Liên minh châu Âu (EU) đang phải đối mặt với rủi ro về một cú sốc "đình lạm" khi cuộc xung đột kéo dài tại Tây Á đẩy giá năng lượng lên cao và làm mờ mịt triển vọng kinh tế khu vực.
Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị trực tuyến của Nhóm các bộ trưởng tài chính vùng Eurozone vào thứ Sáu vừa qua, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Valdis Dombrovskis cho biết các diễn biến căng thẳng trong những tuần gần đây đã khiến giá năng lượng tăng vọt.
Theo ghi nhận, giá dầu thô Brent đã duy trì ở mức trên 100 USD/thùng trong hai tuần liên tiếp.
Tình hình trở nên đặc biệt nghiêm trọng sau sự kiện ngày 28/2, khi Israel và Mỹ thực hiện các cuộc tấn công chung vào Tehran và một số thành phố khác của Iran.
Vụ việc đã khiến Lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều chỉ huy quân sự cấp cao thiệt mạng. Đáp trả động thái này, Iran đã phóng hàng loạt tên lửa và thiết bị bay không người lái nhắm vào các căn cứ của Mỹ và Israel tại Tây Á.
Đáng chú ý, eo biển Hormuz, cửa ngõ chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ thế giới, hiện đã bị đóng cửa hoàn toàn.
Ông Dombrovskis nhận định rằng triển vọng kinh tế hiện đang bị bao phủ bởi sự bất định và EU rõ ràng đang đứng trước nguy cơ xảy ra cú sốc đình lạm. Đây là kịch bản nguy hiểm khi nền kinh tế rơi vào tình trạng tăng trưởng trì trệ đi kèm với lạm phát phi mã.
Theo dự báo của Ủy ban châu Âu, ngay cả khi sự gián đoạn nguồn cung năng lượng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tăng trưởng kinh tế của EU năm 2026 vẫn có thể thấp hơn 0,4 điểm phần trăm so với dự báo mùa thu, trong khi lạm phát có thể tăng thêm tới 1 điểm phần trăm.
Trong trường hợp các đứt gãy nguồn cung trở nên nghiêm trọng và kéo dài hơn, mức tăng trưởng trong cả năm 2026 và 2027 có thể sụt giảm tới 0,6 điểm phần trăm.
Về các biện pháp ứng phó, giới lãnh đạo EU đã yêu cầu Ủy ban châu Âu chuẩn bị một "bộ công cụ" gồm các giải pháp tạm thời và có mục tiêu cụ thể.
Các đề xuất này bao gồm việc cắt giảm thuế điện năng, cải thiện hiệu quả hạ tầng lưới điện và hiện đại hóa Hệ thống mua bán khí thải của EU nhằm giảm thiểu sự biến động về giá.
Ủy ban châu Âu cũng sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên để thiết kế các chính sách cấp quốc gia, giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.
Dù vậy, ông Dombrovskis cũng lưu ý rằng các phản ứng chính sách cần được tính toán kỹ lưỡng để phù hợp với mục tiêu khử carbon dài hạn của khối, đồng thời tránh làm tăng tổng cầu đối với dầu mỏ và khí đốt.
Ưu tiên hàng đầu hiện nay là thiết lập một bộ giải pháp nhất quán nhằm xử lý tình trạng giá nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu tăng đột biến, song song với mục tiêu giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu này.
Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu cũng thừa nhận rằng các chính phủ hiện không có nhiều dư địa tài khóa do ảnh hưởng từ các cú sốc kinh tế trước đó và nhu cầu chi tiêu quốc phòng tăng cao.
Dự kiến, EU sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế, và ông Dombrovskis sẽ tham dự cuộc họp chung của các Bộ trưởng Tài chính và Năng lượng nhóm G7 vào thứ Hai tới để thảo luận về các tác động toàn cầu cũng như các biện pháp ứng phó chung.
