.

"Kết quả đó cho thấy khi nội dung chất lượng được kết nối với các phương thức truyền thông và phân phối hiện đại, giá trị văn hóa hoàn toàn có thể lan tỏa rộng rãi và tạo ra hiệu quả kinh tế", ông chia sẻ.

08a8b983-e402-4827-a5d7-4b380f56ed89.png
Báo chí không chỉ thực hiện chức năng thông tin, mà còn là nơi lưu giữ kho dữ liệu tiếng Việt phong phú, phản ánh lịch sử, văn hóa và đời sống xã hội Việt Nam qua nhiều giai đoạn. Ảnh minh họa

Tuy nhiên, theo Tổng Giám đốc FPT, điều Việt Nam còn thiếu hiện nay không chỉ là công nghệ mà là cách tổ chức, khai thác và vận hành các giá trị văn hóa trong môi trường số.

"Nhiều năm qua chúng ta luôn nói văn hóa là vốn quý, nhưng trong thời đại số, vốn quý ấy chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành dữ liệu, nội dung và trải nghiệm số", ông nói.

Theo ông, công nghệ sẽ giúp biến các giá trị văn hóa, không gian sáng tạo và trải nghiệm nghệ thuật thành những sản phẩm có khả năng thương mại hóa, mở rộng thị trường và tạo ra giá trị kinh tế. Quan trọng hơn, điều đó giúp văn hóa vừa được bảo tồn, vừa tiếp tục phát triển để đáp ứng nhu cầu của công chúng trong thời đại số.

Dù vậy, ông cũng lưu ý chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa không thể chỉ dừng lại ở việc xây dựng các ứng dụng hay nền tảng mang tính hình thức.

"Đừng làm một ứng dụng văn hóa mà không có người vận hành, không có nội dung và không có hệ sinh thái để nuôi dưỡng nó", ông Khoa cảnh báo.

Ông ví việc phát triển công nghệ giống như "trồng cây", cần được đầu tư dài hạn, vận hành liên tục và không ngừng cập nhật. Mỗi địa phương cũng cần phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên bản sắc và lợi thế riêng, thay vì chạy theo những mô hình rập khuôn hoặc kỳ vọng một giải pháp công nghệ có thể giải quyết mọi vấn đề.

"Điều quan trọng nhất không phải là có bao nhiêu nền tảng hay ứng dụng, mà là chúng ta kể câu chuyện văn hóa Việt Nam như thế nào trong môi trường số và có đủ kiên trì để đồng hành cùng nó hay không", ông nhấn mạnh.

Theo ông, công nghệ nên đóng vai trò hạ tầng hỗ trợ người làm nội dung và ngành công nghiệp văn hóa, thay vì thay thế họ. Hiện nay, nhiều công cụ AI đã có thể hỗ trợ các tòa soạn tóm tắt tài liệu, xử lý dữ liệu và tối ưu quy trình sản xuất nội dung, qua đó giúp người làm báo và các nhà sáng tạo tập trung hơn vào chiều sâu nội dung và giá trị văn hóa.

Tổng Giám đốc FPT cho rằng điều quan trọng không phải là thuyết phục người Việt yêu văn hóa Việt, mà là tạo ra đủ nhiều sản phẩm, nội dung và trải nghiệm văn hóa chất lượng để công chúng tự nguyện lựa chọn và gắn bó.

"Khi văn hóa được kể bằng ngôn ngữ của thời đại số, được hỗ trợ bởi công nghệ và được đầu tư đúng hướng, những giá trị Việt Nam sẽ có thêm cơ hội lan tỏa mạnh mẽ trong nước cũng như trên trường quốc tế", ông chia sẻ.

Xem thêm

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Báo Nhà báo và Công luận đoạt 2 giải tại Cuộc thi chính luận năm 2026

Từ ‘thế trận lòng dân’ đến ‘trục tư tưởng’: Dấu ấn Báo Nhà báo và Công luận tại cuộc thi chính luận

(CLO) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là những lập luận phản bác, mà cốt lõi là phải củng cố "thế trận lòng dân" và giữ vững "trục tư tưởng". Thông điệp thực tiễn sâu sắc này đã được thể hiện trọn vẹn qua các tác phẩm xuất sắc đoạt giải (1 giải B, 3 giải C) của Báo Nhà báo và Công luận cùng các đơn vị trực thuộc Hội Nhà báo Việt Nam tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026.

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(CLO) Chiều ngày 19/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026. Ban tổ chức trao 2 giải A, 8 giải B, 15 giải C, 22 giải Khuyến khích và tặng bằng khen cho 8 tập thể.

Cỡ chữ bài viết: