Nhà báo Phạm Quốc Toàn: Cầm bút - một đời đam mê

“Chuyện tình phố cổ” tập hợp 10 bút ký được viết trong khoảng từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2022, dù là bút ký nhưng vẫn thấm đậm tính thời sự, ra mắt bạn đọc đúng dịp kỷ niệm 97 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, món quà tinh thần nhiều ý nghĩa.

Tập hợp các bút ký trong “Chuyện tình phố cổ”, với bút pháp tân văn mà rất nhuần nhuyễn tính văn học, nhà báo Phạm Quốc Toàn luận bàn, bằng những câu chuyện sống động của đời sống thường ngày về tình thầy trò, thủy chung chồng vợ, tình yêu gia đình; nghĩa tình đồng đội, đồng nghiệp, đồng chí, tình bằng hữu… Đọc “Chuyện tình phố cổ”, người ta cảm nhận cuộc sống này thật đẹp, sáng trong, đáng yêu vô cùng.

nha bao pham quoc toan cam but mot doi dam me hinh 1

Với bút ký “Thầy tôi, vẻ đẹp nhân cách” (Sách đã dẫn, trang 20), Trưởng khoa báo chí suốt chặng đường dài 30 năm, không học hàm học vị - đất nước chiến tranh liên miên là vậy- nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn là một mẫu mực về tài năng và đức độ, một nhân cách của văn hóa Tràng An. Hàng ngàn nhà báo được đào tạo từ khoa báo chí, nhiều người đã thành danh, tuổi đã cao, có người phải chống gậy vẫn đều đặn về thăm thầy, kính trọng thầy giáo cũ của mình, người đã có công luyện rèn bao người trở thành ký giả - người cầm bút trên chiến hào Quảng Trị “máu và hoa”, trên các công trình dựng xây đất nước. Phẩm chất, nhân cách của người thầy dạy nghề báo lấp lánh như ánh sương mai, tinh khiết - ngọt ngào.

Là trò được thầy đào tạo, nhưng chính trò ấy cũng trở thành thầy. Bút ký “Nghề hay - Tình đẹp” (Sách đã dẫn, trang 33) là một trong những câu chuyện cảm động như thế. Trò Tạ Ngọc Tấn của thầy Trần Bá Lạn, sau này là Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn được học và tự học trở thành người đứng đầu một trong những trung tâm đào tạo báo chí hàng đầu ở Việt Nam. Hơn thế, GS.TS Tạ Ngọc Tấn còn là người đứng đầu trung tâm đào tạo cán bộ cao cấp chiến lược của Đảng, một cây bút tài hoa, viết nhiều và viết hay, một nhà báo - nhà giáo - nhà lý luận nghĩa tình.

Hai bút ký “Dã quỳ đón nàng thơ”, “Ngắm mai vàng nhớ bạn”  (Sách đã dẫn, trang 141, 155) dù xếp gần cuối sách nhưng chính đó lại là hai hạt ngọc lấp lánh cả về tình yêu, tình bạn, tình đồng nghiệp, đồng đội của các nhà báo. Những thảm hoa mai vàng khi xuân về Tết đến; thảm hoa dã quỳ màu vàng rộm trên các triền núi cao nguyên làm cho  tình yêu nảy nở; tình bạn đơm hoa; tình đồng nghiệp kết trái. Tác giả vẽ nên những chân dung - hình ảnh sống động về tinh thần vượt khó, vượt lên chính mình, sẵn sàng sẻ chia, đồng cam cộng khổ, vượt mọi thác ghềnh. Bác sỹ quân y Bùi Văn Tứ, cô giáo Bích Vân, dân phố vẫn gọi “Tứ xe lăn”, “Vân bóng chuyền” một nắng hai sương, vất vả lo toan, tình làng nghĩa xóm ắp đầy – là bạn của một nhà báo bằng da bằng thịt, những hình ảnh “Bông hoa giữa đời thường” thật đẹp.

Lớp đại học báo chí khóa 5, vẫn gọi là báo 5 có cặp đôi nhà báo, nhà thơ Nguyễn Thanh Đạm và Bích Hiền. Họ rời giảng đường để trở lại với cao nguyên vàng rộm màu vàng hoa dã quỳ. Trên cương vị mới, Thanh Đạm làm Tổng Biên tập Báo Lâm Đồng, sau đó là Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh lâm Đồng, chủ biên tập chí văn nghệ LANG BIANG. Anh sống trong tình yêu đẹp với người vợ hiền là đồng nghiệp Bích Hiền. Bạn báo, bạn văn, bạn thơ kết nối nhiều nơi. Những trang viết về tình bạn, tình đồng nghiệp của nhà báo thông qua những đồng nghiệp đắm say với nghề, với công việc, cũng hết mình với bạn hữu, đồng môn, dưới ngòi bút giàu cảm xúc của Phạm Quốc Toàn giàu yêu thương và sống động.

Bút ký “Chuyện tình phố cổ” (Sách đã dẫn, trang 87), được tác giả chọn làm tựa đề cho cả tập sách. Cặp đôi trai tài gái sắc đất Hà Thành, sinh ra và lớn lên bên hàng me xanh, cây hoa sữa phố cổ… trốn nhà gia nhập đại đội thanh niên xung ra tuyến lửa khi họ mới mười tám, đôi mươi. Họ là cán bộ đoàn phố cổ, là bạn gặp nhau trên cung đường ra trận rồi yêu nhau. Giữa hai trận bom, họ chỉ kịp tặng cho nhau nhánh hoa rừng còn sót lại bên hố bom sâu. Tình yêu phố cổ giản dị như cuộc chiến đấu mỗi ngày kề bên cái chết. Và sau năm 1975, Đại thắng mùa xuân, họ thêu dệt nên những trang hạnh phúc đến tuyệt vời. Cô tiểu đội trưởng thanh niên xung phong, cựu biên tập viên nhà xuất bản Thanh Niên Tô Thị Hà và cựu đại đội trưởng Nguyễn Khắc Năng thủy chung và trọn vẹn, vượt qua mọi gian nan, thử thách xây đắp nên hạnh phúc để có một gia đình hạnh phúc viên mãn, trong bộn bề công việc xã hội…

nha bao pham quoc toan cam but mot doi dam me hinh 2

Nhà báo Phạm Quốc Toàn.

“Chuyện tình phố cổ” là tập sách thứ 20 của Phạm Quốc Toàn được các nhà xuất bản uy tín ấn hành, người có thâm niên hơn 20 năm làm Tổng Biên tập báo Đảng địa phương, 10 năm làm Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập tạp chí nghề của giới báo chí cả nước. Sắp bước vào tuổi 75, ngòi bút Phạm Quốc Toàn vẫn cần mẫn, dồi dào, sung sức.

Nhà thơ Trần Gia Thái - Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội cảm nhận: “Ở Phạm Quốc Toàn, văn và báo không phải hai trong một. Chúng là hai thực tế cá tính độc đáo, lạ lẫm, với sức ẩn dụ, cuốn hút khác nhau đến lạ lùng. Ông gõ cửa văn chương muộn hơn nhưng cái mầm văn chương, cái cây văn chương ấp ủ và sinh trưởng trong ông từ rất lâu đến giờ bung ra thì đã sum suê, đã là quả ngọt”.

Cây đại thụ báo chí và văn chương Việt Nam đương đại Phan Quang - nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam viết trên Báo Nhà báo và Công luận: “Phạm Quốc Toàn là một tài năng báo chí và văn học. Ông đi nhiều, viết khỏe, viết nhanh, viết trúng, quảng giao rộng, nhưng là người kiệm lời, con người của sự khiêm nhường và ắp đầy nghĩa tình”.

Ngày 19/6/2022, kỷ niệm 97 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nhà báo Phạm Quốc Toàn - Tác phẩm & Tác giả”, ra mắt “Chuyện tình phố cổ” và trưng bày - giới thiệu nhiều cuốn sách của ông từ bút ký, truyện ký, tiểu phẩm, truyện ngắn và cả tiểu thuyết. Xin được chúc mừng cây bút Phạm Quốc Toàn - Ngọn bút của mùa Xuân - tuổi 20, không ngưng nghỉ!

Hà Nội, 16/6/2022

Th.s Dương Thanh Hoài

Xem thêm

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Cỡ chữ bài viết: