Trong sự áp bức, nô dịch của đế quốc và tay sai phong kiến, ngành tuyên truyền đã là những hạt giống đầu tiên gieo mầm tư tưởng cách mạng trong quần chúng nhân dân. Bằng nhiệt huyết cách mạng, hình thức linh hoạt, tư duy sáng tạo, cán bộ tuyên giáo đã trực tiếp truyền bá Chủ nghĩa Mác - Lênin, giác ngộ tinh thần cách mạng, khích lệ tinh thần yêu nước, đấu tranh vì độc lập, tự do.
Từ những bài viết tuyên truyền chống đế quốc đến các buổi thuyết giảng, đó là những “vũ khí tinh thần”, “bài giáo lý” đầu tiên khẳng định vị trí lý luận của Đảng, gieo mầm lý tưởng cải tạo xã hội. Chỉ trong vòng một thời gian ngắn, nhờ công tác tuyên giáo, ý thức về giai cấp, về cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đã nhanh chóng lan rộng, biến các tư tưởng cách mạng từ chân lý thành hành động của quần chúng.
Xuyên suốt 95 năm, ngành Tuyên giáo luôn giữ vị trí tiên phong, đi trước mở đường trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Những dấu ấn nổi bật của ngành không chỉ thể hiện ở những giai đoạn lịch sử trọng đại mà còn ở việc luôn thích ứng nhanh với những yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra trong từng thời kỳ. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công tác tuyên giáo đã trực tiếp tham gia định hướng tư tưởng, khơi dậy lòng yêu nước, cổ vũ toàn dân đứng lên đấu tranh.
Với tư tưởng chỉ đạo “Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến” của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, các phong trào “Luyện quân lập công”, “Giết giặc lập công”, “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong” không chỉ là biểu hiện sinh động của ý chí chiến đấu mà còn là thành quả của một quá trình tuyên truyền, vận động kiên trì, thuyết phục, cảm hóa sâu rộng trong xã hội. Tuyên giáo đã làm nên sức mạnh tinh thần bất khuất, giúp nhân dân vượt qua muôn vàn gian khổ, hy sinh. Trong từng làng quê, từng trận địa, cán bộ tuyên huấn, tuyên truyền viên, văn nghệ sĩ cách mạng đã góp phần quan trọng tạo nên “trận địa tư tưởng” vững chắc, giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và thắng lợi của cách mạng.
Sau năm 1975, trong giai đoạn cả nước thống nhất nhưng phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, công tác tuyên giáo góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, củng cố niềm tin của quần chúng vào con đường xã hội chủ nghĩa, tạo ra sự gắn kết về tinh thần và khát vọng xây dựng đất nước.
Bước vào công cuộc đổi mới từ năm 1986, khi tư duy cũ còn ăn sâu, ngành tuyên giáo đã tiên phong trong việc lý giải, dẫn dắt nhận thức xã hội. Những tư tưởng lớn như: đổi mới tư duy kinh tế, chấp nhận cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đa dạng hóa sở hữu, cải cách thể chế... đều được công tác tuyên giáo truyền đạt rõ ràng, thuyết phục.
Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của ngành tuyên giáo, toàn xã hội từng bước chấp nhận, ủng hộ, tạo nên sự đồng thuận chính trị và xã hội vững chắc – một điều kiện tiên quyết để công cuộc đổi mới thành công. Đặc biệt, gần 40 năm đổi mới, tuyên giáo luôn giữ vai trò trọng yếu trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, định hướng dư luận xã hội, giữ vững niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp cách mạng.
Trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng, Nhà nước thực hiện tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25-10-2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, sắp xếp lại chính quyền địa phương hai cấp, công tác tuyên giáo đã kịp thời vào cuộc, chủ động tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đây là ví dụ điển hình về sự nhạy bén, tính dự báo và tính chiến đấu mạnh mẽ của công tác tuyên giáo trong điều kiện chuyển đổi mô hình chính quyền, tổ chức bộ máy ở cấp cơ sở.
Thời gian tới, đất nước đang đứng trước nhiều vận hội to lớn nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, cùng với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đòi hỏi công tác tuyên giáo phải có bước phát triển mới, đáp ứng yêu cầu cao hơn về cả tầm nhìn, năng lực dự báo, năng lực tổ chức thực hiện và sự kiên định trong tư tưởng.
Theo đó, công tác tuyên giáo phải chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nâng cao sức đề kháng xã hội, giữ vững trận địa tư tưởng, không để thông tin xấu độc làm suy giảm niềm tin của nhân dân; phải phát huy vai trò tiên phong trong thực hiện thắng lợi các nghị quyết Trung ương, chỉ thị của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tuyên giáo; tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, lan tỏa sâu rộng giá trị nhân văn, tinh thần cống hiến, ý chí vượt khó, khát vọng vươn lên của dân tộc; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên giáo đủ tâm, tầm, tài, trách nhiệm.
Hướng tới Đại hội XIV của Đảng, ngành Tuyên giáo cần chuẩn bị thật tốt về mặt tư tưởng, tạo tiền đề nhận thức thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Tuyên giáo cần khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; cổ vũ, động viên toàn xã hội chung tay thực hiện các đột phá chiến lược, cải cách thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chặng đường 95 năm đã khẳng định vị thế đặc biệt của ngành Tuyên giáo, lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - lý luận của Đảng. Từ hạt nhân đầu tiên gieo mầm lý tưởng cách mạng, đến đội ngũ vững vàng, chuyên nghiệp hôm nay, ngành Tuyên giáo luôn là “ngọn đèn soi đường”, góp phần làm nên sức mạnh chính trị tinh thần to lớn trong mọi thắng lợi của cách mạng.
Phát huy truyền thống vẻ vang, công tác tuyên giáo sẽ tiếp tục khẳng định là một trụ cột quan trọng của công tác xây dựng Đảng, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của toàn Đảng, giữ vững niềm tin của nhân dân và thắp sáng khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
