+ Thưa đại biểu, thương mại điện tử phát triển khiến dịch vụ chuyển phát ngày càng gắn bó với đời sống người dân. Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) cần làm rõ những vấn đề gì để vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo vệ quyền lợi khách hàng?
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh: Tôi cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường. Hoạt động bưu chính hiện nay gắn chặt với thương mại điện tử và lưu thông hàng hóa, vì vậy pháp luật cần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm an ninh và quyền lợi người sử dụng dịch vụ.
Trước hết, cần làm rõ tiêu chí phân biệt dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, giao nhận và logistics độc lập. Việc định danh, theo dõi bưu gửi hay giao hàng theo địa chỉ hiện nay cũng phổ biến trong lĩnh vực vận tải, logistics. Nếu tiêu chí chưa rõ, doanh nghiệp có thể phải chịu thêm điều kiện kinh doanh hoặc gặp rủi ro pháp lý khi lựa chọn mô hình hoạt động.
Tôi đề nghị xác định dịch vụ theo bản chất hoạt động, các công đoạn thực hiện và trách nhiệm thực tế đối với bưu gửi; đồng thời làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp vận hành mạng, nhất là trường hợp doanh nghiệp thuê ngoài một số công đoạn. Quy định phải đủ rõ để doanh nghiệp chủ động xác định nghĩa vụ, cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm thống nhất và khách hàng biết được chủ thể chịu trách nhiệm khi có sự cố.
+ Với người mua hàng trực tuyến, nhất là các đơn hàng giao và thu tiền hộ (COD), quyền kiểm tra hàng trước khi thanh toán và việc xử lý khi hàng hóa có vấn đề là mối quan tâm lớn hiện nay. Đại biểu có kiến nghị gì về điều này?
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh: Dự thảo cần làm rõ quyền của người nhận hàng. Việc doanh nghiệp yêu cầu người gửi mở hoặc đồng kiểm bưu gửi để kiểm soát hàng hóa có dấu hiệu vi phạm pháp luật khác với việc người mua kiểm tra hàng trước khi nhận. Thực tế, có trường hợp người mua chỉ phát hiện hàng sai chủng loại, thiếu hàng sau khi đã thanh toán, gây khó khăn cho việc giải quyết tranh chấp.
Tôi đề nghị nghiên cứu quy định rõ quyền người nhận được kiểm tra bưu gửi trước khi thanh toán và hoàn tất việc nhận hàng khi các bên có thỏa thuận đồng kiểm; đồng thời quy định cách ghi nhận tình trạng hàng hóa và xử lý trường hợp từ chối nhận. Không nên bắt buộc đồng kiểm đối với mọi bưu gửi, cũng không chuyển trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của người bán sang doanh nghiệp bưu chính.
Doanh nghiệp chuyển phát cần chịu trách nhiệm đối với công đoạn mình thực hiện; còn tranh chấp về hàng hóa không đúng hợp đồng mua bán phải được giải quyết theo quan hệ giữa người mua và người bán.
Một vấn đề khác là tiền thu hộ. Đây là tiền của khách hàng nên cần làm rõ nguyên tắc theo dõi, đối soát, bảo đảm an toàn và trách nhiệm khi chậm trả, thất thoát hoặc phát sinh tranh chấp. Cơ chế này phải phù hợp với pháp luật về ngân hàng, thanh toán và thương mại, đồng thời tránh tạo thêm chi phí tuân thủ quá lớn cho doanh nghiệp nhỏ.
+ Để người dân yên tâm sử dụng dịch vụ, theo đại biểu, quy định về khiếu nại, bồi thường và thủ tục kinh doanh cần tiếp tục hoàn thiện ra sao?
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh: Dự thảo cần làm rõ hơn quyền khiếu nại và trách nhiệm bồi thường. Ngoài các trường hợp mất, hư hỏng hoặc chậm phát bưu gửi, cần xem xét bổ sung trường hợp doanh nghiệp từ chối cung cấp dịch vụ không có căn cứ, làm lộ thông tin người gửi, người nhận.
Đồng thời, cần quy định nguyên tắc và các mốc thời hạn cơ bản trong giải quyết khiếu nại để người dân dễ thực hiện quyền của mình; bổ sung hình thức trọng tài đối với tranh chấp đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Về bồi thường, cần làm rõ căn cứ xác định trách nhiệm và mức bồi thường khi phát nhầm, chậm phát hoặc xảy ra sai sót trong chuỗi cung ứng có thuê ngoài. Người gửi không nên phải tự xác định lỗi thuộc về đơn vị nào tham gia chuyển phát. Quy định cũng cần phân định rõ giới hạn trách nhiệm trong hoạt động bưu chính với trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ theo pháp luật dân sự, nhất là trường hợp có lỗi cố ý, để bảo vệ khách hàng mà không buộc doanh nghiệp gánh những rủi ro thương mại ngoài phạm vi cam kết.
Tôi tán thành việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký trực tuyến gắn với hậu kiểm. Tuy nhiên, cần quy định rõ thời hạn tối đa xác nhận đăng ký, các căn cứ chính để hủy bỏ hiệu lực đăng ký và trách nhiệm thông báo, giải trình của cơ quan có thẩm quyền. Hậu kiểm phải dựa trên tiêu chí rõ ràng, phù hợp với mức độ rủi ro, không biến đăng ký thành thủ tục xin phép dưới hình thức khác.
Đối với doanh nghiệp đang hoạt động, cần làm rõ giá trị pháp lý của giấy phép, văn bản xác nhận đã cấp trong thời gian chuyển tiếp và cách xử lý trường hợp chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện mới. Mục tiêu là bảo đảm doanh nghiệp có thể dự liệu được thủ tục, duy trì hoạt động hợp pháp, đồng thời thực hiện đúng các yêu cầu của pháp luật.
+ Xin trân trọng cảm ơn ông!
