Lạm dụng thuốc kháng sinh: Cần nhiều biện pháp để ngăn chặn!

(NB&CL) Theo các chuyên gia, tình trạng dễ dàng mua bán thuốc kháng sinh, sử dụng thuốc kháng sinh theo thói quen là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều người bệnh bị kháng thuốc, đứng trước nguy cơ bệnh tật không thể cứu chữa.

Thói quen nguy hiểm

Một trong những thói quen nguy hiểm của người dân hiện nay là việc dùng thuốc kháng sinh vô tội vạ và hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe thì đã được cảnh báo rất nhiều. Về chức năng thì thuốc kháng sinh là một nhóm thuốc được sử dụng trước hết để chữa những bệnh do vi khuẩn gây ra.

Thuốc có tác dụng diệt trực tiếp vi khuẩn hoặc làm chậm lại sự phát triển của vi khuẩn để tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của cơ thể người giải quyết tình trạng nhiễm khuẩn. Vì những tác dụng trên nên nhiều người có thói quen lạm dụng sử dụng thuốc kháng sinh khi bị bệnh mà thiếu sự tư vấn của bác sĩ.

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 1

Mua thuốc dễ như mua rau

Ông Cao Hưng Thái - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay tình trạng kháng kháng sinh ở Việt Nam hết sức trầm trọng, hầu hết các chủng vi khuẩn đã kháng với kháng sinh. Tỷ lệ sử dụng thuốc kháng sinh ở Việt Nam hiện nay rất cao, trong các cơ sở khám bệnh, 1/2 chi phí khám chữa bệnh dành cho tiền thuốc điều trị, trong đó thuốc kháng sinh chiếm tới 1/3. Mặc dù Bộ Y tế đã ban hành nhiều chế tài xử phạt với các hành vi dùng thuốc kháng sinh không đúng như cấm các dược sĩ không được bán thuốc kháng sinh cho người dân khi không có đơn của bác sĩ, nhưng việc mua kháng sinh dễ như “mua mớ rau ngoài chợ” vẫn còn xảy ra.

Xung quanh thực trạng này, mới đây nhất bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội có kể chuyện về bạn của ông bị ốm và tự ý đi mua thuốc nhưng may mắn được ông phát hiện sớm vì gói thuốc mua về lại rơi vào trường hợp “chống chỉ định”.

Theo đó, bạn ông Hiếu bị viêm họng và ra cửa hàng thuốc mua thuốc. Ông được nhân viên nhà thuốc bán cho gói thuốc với giá 50 nghìn đồng. Ông Nguyễn Lân Hiếu vô tình biết được việc này và ông đã mở gói thuốc ra kiểm tra. Điều khiến ông giật mình khi biết có đến 2 loại kháng sinh cùng nhóm.

“Đây là chống chỉ định mà ai cũng hiểu, chưa kể còn mấy loại vàng, đỏ không thể đoán là thuốc gì vì không có tên và hàm lượng. Không hướng dẫn cũng chẳng hoá đơn nên uống vào có sao cũng không thể kêu ai” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kể.

Theo ông Nguyễn Lân Hiếu thì những gói thuốc kiểu này có mặt ở khắp nơi và ngày càng phổ biến cho dù cơ quan chức năng có kiểm tra xử phạt, răn đe. Nguyên nhân có nhiều nhưng chủ yếu là do sự dễ dãi đối với sức khỏe của mỗi người vì nghĩ thuốc nào uống vào cũng đỡ bệnh, khỏi bệnh là được mà ít khi nghĩ tới hậu quả đối với sức khỏe.

“Chúng ta đều biết, bệnh thông thường đại đa phần đều tự khỏi, đặc biệt các bệnh do virus gây ra. Chính vì vậy đúng là thuốc nào uống vào cũng có khả năng chữa bệnh nhưng điều nguy hiểm là tác dụng phụ của thuốc và sự nhờn thuốc. Bất cứ thuốc gì kể cả thuốc bổ đều có tác dụng phụ và phản ứng dị ứng. Tình trạng kháng kháng sinh đang khiến các bác sĩ lâm sàng vô cùng nhức óc mà nguyên nhân sâu xa là việc dùng thuốc bừa bãi, không đúng liều lượng và tuân thủ ngày điều trị” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu lo lắng.

Liên quan vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kêu gọi các nhà thuốc phải nghĩ đến những hậu quả không đong đếm được lên sức khoẻ của người dân mà giữ đúng được nguyên tắc “không bán thuốc mà không có đơn”. Nếu điều này được các nhà thuốc trong cả nước coi là “kim chỉ nam” thì chắc chắn tỷ lệ dị ứng thuốc, kháng thuốc trong cả nước sẽ giảm rõ rệt.

Ông cũng cho rằng, các bác sĩ cũng đừng “dễ dãi” với đơn thuốc của mình. Hãy viết đơn trên toa thuốc mà tốt nhất là đánh máy, không nên bạ giấy nào cũng viết, viết tên thuốc phải để người thường đọc được và nên có thêm vài dòng hướng dẫn ở cuối đơn như chế độ ăn uống, tập luyện và hẹn tái khám…

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 2

“Cuối cùng lại xin nhắc lại “hãy là người bệnh thông minh”. Không nhận các túi thuốc không hướng dẫn, không rõ tên thuốc. Nếu không rõ đừng ngần ngại hỏi kỹ người bán thuốc, bác sĩ của mình. Nên để ý đến liều lượng, thời gian dùng và tác dụng phụ của thuốc” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Cần tăng chế tài xử phạt

Trước thực trạng thói quen mua bán thuốc và dùng thuốc kháng sinh dễ dãi, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã trao đổi với bác sĩ Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội).

Theo bác sĩ Thường thì dùng thuốc nói chung không chỉ riêng kháng sinh là phải trên cơ địa của bệnh nhân, dựa trên chức năng thận, gan của mỗi người bệnh. “Cùng một liều thuốc nhưng với người này không vấn đề nhưng với người kia lại gây độc. Do đó, bác sĩ luôn phải cân nhắc khi kê đơn” - bác sĩ Nguyễn Văn Thường cho biết.

Ông cũng cho rằng: “Thuốc kháng sinh uống phải đúng liều, đúng lộ trình, nếu tự uống sẽ không đúng lộ trình nên tăng nguy cơ kháng thuốc mà quan trọng hơn là ảnh hưởng đến chức năng thận, gan, tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thể”.

Cũng theo bác sĩ Thường, mọi người trước khi mua và sử dụng kháng sinh thì cần hỏi ý kiến bác sĩ. Khi dùng kháng sinh bác sĩ định hướng là nhiễm vi khuẩn gì để chọn kháng sinh đúng. Nếu không đúng thì chỉ có thể gây tác hại.

Ông cũng cho rằng: “Trong vấn đề quản lý, ở nước ngoài hầu hết kháng sinh bệnh nhân không được tự mua mà phải có đơn bác sĩ chỉ định. Người ta quản lý thuốc kháng sinh chặt chẽ giống như thuốc gây nghiện. Nước ta hiện nay thuốc gây nghiện quản lý chặt chẽ nhưng thuốc kháng sinh thì không. Ở nước ngoài, người ta lưu đơn để quản lý tránh người bệnh lạm dụng thuốc. Ngoài ra, cần tuyên truyền nâng cao hiểu biết của người dân, hiện thói quen của nhiều người chữa bệnh theo thầy thuốc trên mạng rất nguy hiểm”.

Xung quanh vấn đề này, nhiều chuyên gia còn cho rằng cần phải tăng chế tài xử phạt đối với hành vi bán thuốc không có đơn của bác sĩ. Còn nếu bác sĩ kê thuốc không đúng như hướng dẫn chẩn đoán thì sẽ bị phạt mạnh. Chỉ có như vậy thì tình trạng mua bán thuốc kháng sinh dễ dãi mới giảm, sức khỏe của người dân mới được bảo vệ.

Kháng kháng sinh còn nguy hiểm hơn cả ung thư

GS.TS Nguyễn Gia Bình – Chủ tịch Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam – nguyên Trưởng khoa Hồi sức tích cực Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Hậu quả của kháng kháng sinh chính là tính mạng của người bệnh, hoặc khiến bệnh nặng, thời gian điều trị kéo dài và chi phí cao gấp vài lần đến vài chục lần người không kháng kháng sinh. Bệnh nhân kháng kháng sinh thì nguy cơ đối mặt với các bệnh hiểm nghèo không có thuốc chữa cao hơn và nguy hiểm hơn cả bệnh ung thư”.

Trinh Phúc

Xem thêm

Thêm một dòng sữa trẻ em bị cảnh báo, Bộ Y tế yêu cầu thu hồi sản phẩm Nara Organics

Thêm một dòng sữa trẻ em bị cảnh báo, Bộ Y tế yêu cầu thu hồi sản phẩm Nara Organics

(CLO) Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa có văn bản đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, ngừng lưu thông và thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ sơ sinh Nara Organics nếu phát hiện lưu hành trên thị trường Việt Nam, sau khi nhà chức trách Mỹ cảnh báo nguy cơ nhiễm độc tố botulinum liên quan đến sản phẩm này.

Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng chính thức được Bộ Y tế cấp phép hoạt động

Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng chính thức được Bộ Y tế cấp phép hoạt động

Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng (tên viết tắt: HIU Hospital) vừa được Bộ Y tế cấp giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh theo Quyết định số 372/BYT-GPHN. Đây là cột mốc quan trọng giúp Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU) hoàn thiện hệ sinh thái đào tạo khối ngành sức khỏe theo mô hình Trường - Viện.

Lần đầu tiên thiết kế lại hệ thống Ban quân dân y phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Lần đầu tiên thiết kế lại hệ thống Ban quân dân y phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

(CLO) Bộ Y tế đề xuất kiện toàn hệ thống Ban quân dân y từ Trung ương đến cấp xã, đồng thời hoàn thiện mô hình cơ sở khám chữa bệnh kết hợp quân dân y nhằm tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, Quân đội và chính quyền địa phương trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, ứng phó dịch bệnh, thiên tai và các tình huống khẩn cấp.

Khẩn trương gỡ bán sữa Allernova AR trên các sàn thương mại điện tử

Khẩn trương gỡ bán sữa Allernova AR trên các sàn thương mại điện tử

(CLO) Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa phát đi cảnh báo khẩn, yêu cầu ngừng sử dụng và thu hồi các lô sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR do Laboratoires Novalac (Pháp) sản xuất sau khi cơ quan y tế Pháp ghi nhận nhiều trường hợp trẻ sơ sinh gặp tác dụng phụ về tiêu hóa.

Người có BHYT được thêm quyền lợi, nhiều trường hợp tự đi khám vẫn được thanh toán

Người có BHYT được thêm quyền lợi, nhiều trường hợp tự đi khám vẫn được thanh toán

(CLO) Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới về bảo hiểm y tế (BHYT) chính thức có hiệu lực, mang lại thêm quyền lợi cho hàng triệu người tham gia. Đáng chú ý, người bệnh tự đi khám chữa bệnh ngoại trú tại một số cơ sở y tế vẫn được quỹ BHYT thanh toán một phần chi phí; đồng thời nhiều mức hưởng, mức thanh toán cũng được điều chỉnh theo mức lương cơ sở mới, giúp giảm gánh nặng tài chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Giành giật thời gian với chấn thương gãy xương đùi, nam sinh Ninh Bình hoàn thành môn Văn kỳ thi tốt nghiệp THPT

Giành giật thời gian với chấn thương gãy xương đùi, nam sinh Ninh Bình hoàn thành môn Văn kỳ thi tốt nghiệp THPT

(CLO) Chỉ một ngày trước kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, em Trần Đình Khiêm (18 tuổi, Ninh Bình) không may gặp tai nạn giao thông, bị gãy xương đùi trái và phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng đau đớn, chấn thương nặng. Thế nhưng, nhờ ca phẫu thuật khẩn cấp cùng sự hỗ trợ của bệnh viện, nhà trường và các lực lượng chức năng, nam sinh đã kịp trở lại phòng thi để hoàn thành môn Ngữ văn sáng 11/6.

Bộ Y tế đề xuất triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026, ưu tiên nhóm yếu thế trước khi mở rộng toàn dân.

Bộ Y tế vạch lộ trình xây dựng hệ thống y tế hiện đại: Mỗi tỉnh có ít nhất một bệnh viện chuyên sâu

(CLO) Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan vừa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đặt mục tiêu xây dựng hệ thống y tế hiện đại, đồng bộ, thông minh và công bằng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong bối cảnh mới.

Bệnh viện Tâm Anh ứng dụng các "siêu robot” phẫu thuật thành công hàng ngàn ca ung thư và bệnh khó

Bệnh viện Tâm Anh ứng dụng các "siêu robot” phẫu thuật thành công hàng ngàn ca ung thư và bệnh khó

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đưa vào hoạt động robot Da Vinci Xi thứ hai sau thành công hàng ngàn ca phẫu thuật, can thiệp điều trị ung thư và bệnh khó trong 1 năm. Sự kiện này đưa Tâm Anh trở thành bệnh viện đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam sở hữu cùng lúc nhiều hệ thống robot phẫu thuật hiện đại bậc nhất thế giới.

Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình - Phẫu thuật Tạo hình Huế: Kỷ niệm 20 năm thành lập

Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình - Phẫu thuật Tạo hình Huế: Kỷ niệm 20 năm thành lập

(CLO) Ngày 6/6, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình - Phẫu thuật Tạo hình Huế long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 20 năm xây dựng và phát triển (06/06/2006 - 06/06/2026), đánh dấu chặng đường hai thập kỷ không ngừng nỗ lực nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, trở thành địa chỉ y tế uy tín của khu vực miền Trung.

Y học cổ truyền kết hợp công nghệ hiện đại mở thêm lựa chọn cho người đau cổ vai gáy

Y học cổ truyền kết hợp công nghệ hiện đại mở thêm lựa chọn cho người đau cổ vai gáy

(CLO) Đau cổ vai gáy đang trở thành một trong những bệnh lý cơ xương khớp phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt ở người làm việc văn phòng, thường xuyên ngồi trước máy tính trong thời gian dài. Các chuyên gia cảnh báo người bệnh không nên chủ quan hoặc tự điều trị kéo dài vì đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiềm ẩn.

RedTouch PRO – Công nghệ laser tác động trực tiếp đến collagen, đạt giải “Best Laser 2025” tại AMWC Monaco

RedTouch PRO – Công nghệ laser tác động trực tiếp đến collagen, đạt giải “Best Laser 2025” tại AMWC Monaco

RedTouch PRO đang trở thành cái tên gây chú ý mạnh trong ngành thẩm mỹ toàn cầu sau khi giành giải “Best Laser 2025” tại AMWC Monaco. Với bước sóng độc quyền 675nm tác động trực tiếp vào collagen, công nghệ này được ví như “Collagen Laser” thế hệ mới giúp tái tạo làn da căng bóng, trẻ hóa tự nhiên mà gần như không cần nghỉ dưỡng.

Cỡ chữ bài viết: