Theo Equinor, châu Âu bước vào mùa hè năm nay với mức dự trữ khí đốt thấp bất thường sau mùa đông kéo dài. Lượng khí dự trữ toàn khu vực hiện chỉ đạt khoảng 35-37% công suất, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình theo mùa khoảng 50%. Điều này khiến EU đối mặt với nguy cơ không thể đạt được mục tiêu lấp đầy 90% kho dự trữ trước mùa đông.
Tình hình đặc biệt đáng lo ngại tại các nền kinh tế lớn như Đức, Pháp và Hà Lan. Cuối mùa đông vừa qua, kho dự trữ khí đốt của Hà Lan từng giảm xuống chỉ còn 5,8% - mức thấp nhất trong một thập kỷ, trong khi Đức và Pháp cũng xuống mức rất thấp trước khi mùa xuân bắt đầu.
Không chỉ thiếu nguồn cung, châu Âu còn gặp khó bởi cơ chế giá khí đốt bị đảo ngược. Thông thường, giá khí mùa hè thấp hơn mùa đông để khuyến khích tích trữ, nhưng hiện giá giao ngay mùa hè lại cao hơn giá mùa đông. Điều này khiến các doanh nghiệp giảm động lực bơm thêm khí vào kho vì chi phí quá đắt đỏ.
Bên cạnh đó, thị trường LNG toàn cầu ngày càng cạnh tranh khi nhu cầu tại châu Á tăng mạnh, trong lúc xung đột Trung Đông gây áp lực lên các tuyến vận chuyển và cơ sở hạ tầng khí hóa lỏng. Việc châu Âu tiếp tục cắt giảm phụ thuộc vào LNG của Nga cũng khiến khu vực phải cạnh tranh gay gắt hơn để giành nguồn cung giao ngay.
Để ứng phó, nhiều quốc gia EU đã tung ra các cơ chế hỗ trợ khác nhau. Ý áp dụng trợ cấp tài chính để khuyến khích doanh nghiệp tích trữ khí đốt, trong khi Đức duy trì các quy định bắt buộc về mức dự trữ tối thiểu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng mùa đông.
Ngoài áp lực nguồn cung, giá năng lượng tăng cao còn đe dọa khả năng phục hồi kinh tế của châu Âu. Các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như hóa chất, thép và phân bón có nguy cơ chịu thêm chi phí sản xuất lớn nếu giá khí đốt tiếp tục leo thang. Điều này có thể làm gia tăng lạm phát, giảm sức cạnh tranh công nghiệp và buộc nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm sản lượng trong mùa đông tới.
Equinor cho rằng nếu gián đoạn tại Hormuz sớm được giải quyết, châu Âu vẫn có thể nâng mức dự trữ lên khoảng 75% trước mùa đông. Tuy nhiên, nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài từ 1-3 tháng, giá khí đốt TTF của châu Âu có thể tăng vọt lên 90 euro/MWh, kéo theo nguy cơ cắt giảm nhu cầu công nghiệp và chuyển đổi nhiên liệu trên diện rộng.
Dù vậy, Equinor nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay vẫn chưa nghiêm trọng bằng cú sốc năng lượng năm 2022 sau xung đột Nga - Ukraine, thời điểm châu Âu rơi vào khủng hoảng nguồn cung khí đốt chưa từng có.
Ba năm trước, giá khí đốt tại châu Âu từng tăng lên mức kỷ lục sau khi nguồn cung từ Nga sụt giảm mạnh hậu xung đột Ukraine, buộc nhiều nhà máy phải đóng cửa hoặc cắt giảm sản xuất, trong khi các chính phủ phải tung ra hàng trăm tỷ euro hỗ trợ hóa đơn năng lượng cho doanh nghiệp và hộ gia đình.
Cuộc khủng hoảng khi đó đã phơi bày điểm yếu lớn nhất của châu Âu: phụ thuộc mạnh vào nguồn năng lượng nhập khẩu và dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Hiện nay, nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp tục cho thấy an ninh năng lượng vẫn là “gót chân Achilles” của châu Âu, ngay cả khi khu vực này đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung kể từ sau năm 2022.
