Bộ trưởng Bộ VHTT&DL vừa ký quyết định số 20/QĐ-BVHTTDL, đưa Lễ hội Cơm mới của người Mường ở phường Yên Sơn và các xã: Phú Sơn, Cúc Phương, Nho Quan, Phú Long, Gia Lâm của tỉnh Ninh Bình vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Lễ hội Cơm mới của dân tộc Mường là một lễ hội dân gian có lịch sử lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng nông nghiệp và truyền thống tạ ơn trời đất, tổ tiên sau vụ mùa bội thu. Lễ hội được thực hành tại nhiều địa phương của tỉnh Ninh Bình.
Từ bao đời nay, lễ cúng cơm mới luôn được người Mường duy trì trong phạm vi gia đình, dòng họ và thôn bản như một nghi thức thiêng liêng, thể hiện sự tri ân đối với những người đã lập đất, lập mường và gửi gắm ước vọng về mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Theo tục lệ, những hạt gạo đầu tiên được nấu thành cơm để dâng cúng tổ tiên trước khi gia đình dùng bữa. Lễ hội Cơm mới mở đầu bằng phần lễ trang nghiêm với nghi thức đổ thóc nếp mới vào thúng - biểu tượng cho mùa màng bội thu và sự sung túc của bản Mường.
Đặc biệt, nghi thức rước vía lúa, chọn những bông nếp đẹp treo cạnh bàn thờ, thể hiện niềm tin về sự gắn bó giữa con người và hồn lúa, mong ước mùa màng tốt tươi.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự biến đổi trong đời sống kinh tế - xã hội và tác động của quá trình giao thoa văn hóa đã khiến một số nghi lễ truyền thống trong Lễ hội Cơm mới không còn được giữ gìn đầy đủ.
Triển khai dự án 6 thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Ninh Bình đã nghiên cứu, sưu tầm tư liệu và tham vấn các bậc cao niên trong cộng đồng, phục dựng các nghi thức nguyên bản của lễ hội.
Việc Lễ hội Cơm mới của người Mường được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng, mà còn đặt ra trách nhiệm cho các cấp chính quyền và nhân dân địa phương trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị của di sản.
