Lạm dụng thuốc kháng sinh: Cần nhiều biện pháp để ngăn chặn!

Thói quen nguy hiểm

Một trong những thói quen nguy hiểm của người dân hiện nay là việc dùng thuốc kháng sinh vô tội vạ và hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe thì đã được cảnh báo rất nhiều. Về chức năng thì thuốc kháng sinh là một nhóm thuốc được sử dụng trước hết để chữa những bệnh do vi khuẩn gây ra.

Thuốc có tác dụng diệt trực tiếp vi khuẩn hoặc làm chậm lại sự phát triển của vi khuẩn để tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của cơ thể người giải quyết tình trạng nhiễm khuẩn. Vì những tác dụng trên nên nhiều người có thói quen lạm dụng sử dụng thuốc kháng sinh khi bị bệnh mà thiếu sự tư vấn của bác sĩ.

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 1

Mua thuốc dễ như mua rau

Ông Cao Hưng Thái - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay tình trạng kháng kháng sinh ở Việt Nam hết sức trầm trọng, hầu hết các chủng vi khuẩn đã kháng với kháng sinh. Tỷ lệ sử dụng thuốc kháng sinh ở Việt Nam hiện nay rất cao, trong các cơ sở khám bệnh, 1/2 chi phí khám chữa bệnh dành cho tiền thuốc điều trị, trong đó thuốc kháng sinh chiếm tới 1/3. Mặc dù Bộ Y tế đã ban hành nhiều chế tài xử phạt với các hành vi dùng thuốc kháng sinh không đúng như cấm các dược sĩ không được bán thuốc kháng sinh cho người dân khi không có đơn của bác sĩ, nhưng việc mua kháng sinh dễ như “mua mớ rau ngoài chợ” vẫn còn xảy ra.

Xung quanh thực trạng này, mới đây nhất bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội có kể chuyện về bạn của ông bị ốm và tự ý đi mua thuốc nhưng may mắn được ông phát hiện sớm vì gói thuốc mua về lại rơi vào trường hợp “chống chỉ định”.

Theo đó, bạn ông Hiếu bị viêm họng và ra cửa hàng thuốc mua thuốc. Ông được nhân viên nhà thuốc bán cho gói thuốc với giá 50 nghìn đồng. Ông Nguyễn Lân Hiếu vô tình biết được việc này và ông đã mở gói thuốc ra kiểm tra. Điều khiến ông giật mình khi biết có đến 2 loại kháng sinh cùng nhóm.

“Đây là chống chỉ định mà ai cũng hiểu, chưa kể còn mấy loại vàng, đỏ không thể đoán là thuốc gì vì không có tên và hàm lượng. Không hướng dẫn cũng chẳng hoá đơn nên uống vào có sao cũng không thể kêu ai” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kể.

Theo ông Nguyễn Lân Hiếu thì những gói thuốc kiểu này có mặt ở khắp nơi và ngày càng phổ biến cho dù cơ quan chức năng có kiểm tra xử phạt, răn đe. Nguyên nhân có nhiều nhưng chủ yếu là do sự dễ dãi đối với sức khỏe của mỗi người vì nghĩ thuốc nào uống vào cũng đỡ bệnh, khỏi bệnh là được mà ít khi nghĩ tới hậu quả đối với sức khỏe.

“Chúng ta đều biết, bệnh thông thường đại đa phần đều tự khỏi, đặc biệt các bệnh do virus gây ra. Chính vì vậy đúng là thuốc nào uống vào cũng có khả năng chữa bệnh nhưng điều nguy hiểm là tác dụng phụ của thuốc và sự nhờn thuốc. Bất cứ thuốc gì kể cả thuốc bổ đều có tác dụng phụ và phản ứng dị ứng. Tình trạng kháng kháng sinh đang khiến các bác sĩ lâm sàng vô cùng nhức óc mà nguyên nhân sâu xa là việc dùng thuốc bừa bãi, không đúng liều lượng và tuân thủ ngày điều trị” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu lo lắng.

Liên quan vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kêu gọi các nhà thuốc phải nghĩ đến những hậu quả không đong đếm được lên sức khoẻ của người dân mà giữ đúng được nguyên tắc “không bán thuốc mà không có đơn”. Nếu điều này được các nhà thuốc trong cả nước coi là “kim chỉ nam” thì chắc chắn tỷ lệ dị ứng thuốc, kháng thuốc trong cả nước sẽ giảm rõ rệt.

Ông cũng cho rằng, các bác sĩ cũng đừng “dễ dãi” với đơn thuốc của mình. Hãy viết đơn trên toa thuốc mà tốt nhất là đánh máy, không nên bạ giấy nào cũng viết, viết tên thuốc phải để người thường đọc được và nên có thêm vài dòng hướng dẫn ở cuối đơn như chế độ ăn uống, tập luyện và hẹn tái khám…

lam dung thuoc khang sinh can nhieu bien phap de ngan chan hinh 2

“Cuối cùng lại xin nhắc lại “hãy là người bệnh thông minh”. Không nhận các túi thuốc không hướng dẫn, không rõ tên thuốc. Nếu không rõ đừng ngần ngại hỏi kỹ người bán thuốc, bác sĩ của mình. Nên để ý đến liều lượng, thời gian dùng và tác dụng phụ của thuốc” - bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Cần tăng chế tài xử phạt

Trước thực trạng thói quen mua bán thuốc và dùng thuốc kháng sinh dễ dãi, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã trao đổi với bác sĩ Nguyễn Văn Thường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội).

Theo bác sĩ Thường thì dùng thuốc nói chung không chỉ riêng kháng sinh là phải trên cơ địa của bệnh nhân, dựa trên chức năng thận, gan của mỗi người bệnh. “Cùng một liều thuốc nhưng với người này không vấn đề nhưng với người kia lại gây độc. Do đó, bác sĩ luôn phải cân nhắc khi kê đơn” - bác sĩ Nguyễn Văn Thường cho biết.

Ông cũng cho rằng: “Thuốc kháng sinh uống phải đúng liều, đúng lộ trình, nếu tự uống sẽ không đúng lộ trình nên tăng nguy cơ kháng thuốc mà quan trọng hơn là ảnh hưởng đến chức năng thận, gan, tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thể”.

Cũng theo bác sĩ Thường, mọi người trước khi mua và sử dụng kháng sinh thì cần hỏi ý kiến bác sĩ. Khi dùng kháng sinh bác sĩ định hướng là nhiễm vi khuẩn gì để chọn kháng sinh đúng. Nếu không đúng thì chỉ có thể gây tác hại.

Ông cũng cho rằng: “Trong vấn đề quản lý, ở nước ngoài hầu hết kháng sinh bệnh nhân không được tự mua mà phải có đơn bác sĩ chỉ định. Người ta quản lý thuốc kháng sinh chặt chẽ giống như thuốc gây nghiện. Nước ta hiện nay thuốc gây nghiện quản lý chặt chẽ nhưng thuốc kháng sinh thì không. Ở nước ngoài, người ta lưu đơn để quản lý tránh người bệnh lạm dụng thuốc. Ngoài ra, cần tuyên truyền nâng cao hiểu biết của người dân, hiện thói quen của nhiều người chữa bệnh theo thầy thuốc trên mạng rất nguy hiểm”.

Xung quanh vấn đề này, nhiều chuyên gia còn cho rằng cần phải tăng chế tài xử phạt đối với hành vi bán thuốc không có đơn của bác sĩ. Còn nếu bác sĩ kê thuốc không đúng như hướng dẫn chẩn đoán thì sẽ bị phạt mạnh. Chỉ có như vậy thì tình trạng mua bán thuốc kháng sinh dễ dãi mới giảm, sức khỏe của người dân mới được bảo vệ.

Kháng kháng sinh còn nguy hiểm hơn cả ung thư

GS.TS Nguyễn Gia Bình – Chủ tịch Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam – nguyên Trưởng khoa Hồi sức tích cực Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Hậu quả của kháng kháng sinh chính là tính mạng của người bệnh, hoặc khiến bệnh nặng, thời gian điều trị kéo dài và chi phí cao gấp vài lần đến vài chục lần người không kháng kháng sinh. Bệnh nhân kháng kháng sinh thì nguy cơ đối mặt với các bệnh hiểm nghèo không có thuốc chữa cao hơn và nguy hiểm hơn cả bệnh ung thư”.

Trinh Phúc

Xem thêm

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

Tuổi 35 trở thành mốc khuyến nghị sinh đủ 2 con

(CLO) Mốc 35 tuổi không phải “hạn cuối” để phụ nữ sinh con, càng không phải quy định buộc mỗi gia đình phải sinh hai con trước độ tuổi này. Theo chuyên gia, đây là thông điệp vận động nhằm giúp các cặp vợ chồng chủ động kế hoạch sinh sản trong bối cảnh mức sinh thấp và tuổi kết hôn, sinh con có xu hướng muộn hơn.

Cảnh giác 'cò' và 'thần dược' lừa người bệnh ngay trong bệnh viện trung ương

Cảnh giác 'cò' và 'thần dược' lừa người bệnh ngay trong bệnh viện trung ương

(CLO) Từ mạo danh “người quen bác sĩ”, “cò” dẫn mối khám bệnh tại chỗ đến lập trang mạng mạo danh để thu phí trái phép, các thủ đoạn lừa đảo nhắm vào người bệnh đang biến tướng ngày càng tinh vi. Bệnh viện Bạch Mai đã siết chặt an ninh, công bố đường dây nóng và hướng dẫn người dân nhận diện các bẫy lừa đảo để tránh rơi vào cảnh “tiền mất tật mang”.

Hoại tử hai bàn chân sau khi tự chườm nóng hai bàn chân

Hoại tử hai bàn chân sau khi tự chườm nóng hai bàn chân

(CLO) Từ cảm giác tê bì, lạnh ở hai bàn chân, người đàn ông 48 tuổi tự chườm nóng tại nhà, sau đó bị tổn thương da, nhiễm trùng và hoại tử lan rộng, phải trải qua nhiều lần cắt lọc và phẫu thuật vi phẫu tái tạo cả hai bàn chân.

Trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên

Trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên

(CLO) Sáng 12/9, tại Ninh Bình, Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) phối hợp với Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) và Trường Đại học Hoa Lư tổ chức Hội thảo “Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Ninh Bình năm 2026”.

Đến tuổi 60, nhiều người đang ‘trả nợ’ cho những năm tuổi 40

Đến tuổi 60, nhiều người đang ‘trả nợ’ cho những năm tuổi 40

(CLO) Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nhấn mạnh nhiều bệnh lý thường trở thành gánh nặng khi về già đã âm thầm hình thành từ tuổi 40. Đây là thời điểm mỗi người có thể chủ động điều chỉnh lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Bác sĩ cảnh báo sau ca suy gan cấp vì tự ý ngừng thuốc viêm gan B

Bác sĩ cảnh báo sau ca suy gan cấp vì tự ý ngừng thuốc viêm gan B

(CLO) Thấy bệnh ổn định, người đàn ông 67 tuổi tự ý ngừng thuốc kháng virus điều trị viêm gan B hơn một tháng. Khi nhập viện, ông đã suy gan cấp, hội chứng não gan, suy thận, rối loạn chuyển hóa và rối loạn ý thức trên nền nhiều bệnh lý mạn tính.

Trẻ mắc hen dễ trở nặng sau khai giảng

Trẻ mắc hen dễ trở nặng sau khai giảng

(CLO) Khoảng 2-3 tuần sau khai giảng, số trẻ nhập viện vì hen phế quản thường gia tăng, theo bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai. Virus đường hô hấp, bụi mạt, nấm mốc và chênh lệch nhiệt độ giữa ngoài trời với phòng điều hòa có thể cùng lúc kích hoạt cơn hen cấp.

Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh): Đổi mới từ những điều thiết thực, nâng chất lượng vì người bệnh

Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh): Đổi mới từ những điều thiết thực, nâng chất lượng vì người bệnh

Không chỉ đầu tư trang thiết bị hay triển khai thêm kỹ thuật mới, Trung tâm Y tế Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) đang thay đổi từ những điều gần gũi nhất với người bệnh: quy trình tiếp đón, thủ tục khám chữa bệnh, thái độ phục vụ đến năng lực chuyên môn của đội ngũ. Cùng với chuyển đổi số và kết nối chuyên môn với tuyến trên, những bước chuyển này đang góp phần đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn.

Cỡ chữ bài viết: