Tọa đàm tổ chức nhân kỷ niệm 75 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thơ thanh niên xung phong (28/3/1951 - 28/3/2026) và 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026). Đây không chỉ là dịp ôn lại truyền thống hào hùng mà còn khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng, lời dạy của Bác đối với thế hệ trẻ hôm nay.
'Kim chỉ nam' từ bốn câu thơ lịch sử
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam nhắc lại dấu mốc lịch sử khi Bác Hồ tặng thanh niên xung phong bốn câu thơ bất hủ:
“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên”
Theo ông Lâm, đây không chỉ là lời động viên trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ, mà còn là định hướng giáo dục, là "kim chỉ nam" hành động cho lực lượng thanh niên xung phong và các thế hệ trẻ Việt Nam suốt nhiều thập kỷ qua. Đến hôm nay, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, giá trị của bốn câu thơ ấy vẫn còn nguyên vẹn.
Ông Lâm nhấn mạnh, tinh thần “không sợ khó, chỉ sợ không bền chí” chính là yếu tố cốt lõi để thanh niên vượt qua áp lực của thời đại số, hội nhập quốc tế và những biến động nhanh chóng của xã hội hiện đại.
Tại buổi tọa đàm, nhiều nhân chứng lịch sử đã chia sẻ những câu chuyện xúc động về thời kỳ thanh niên xung phong trực tiếp nhận lời dạy của Bác. Ông Nguyễn Tiến Năng, nguyên Phó Chủ tịch Hội Cựu TNXP Việt Nam, nguyên Phó đội trưởng Đội TNXP34, trợ lý, thư ký của Thủ tướng Phạm Văn Đồng nhắc lại thời điểm Bác Hồ tặng thơ cho Đại đội 312 khi đơn vị đang làm nhiệm vụ tại khu vực Nà Cù (Bắc Kạn).
Từ lời kêu gọi và sự động viên của Bác, hàng chục vạn thanh niên xung phong đã “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, vượt qua mưa bom bão đạn, thiếu thốn đủ bề với tinh thần “địch phá ta sửa, địch đánh ta đi”.
Theo ông Năng, chính sức mạnh tinh thần từ lời dạy của Bác đã góp phần làm nên những kỳ tích trong chiến tranh, và tiếp tục trở thành nguồn động lực giúp đất nước vươn lên sau hơn 40 năm đổi mới, đạt được những thành tựu quan trọng về kinh tế, chính trị và vị thế quốc tế.
Một trong những chia sẻ gây xúc động mạnh là câu chuyện của ông Nguyễn Nho (92 tuổi), cựu TNXP Đại đội 312. Ông kể lại khoảnh khắc lịch sử khi được gặp Bác Hồ giữa rừng núi Nà Cù cách đây 75 năm trước.
Trong không gian tĩnh mịch của núi rừng, đoàn xe xuất hiện, và người đi đầu là một cụ già giản dị với bộ quần áo kaki bạc màu, dép cao su chính là Bác Hồ. Hình ảnh gần gũi, thân thương ấy khiến tất cả thanh niên xung phong vỡ òa xúc động, đồng thanh reo vang: “Bác Hồ! Bác Hồ!”.
Bên ánh lửa bập bùng, Bác ngồi trò chuyện, động viên từng người. Và chính tại thời khắc ấy, bốn câu thơ ra đời - không chỉ là món quà tinh thần mà còn trở thành kim chỉ nam theo ông suốt cuộc đời.
“Những khó khăn thời bình có thể khác thời chiến, nhưng tinh thần ‘đào núi lấp biển’ thì không bao giờ cũ”, ông chia sẻ và gửi gắm thông điệp tới thế hệ trẻ hôm nay.
Từ chiến trường đến những 'kỳ tích' thời bình
Trình bày tham luận tại tọa đàm, ông Ngô Tuyến - Trưởng ban Tổ chức, Kiểm tra Trung ương Hội khẳng định bốn câu thơ của Bác không chỉ là lời giáo huấn mà còn là sự ghi nhận, niềm tin và tình cảm sâu sắc của Đảng, của Bác dành cho thanh niên xung phong.
Trong kháng chiến chống Pháp, tinh thần ấy đã lan tỏa đến hàng vạn TNXP, giúp họ kiên cường bám trụ trên các tuyến đường chiến lược, trực tiếp phục vụ các chiến dịch lớn, góp phần làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954.
Ông Đặng Minh Tiến, Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh Thái Nguyên cho rằng bốn câu thơ tuy giản dị nhưng chứa đựng triết lý sâu sắc về ý chí con người. Trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, đó chính là nguồn sức mạnh tinh thần giúp các đội viên TNXP vượt qua mọi giới hạn.
Ông Tiến nhắc lại một biểu tượng tiêu biểu của tinh thần “đào núi lấp biển”, con đường Hạnh Phúc nối Hà Giang với Đồng Văn - Mèo Vạc. Hơn 1.300 thanh niên xung phong đã treo mình trên vách đá, làm việc trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm để hoàn thành tuyến đường dài 185km hoàn toàn bằng sức người.
Họ đã thực hiện hơn 2,2 triệu ngày công, phá và vận chuyển 2,8 triệu m³ đá, xây dựng hàng trăm cầu cống. Đã có 14 đội viên TNXP hy sinh để làm nên con đường mang tên “Hạnh Phúc” - một biểu tượng của ý chí và khát vọng cống hiến. Không chỉ dừng lại ở ký ức lịch sử, tinh thần thanh niên xung phong đang tiếp tục được kế thừa và phát huy trong thế hệ trẻ hiện nay.
Tại toạ đàm, bà Hoàng Thị Thu Hoài - Bí thư Đoàn xã Cẩm Giàng (Thái Nguyên) cho biết địa phương không chỉ là nơi ghi dấu những chiến công của TNXP Đại đội 312 mà còn là nơi Bác Hồ từng dừng chân, gặp gỡ và tặng thơ.
Theo bà, những lời dạy của Bác đã trở thành nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ hôm nay không ngừng rèn luyện, phấn đấu và cống hiến. Tuy nhiên, việc học tập và làm theo lời Bác cần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực.
Đoàn xã Cẩm Giàng đang đẩy mạnh đổi mới phương thức giáo dục lý tưởng cách mạng theo hướng gần gũi hơn với giới trẻ, kết hợp ứng dụng công nghệ số và mạng xã hội để lan tỏa giá trị truyền thống. Đồng thời, các phong trào hành động cách mạng cũng được tổ chức đa dạng nhằm tạo môi trường thực tiễn cho thanh niên rèn luyện và trưởng thành.
Phát biểu kết luận tọa đàm, ông Vũ Trọng Kim - Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên xung phong Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành (BCH) Trung ương Đảng, nguyên Bí thư thứ nhất BCH Trung ương Đoàn khẳng định truyền thống vẻ vang của lực lượng thanh niên xung phong là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc.
Theo ông Kim, dù ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, tinh thần TNXP vẫn luôn thể hiện rõ nét ở sự dấn thân, tinh thần vượt khó, dám nghĩ, dám làm và trách nhiệm với cộng đồng. Trong kỷ nguyên mới, những giá trị ấy càng trở nên cần thiết khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.
Ông nhấn mạnh, khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng không thể thiếu vai trò của thế hệ trẻ, những người đang nắm giữ tương lai đất nước. Và để làm được điều đó, việc “khắc ghi lời Bác dạy” không chỉ là khẩu hiệu, mà phải trở thành hành động cụ thể trong học tập, lao động và cống hiến.
Xuyên suốt buổi toạ đàm, các đại biểu đã ôn lại ý nghĩa lịch sử của bốn câu thơ Bác Hồ tặng lực lượng Thanh niên xung phong, qua đó khẳng định vai trò, đóng góp to lớn của lực lượng này trong các giai đoạn cách mạng. Nhiều tham luận, ý kiến trao đổi đã làm rõ việc học tập và làm theo lời Bác trong bối cảnh hiện nay, gắn với nhiệm vụ xây dựng, phát triển đất nước.
Tọa đàm “Mãi khắc ghi lời Bác dạy” không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ, mà còn là sự tiếp nối của một dòng chảy tinh thần xuyên suốt lịch sử dân tộc. Từ những năm tháng kháng chiến gian khổ đến thời kỳ đổi mới và hội nhập, bốn câu thơ của Bác Hồ vẫn luôn là ngọn lửa soi đường, nhắc nhở mỗi người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ về ý chí, nghị lực và khát vọng vươn lên trong cuộc sống.
Một số hình ảnh tại sự kiện:
