Kiểm toán chương trình mục tiêu quốc gia: Hướng đến chất lượng, hiệu quả và minh bạch

Các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) thường có nguồn vốn đầu tư lớn, phạm vi thực hiện rộng nên cần được giám sát chặt chẽ. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng kiểm toán các chương trình này là rất cần thiết nhằm đảm bảo nguồn lực công được sử dụng đúng mục tiêu, minh bạch, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
muc-tieu-quoc-gia-2.jpg
Hoạt động kiểm toán của KTNN góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Ảnh: ST

Nhiều phát hiện và kiến nghị có giá trị

Trong những năm qua, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã thực hiện nhiều cuộc kiểm toán CTMTQG như: Chương trình một số chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn theo Quyết định số 134/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa theo Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với đối với 61 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ, Chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, dự án 661 (trồng mới 5 triệu ha rừng); CTMTQG giảm nghèo bền vững tại 3 bộ, cơ quan trung ương và 4 địa phương; CTMTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại 3 bộ, cơ quan trung ương và một số địa phương...

Qua kiểm toán, KTNN đã chỉ ra nhiều hạn chế trong việc triển khai các CTMTQG: Tình trạng phân bổ vốn dàn trải, chậm giải ngân, không theo sát nhu cầu thực tế. Một số địa phương sử dụng vốn sai mục đích, sai đối tượng. Cơ chế quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện một số CTMTQG chưa hợp lý, việc lồng ghép các CTMTQG còn hạn chế.

Công tác lập kế hoạch, phân bổ vốn và giao kế hoạch theo cơ chế kế hoạch từng năm nên chưa bảo đảm chủ động cho địa phương. Mục tiêu, nội dung của một số chương trình còn trùng lặp với nhiệm vụ chi thường xuyên.

Sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong quá trình theo dõi, đánh giá các chương trình còn hạn chế…

Giai đoạn 2021-2025, KTNN chỉ ra một số hạn chế qua kiểm toán như: Quốc hội ban hành 3 Nghị quyết về thực hiện các CTMTQG từ giữa năm 2020 và 2021 nhưng đến giữa và cuối năm 2022, Trung ương mới hoàn thành công tác phân bổ và giao vốn nên đến tháng 3/2023, hầu hết các địa phương mới chỉ cơ bản hoàn thành quy trình, quy định thực hiện chương trình, thủ tục phân bổ, giao vốn tổ chức thực hiện trong khi thời gian kết thúc chương trình là 2025, dẫn đến nguy cơ không hoàn thành tiến độ. Việc phân bổ vốn sự nghiệp của Chương trình hiện tại không được giao theo giai đoạn mà giao theo hằng năm, điều này dẫn đến địa phương lúng túng, không chủ động dự kiến được nguồn kinh phí sự nghiệp của chương trình trong quá trình tổ chức, triển khai thực hiện…

Qua kiểm toán, KTNN không chỉ kiến nghị xử lý tài chính mà còn kiến nghị các bộ, ngành liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung những cơ chế, chính sách chưa phù hợp, khó thực hiện thuộc thẩm quyền của Chính phủ như: Kiến nghị tiếp tục đầu tư Chương trình giai đoạn 2016-2020 hướng đến tổ chức lại thành các CTMTQG trọng điểm, tập trung, tránh dàn trải, manh mún. Giai đoạn 2020-2025, kiến nghị Chính phủ, bộ, ngành có liên quan khẩn trương sửa đổi Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022, Thông tư số 46/2022/TT-BTC ngày 28/7/2022, Thông tư số 53/2022/TT-BTC ngày 12/8/2022, Thông tư số 96/2021/TT-BTC ngày 11/11/2021 của Bộ Tài chính…

Các bất cập, hạn chế cơ chế, chính sách đã được Chính phủ, các Bộ nghiêm túc tiếp thu và kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế như Chính phủ đã ban hành Nghị định số 38/2023/NĐ-CP ngày 24/6/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 55/2023/TT-BTC ngày 15/8/2023 thay thế Thông tư số 46/2022/TT-BTC ngày 28/7/2022 của Bộ Tài chính…

Nâng cao chất lượng kiểm toán

Để nâng cao hơn nữa chất lượng kiểm toán các CTMTQG, đảm bảo sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước, gia tăng tính minh bạch, chống thất thoát, lãng phí, theo các chuyên gia, trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về kiểm toán các CTMTQG; ban hành bộ chỉ tiêu đánh giá kết quả, hiệu quả và tác động của chương trình theo ngành, địa phương.

kiem-toan-chuong-trinh.jpg
KTNN tổ chức tập huấn, hướng dẫn kiểm toán các CTMTQG. Ảnh: Thùy Lê

Theo KTNN chuyên ngành V, việc KTNN không ngừng hoàn thiện hồ sơ mẫu biểu và tiếp tục chỉ đạo kiểm toán CTMTQG đa dạng, lồng ghép trong các cuộc kiểm toán tài chính, kiểm toán tuân thủ, tăng cường kiểm toán hoạt động giúp gia tăng hiệu quả kiểm toán.

Cùng với đó, chất lượng kiểm toán các CTMTQG phải đi liền với việc nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm toán viên. Theo đó, KTNN cần tăng cường đào tạo về kiểm toán hoạt động, trang bị kỹ năng phân tích định lượng, sử dụng phần mềm và dữ liệu lớn trong hoạt động kiểm toán, chú trọng phát triển năng lực tổng hợp, đánh giá, phân tích chính sách công cho kiểm toán viên.

KTNN chuyên ngành V cho rằng, các đơn vị được giao chủ trì cuộc kiểm toán cần đẩy mạnh việc học tập, quán triệt, tập huấn chuyên môn sâu về các quy định liên quan đến CTMTQG.

Trong khi đó, KTNN chuyên ngành IV cho rằng, trong xây dựng kế hoạch kiểm toán, đặc biệt chú trọng đến công tác lựa chọn nhân sự đoàn kiểm toán theo tiêu chí đảm bảo đủ số lượng, có chiều sâu về chất lượng, có phẩm chất đạo đức công vụ, không ngại khó.

Theo KTNN chuyên ngành IV, KTNN cần lồng ghép các nội dung kiểm toán trọng tâm theo yêu cầu giám sát tối cao của Quốc hội đối với 3 CTMTQG; đánh giá việc tổ chức và thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các CTMTQG để tiếp tục thực hiện có hiệu quả trong giai đoạn 2026-2030.

Thực tiễn kiểm toán các CTMTQG cho thấy, các chương trình đều có dự án thành phần là đầu tư cơ sở hạ tầng. Vì vậy, theo KTNN chuyên ngành IV, quá trình kiểm toán, kiểm toán viên cần tập trung đánh giá việc tuân thủ quy trình lựa chọn danh mục đầu tư, việc xác nhu cầu, đối tượng, quy mô, hiệu quả đầu tư; thông qua kết quả kiểm toán tuân thủ các quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản để đánh giá có hay không tình trạng lãng phí trong việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Kiểm toán viên cần tập trung đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả của cơ chế, chính sách, từ đó kiến nghị hoàn thiện, khắc phục lỗ hổng từ cơ chế, chính sách gây thất thoát, lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến nghị, việc xác định nội dung, đơn vị, địa phương cần kiểm toán phải dựa trên phân tích rủi ro để kiểm toán có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Đặc biệt, cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về các CTMTQG; ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện bất thường; tăng cường kết nối dữ liệu với các bộ, ngành liên quan như Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường…

Việc thực hiện đồng thời các giải pháp nêu trên sẽ giúp KTNN nâng cao chất lượng kiểm toán các CTMTQG, góp phần gia tăng hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách và nguồn lực công, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững đất nước.

Xem thêm

Chiến dịch 500 ngày đêm: Phát hiện thêm 8 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Chiến dịch 500 ngày đêm: Phát hiện thêm 8 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

(CLO) Chiều 1/8, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh cho biết, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục phát hiện và quy tập thêm 8 bộ hài cốt liệt sĩ tại Khu B, Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh). Trong đó, có 7 bộ còn di vật kèm theo. Như vậy, tính từ ngày 23/6 đến nay, tổng số hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại khu vực này là 168 bộ.

Chủ tịch Hà Nội kiểm tra tiến độ dự án đường Đặng Thai Mai và Nhà hát Ngọc Trai

Chủ tịch Hà Nội kiểm tra tiến độ dự án đường Đặng Thai Mai và Nhà hát Ngọc Trai

(CLO) Chiều 1/8, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã trực tiếp kiểm tra tiến độ hai dự án trọng điểm trên địa bàn phường Tây Hồ: Dự án xây dựng tuyến đường Đặng Thai Mai và Dự án Nhà hát Ngọc Trai. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ nhưng tuyệt đối không được làm ảnh hưởng đến chất lượng và mỹ quan công trình.

Khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công

Khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công

(CLO) Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án tổ chức các hoạt động hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) hướng tới bảo đảm 100% các công trình ghi công liệt sĩ tại các địa phương trên cả nước được nâng cấp, sửa chữa, chỉnh trang; khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công với nước.

Hội nghị Ngoại giao 33: Định hướng bao trùm, tạo xung lực trong giai đoạn mới

Hội nghị Ngoại giao 33: Định hướng bao trùm, tạo xung lực trong giai đoạn mới

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài.

Ngoại giao Việt Nam cần chủ động, kiến tạo và phát huy vị thế chiến lược trong kỷ nguyên mới

Ngoại giao Việt Nam cần chủ động, kiến tạo và phát huy vị thế chiến lược trong kỷ nguyên mới

Bên lề Hội nghị Ngoại giao 33 và Hội nghị Ngoại vụ 22 diễn ra từ 1 - 7/8, các Đại sứ đã nhấn mạnh những nhiệm vụ trọng tâm cùng tư duy chiến lược hoàn toàn mới, nhằm đưa công tác đối ngoại của Việt Nam thích ứng hiệu quả với bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, tham mưu đúng, hành động kịp thời

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, tham mưu đúng, hành động kịp thời

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Phiên khai mạc toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Phiên khai mạc toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

(CLO) Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp từ điểm cầu chính tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế kết hợp trực tuyến với các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Hà Nội: Sắp có phố đi bộ thông minh lấy Cốm Vòng làm bản sắc

Hà Nội: Sắp có phố đi bộ thông minh lấy Cốm Vòng làm bản sắc

(CLO) Tuyến phố đi bộ mới của Hà Nội tại khu vực công viên Cầu Giấy sẽ mang định hướng "Thung lũng sáng tạo, không gian xanh và tinh hoa cốm Vòng". Đặc biệt, đây sẽ là mô hình phố đi bộ thông minh, quản lý giao thông 3 lớp và có khu ẩm thực trên xe lưu động.

Làm rõ tiêu chuẩn người hưởng hỗ trợ 300% lương giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Làm rõ tiêu chuẩn người hưởng hỗ trợ 300% lương giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

(CLO) Đánh giá giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là công việc đặc thù, phức tạp, đòi hỏi cao về năng lực và trí tuệ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu thống nhất với đề xuất hỗ trợ tối đa 300% lương cho người trực tiếp tham gia vụ việc. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý cần bổ sung ngay các tiêu chí chặt chẽ về thời gian, điều kiện thụ hưởng và quy rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhằm bảo đảm hỗ trợ đúng người, đúng việc, đúng công sức.

Việt Nam phấn đấu làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen, thay thế 60% sản phẩm sinh học nhập khẩu

Việt Nam phấn đấu làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen, thay thế 60% sản phẩm sinh học nhập khẩu

(CLO) Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ sinh học chiến lược, công nghệ chỉnh sửa gen; phấn đấu số lượng sản phẩm công nghệ sinh học được tạo ra từ Kế hoạch phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường thay thế tối thiểu 60% sản phẩm nhập khẩu so với các sản phẩm cùng loại; đóng góp vào 15% giá trị gia tăng của ngành công nghiệp sinh học.

Ưu tiên vốn, thu hút và trọng dụng nhân tài cho các ngành mũi nhọn

Ưu tiên vốn, thu hút và trọng dụng nhân tài cho các ngành mũi nhọn

(CLO) Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương ưu tiên bố trí nguồn lực tài chính, tập trung đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ cao, công nghệ chiến lược, chuyển đổi số; đồng thời hoàn thiện chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số 1.0: Lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số 1.0: Lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất

(CLO) Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1425/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0). Trong đó, nguyên tắc cốt lõi của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất.

'Cởi trói' thủ tục mã số vùng trồng: Làm toàn trình trên mạng, tổ chức tự khai, tự chịu trách nhiệm

'Cởi trói' thủ tục mã số vùng trồng: Làm toàn trình trên mạng, tổ chức tự khai, tự chịu trách nhiệm

(CLO) Việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, không phát sinh thủ tục hành chính mới.

Doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được miễn phí hạ tầng đến 15 tháng

Doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được miễn phí hạ tầng đến 15 tháng

(CLO) Chính phủ giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và tổ chức triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng miễn phí dịch vụ hạ tầng số trong thời gian không quá 6 tháng để phục vụ hoạt động nghiên cứu, phát triển đối với mỗi loại hình sản phẩm, dịch vụ văn hóa; được gia hạn thời gian không quá 3 lần, mỗi lần không quá 3 tháng căn cứ vào kết quả nghiên cứu, phát triển.

Hà Nội: Xã Thư Lâm khởi động mô hình 'Xã xã hội chủ nghĩa'

Hà Nội: Xã Thư Lâm khởi động mô hình 'Xã xã hội chủ nghĩa'

(CLO) Ngày 31/7, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thư Lâm (Hà Nội) chính thức khởi động triển khai xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa theo Đề án thí điểm của Thành phố. Sự kiện đánh dấu bước ngoặt trong nỗ lực xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Cỡ chữ bài viết: