Nghị quyết 80 đặt ra những mục tiêu đầy khát vọng: Hình thành các tập đoàn công nghiệp văn hóa, xây dựng khu - cụm sáng tạo tầm cỡ quốc tế, phấn đấu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP và hình thành nhiều thương hiệu quốc gia ở các lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang… Mục tiêu ấy không viển vông. Nhiều quốc gia đã làm được và thậm chí lấy văn hóa làm ngành xuất khẩu mũi nhọn. Nghị quyết 80, vì thế, có thể coi là một “mốc mở đường” cho chặng phát triển mới của đất nước. Nó đặt văn hóa vào trung tâm không phải để làm đẹp thêm cho chiến lược phát triển, mà để tạo ra một nền văn hóa phát triển có bản lĩnh, có chiều sâu, có sức bền.
1. Bắt nguồn từ chương trình diễu binh, diễu hành kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, “concert quốc gia” đã trở thành cách gọi phổ biến được giới trẻ sử dụng để định danh những chương trình nghệ thuật quy mô Nhà nước. Chưa bao giờ, từ khóa này “hot” đến thế. Những ngày qua, hàng loạt concert hoành tráng đã được tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Tiêu biểu, “V Concert - Rạng rỡ Việt Nam” và “V Fest - Thanh xuân rực rỡ” do VTV thực hiện, đã thu hút khoảng 25.000 khán giả trẻ đến với Trung tâm Triển lãm Việt Nam mỗi đêm; “Tổ quốc trong tim” do Báo Nhân Dân phối hợp Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức đã nhuộm đỏ sân vận động quốc gia Mỹ Đình trong màu áo của hơn 50.000 người tham dự; “Tự hào là người Việt Nam” do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, đã lấp đầy sân vận động quốc gia Mỹ Đình với hơn 30.000 khán giả…
Đây là những con số chưa từng có tiền lệ trong lịch sử tổ chức các chương trình nghệ thuật mang màu sắc chính luận. Điều này không chỉ cho thấy sự định hình xu hướng thưởng thức âm nhạc yêu nước trong công chúng, đặc biệt là giới trẻ, mà còn khẳng định sức hút và tiềm năng thúc đẩy công nghiệp văn hóa của các “concert quốc gia”. Đáng chú ý, dù là chương trình miễn phí hay có phí đều gây nên cơn “sốt vé” trên tất cả các nền tảng. Cổng đăng ký vé chương trình “Tổ quốc trong tim” đã “sập” chỉ sau 9 phút, ghi nhận khoảng 3 triệu lượt quét và 20.000 người đăng ký thành công. Đại nhạc hội “V Concert - Rạng rỡ Việt Nam” cũng “cháy vé” chỉ sau ít ngày mở bán. Từ đây, có thể nhận ra sự hình thành của một thế hệ khán giả mới sẵn sàng chịu đi và chịu chi cho những sự kiện âm nhạc chất lượng. Và sự sẵn sàng này chính là “mỏ vàng” để tạo sức bật cũng như thị trường cho ngành công nghiệp biểu diễn.
Sức nóng của những “concert quốc gia” đã chứng minh: Nghệ thuật chính luận khi được đầu tư xứng tầm, thực hiện công phu, truyền thông bài bản, hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu cả về nội dung tư tưởng, chất lượng nghệ thuật và giá trị kinh tế. Bên cạnh tạo việc làm, thu nhập tạm thời cho bộ máy vận hành chương trình lên tới hàng trăm, thậm chí cả nghìn người, các chương trình nghệ thuật quy mô lớn còn kéo theo sự phát triển của các dịch vụ như du lịch, lưu trú, vận tải, thời trang, bán hàng lưu động, đồ lưu niệm… Đặc biệt, vượt ra khỏi khuôn khổ thời gian, không gian của sự kiện, những giai điệu truyền cảm hứng, những khoảnh khắc “tuyệt đối điện ảnh” trong các concert còn được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng số, thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận, góp phần thắt chặt tình đoàn kết, tinh thần dân tộc, đồng thời lan tỏa âm nhạc, hình ảnh Việt Nam hiện đại, hội nhập nhưng vẫn giàu bản sắc đến bạn bè thế giới. Rõ ràng, sự xuất hiện của những “concert quốc gia” đang mở ra cơ hội lớn để hình thành những sản phẩm âm nhạc “Made in Vietnam” có thể tiếp cận, kết nối khán giả trong nước và toàn cầu, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước.
Không chỉ chinh phục khán giả bằng những tiết mục nghệ thuật chạm đến cảm xúc, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, những “concert quốc gia” còn đang góp phần kích hoạt, tạo động lực mới cho sự phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.
2. Nếu như trước đây, những show âm nhạc lớn thu hút hàng vạn người thưởng thức thường chỉ là “cuộc chơi” của những doanh nghiệp lớn hay những ngôi sao giải trí tên tuổi thì giờ đây, dấu ấn của những “concert quốc gia” đã cho thấy sự nhập cuộc chủ động, tích cực và có trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương.
Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ: Những chương trình như “Tổ quốc trong tim” đã chứng minh được vai trò tiên phong và khả năng của các cơ quan truyền thông lớn trong việc kiến tạo không gian văn hóa - tinh thần có sức lan tỏa sâu rộng. Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam Đỗ Thanh Hải cũng khẳng định, những chương trình như “V Concert” chính là cơ hội để những người làm truyền hình của VTV thử thách chính mình, bước một bước mới trong hành trình phát triển công nghiệp văn hóa. Hào quang và dư âm từ các “concert quốc gia” gần đây không chỉ chứng minh sức hút của sự kết hợp nghệ thuật, công nghệ, thông điệp chính luận và truyền thông đa nền tảng, mà còn cho thấy hiệu quả của chính sách xã hội hóa văn hóa, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời, mở ra hướng đi và tạo động lực để các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi sáng tạo văn hóa trong vai trò dẫn dắt, định hướng, tổ chức các hoạt động nghệ thuật quy mô lớn.
Để những “concert quốc gia” có thể đi đường dài, đóng góp tích cực cho phát triển công nghiệp văn hóa, theo Tiến sĩ Hoàng Thị Thu Hà, Giảng viên Khoa Công nghiệp văn hóa và Di sản, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội, bên cạnh tăng cường yếu tố chuyên nghiệp và sáng tạo trong xây dựng chương trình, sản phẩm, Việt Nam còn cần có chiến lược dài hơi với những chính sách đồng bộ để thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo, từ tạo điều kiện về thủ tục cấp phép tổ chức cho tới đẩy mạnh hiệu quả hợp tác công tư, tập trung đầu tư phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, biểu diễn chất lượng cao…
Các chuyên gia truyền thông chia sẻ: Muốn đưa những concert quốc gia nói riêng, sản phẩm biểu diễn nghệ thuật nói chung trở thành mũi nhọn trong phát triển công nghiệp văn hóa, cần đầu tư phát triển thêm cơ sở hạ tầng bảo đảm tổ chức được những sự kiện nghệ thuật quy mô. Bên cạnh đó, cần đặt các chương trình nghệ thuật này trong mối liên hệ với các ngành như du lịch, thời trang, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ, công nghiệp nội dung số… để hình thành chuỗi dịch vụ liên hoàn, tạo ra giá trị gia tăng lớn và đa dạng hóa trải nghiệm của công chúng. Đây cũng chính là cách để các lĩnh vực công nghiệp văn hóa cùng “bắt tay” nhau phát triển bền vững.
Văn hóa không còn chỉ là câu chuyện của một lĩnh vực, một ngành mà đó là tương lai của nhân loại. Hội nghị thế giới về chính sách văn hóa và phát triển bền vững (MONDIACULT 2025) do UNESCO chủ trì (từ ngày 29/9 đến 1/10/2025) đã khẳng định thông điệp “Không có tương lai nếu không có văn hóa” (There is no future without culture). Hội nghị này đã nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược, vai trò trụ cột của văn hóa đối với sự phát triển bền vững toàn cầu, trong đó văn hóa đã, đang và sẽ tham gia giải quyết nhiều khó khăn, thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, chiến tranh, xung đột, là cầu nối mang lại sự đối thoại, hòa bình, hữu nghị giữa các quốc gia, các dân tộc. Văn hóa, với sự hỗ trợ tích cực, hiệu quả của trí tuệ nhân tạo (AI) và các tiến bộ khoa học, công nghệ như hiện nay, sẽ tạo điều kiện cho nhân loại tiếp tục kỳ vọng, ước mơ hướng đến những mục tiêu cao hơn về phát triển, góp phần hiện thực hóa các nỗ lực toàn cầu hướng đến bảo đảm phẩm giá con người, tự do sáng tạo, tự do biểu đạt, phát huy các giá trị của văn hóa, của con người, trở thành những tài sản quý báu cho các thế hệ trong tương lai.
Trong bối cảnh như vậy, công nghiệp văn hóa (CNVH) không chỉ là câu chuyện về việc tìm kiếm lợi nhuận của một ngành hay giá trị kinh tế của di sản văn hóa mà nó luôn phải song hành giữa lợi ích xã hội và lợi ích kinh tế. Đây chính là cơ sở để Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết này cũng một lần nữa tái khẳng định đặc trưng mang tính bản chất của ngành CNVH, đó là: “Đấu tranh khắc phục khuynh hướng thương mại hóa, chỉ coi trọng, đề cao một chiều lợi ích kinh tế trong hoạt động văn hóa, coi nhẹ lợi ích xã hội, nhân văn”. Lợi ích xã hội không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một thị trường sản phẩm văn hóa phong phú, đa dạng, thỏa mãn nhu cầu thụ hưởng tinh thần ngày càng cao của người dân mà quan trọng hơn, đó chính là “kênh” để hun đúc động lực tinh thần, sức mạnh bên trong của người dân Việt Nam trong hành trình phát triển của dân tộc.
3. Năm 2025 vừa qua, đất nước như bước vào một nhịp điệu đặc biệt, một năm của những ngày hội lớn: Đại lễ Kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất hoàn toàn đất nước hay Đại lễ kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh đất nước. Những tuyến phố rợp cờ hoa, những quảng trường chật kín người dân, những gương mặt rạng rỡ ánh lên niềm tự hào dân tộc.
Từ lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước đến Đại lễ 80 năm Quốc khánh đất nước, niềm vui chung ấy không chỉ là sự tri ân lịch sử, mà còn là khoảnh khắc để mỗi người Việt Nam cảm nhận sâu sắc hơn sợi dây văn hóa dân tộc, thứ đã gắn kết vô hình giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của dân tộc.
Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để những cảm xúc đẹp đẽ ấy không chỉ dừng lại ở ký ức của các dịp đại lễ, mà tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa và chuyển hóa thành động lực phát triển đất nước?
Từ lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước đến Đại lễ 80 năm Quốc khánh đất nước, niềm vui chung ấy không chỉ là sự tri ân lịch sử, mà còn là khoảnh khắc để mỗi người Việt Nam cảm nhận sâu sắc hơn sợi dây văn hóa dân tộc, thứ đã gắn kết vô hình giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của dân tộc.
Câu trả lời đã được khẳng định trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới. Với các mục tiêu quan trọng đến 2030, tầm nhìn 2045 và ngày 24/11 hàng năm được chọn làm Ngày Văn hóa Việt Nam (Vietnam Culture Day), người dân được nghỉ lễ, Nghị quyết đã nhấn mạnh vị trí trung tâm của văn hóa và con người trong quá trình phát triển quốc gia, coi văn hóa vừa là nền tảng vừa là nguồn lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Từ đây, văn hóa càng được khẳng định vị trí ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội, không chỉ với tư cách là nền tảng tinh thần, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững. Đây không phải là một khẩu hiệu mang tính biểu tượng, mà là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển.
Nhìn từ các Đại lễ, có thể thấy rõ sức mạnh đặc biệt của văn hóa tinh thần. Hàng vạn người dân sẵn sàng đứng chờ nhiều giờ, dưới nắng mưa, chỉ để được chứng kiến khoảnh khắc thiêng liêng của Tổ quốc. Những lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện từ thành thị đến thôn quê, từ ban công chung cư đến ngõ nhỏ làng quê.
Đó không chỉ là cảm xúc nhất thời, mà là tinh hoa của lịch sử, ký ức và bản sắc dân tộc. Nghị quyết 80 đặt ra một yêu cầu rất rõ: Nguồn lực tinh thần ấy cần được tiếp nối bằng hành động, trở thành ý thức trách nhiệm, tinh thần cống hiến và khát vọng vươn lên trong đời sống hằng ngày.
Nghị quyết 80, vì thế, có thể coi là một “mốc mở đường” cho chặng phát triển mới của đất nước. Nó đặt văn hóa vào trung tâm không phải để làm đẹp thêm cho chiến lược phát triển, mà để tạo ra một nền văn hóa phát triển có bản lĩnh, có chiều sâu, có sức bền. Nghị quyết như một lời nhắc nhở mạnh mẽ: Tương lai của Việt Nam không chỉ được quyết định bởi những con số tăng trưởng, mà còn được quyết định bởi chiều sâu văn hóa và tầm vóc con người Việt Nam.
