Nhật Bản không thể bắt chước chính sách Trung Quốc của Mỹ

Bài liên quan

Nếu Suga trở thành Thủ tướng Nhật Bản, Suganomics sẽ như thế nào?

Nhật Bản thành lập đơn vị tình báo để chống gián điệp kinh tế

Ông Abe từ chức không ảnh hưởng đến cách tiếp cận Trung Quốc của Nhật Bản

Từ cuối những năm 1990, Nhật Bản đã thúc giục Mỹ cứng rắn hơn với Trung Quốc. Có lẽ lịch sử của chính Mỹ đã hình thành kỳ vọng rằng Trung Quốc cuối cùng sẽ chuyển mình thành một nền dân chủ tự do.

Nhật Bản chưa bao giờ chia sẻ sự lạc quan này. Vì hiểu rằng sẽ rất khó để áp đặt các giá trị dân chủ lên Trung Quốc, Nhật Bản từ lâu đã nhận ra rằng họ cần phải thuần hóa con rồng hơn là cô lập nó.

Trong những năm 1990, trạng thái mong muốn của mối quan hệ Nhật - Trung được mô tả dưới dạng 'hòa bình' và 'hữu nghị.' Không có kỳ vọng rằng Trung Quốc sẽ trở thành một nước dân chủ tự do, nhưng có sự công nhận rằng quan hệ ổn định giữa hai nước là cần thiết cho sự thịnh vượng chung và khu vực.

Khi Nhật Bản cảm nhận được rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc có thể có những tác động lớn về địa chính trị, có khả năng biến đổi trật tự khu vực theo hướng có lợi cho tham vọng địa chính trị của Trung Quốc, Nhật Bản lại cố gắng thuần hóa con rồng bằng cách đạt được "mối quan hệ cùng có lợi dựa trên lợi ích chiến lược chung". Nhật Bản đã sớm đạt được kết luận này vì 'những nguy cơ cận kề'.

Đây chính xác là thời điểm thế giới chú ý vào sự nổi lên của Trung Quốc trên cấp độ toàn cầu. Không phải ai cũng lạc quan về sự trỗi dậy của Trung Quốc - khái niệm bảo hiểm rủi ro luôn tồn tại. Nhưng thay vì cô lập Trung Quốc, mục tiêu của chiến lược phòng ngừa rủi ro là để tạo điều kiện thuận lợi cho sự can dự.

Dẫu vậy, thuật ngữ ‘G2’ (G2 là thuật ngữ được các nhà kinh tế học đưa ra để chỉ hai Siêu cường quốc kinh tế thế giới) chưa bao giờ là một quan điểm chính sách chính thức của Hoa Kỳ, chính quyền Obama ban đầu có tham vọng trong cách tiếp cận đối với Trung Quốc, coi Bắc Kinh là một đối tác toàn cầu đáng tin cậy tiềm năng.

Các nền dân chủ phương Tây khác chứng kiến ​​sự trỗi dậy của Trung Quốc chỉ đơn thuần là mở rộng quan hệ thương mại. Các nước trong khu vực có quan điểm trái chiều nhưng tương đối im lặng khi bày tỏ nghi ngờ về ý định của Trung Quốc.

Nhật Bản thường đi đầu trong những quốc gia bày tỏ lo ngại về tham vọng bá quyền của Trung Quốc, đặc biệt là trước các hành động của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông.

Mặc dù Nhật Bản có nhiều bạn bè và đối tác trong khu vực, nhưng Tokyo thường đơn độc bày tỏ quan ngại về các hành động của Trung Quốc. Tại một hội nghị khu vực đa phương, một đề xuất từ ​​phái đoàn Trung Quốc đã nhận được sự quan tâm sâu sắc của các đại biểu ở hành lang bên ngoài phòng họp. Tuy nhiên, khi nói đến các cuộc thảo luận chính thức, hầu hết các quốc gia đều im lặng, chỉ còn Nhật Bản và Mỹ bày tỏ sự phản đối.

Bất chấp xu hướng này, Nhật Bản vẫn rõ ràng từ chối tham vọng bá quyền của Trung Quốc trong khu vực. Nhật Bản chưa bao giờ cảm thấy có thể làm như vậy một mình, và họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc trở thành một đối tác đồng minh trung thành của Hoa Kỳ.

Sự quyết đoán ngày càng tăng của Nhật Bản trong các vấn đề an ninh quốc gia thường được coi là chủ nghĩa dân tộc đang trỗi dậy, nhưng sự quyết đoán này hầu như luôn được theo đuổi trong bối cảnh tăng cường liên minh và khẳng định cam kết của Hoa Kỳ bằng cách thể hiện quyết tâm của Nhật Bản làm tối đa trong khuôn khổ pháp lý hiện hành.

Trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, chính sách đối ngoại của Nhật Bản nhất quán - ngoại trừ một khoảnh khắc ngắn ngủi dưới thời chính quyền Hatoyama - theo đuổi mục tiêu kép là làm sâu sắc hơn liên minh an ninh Mỹ - Nhật trong khi duy trì quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc.

Vị trí này có thể không còn bền vững do quan điểm cứng rắn của Mỹ đối với Trung Quốc và ý định chống lại Trung Quốc.

Loạt bài phát biểu gần đây của Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O’Brien, Bộ trưởng Tư pháp William Barr, Giám đốc FBI Christopher Wray và Ngoại trưởng Mike Pompeo đã vượt xa những gì Nhật Bản mong đợi ở Mỹ trong cuộc đối đầu với Trung Quốc.

Thông điệp đối nghịch không cần thiết của Ngoại trưởng Pompeo là một cuộc thập tự chinh ý thức hệ chống lại Trung Quốc. Sau đó, một lần nữa, các hành động gần đây của Trung Quốc ở Hong Kong và Biển Đông, việc tập trung hàng loạt người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương… đã khiến Trung Quốc trở thành một quốc gia khác với một quốc gia đang phát triển cảm thấy không an toàn về bản thân.

Trong cuộc cạnh tranh này, Nhật Bản đã chọn bên và không ngần ngại tuyên bố công khai như vậy. Nhưng điều này không có nghĩa là Nhật Bản hoàn toàn thoải mái với quan điểm của chính quyền hiện tại hoặc mọi chính quyền Hoa Kỳ.

Một chính sách diều hâu hơn của Hoa Kỳ có thể có nghĩa là Nhật Bản không còn phải lo lắng về các cam kết an ninh của Hoa Kỳ, và những khó khăn với Hoa Kỳ có thể khiến Trung Quốc tìm kiếm một mối quan hệ êm dịu hơn với Nhật Bản. Nhưng sự cân bằng mong manh này có thể dễ dàng vượt quá tầm kiểm soát vì không có ai ở ghế lái điều khiển cuộc đối đầu.

Chuyến thăm gần đây của Ngoại trưởng Australia Marise Payne và Bộ trưởng Quốc phòng Linda Reynolds, cho các cuộc đàm phán 2 + 2 thường niên có thể liên quan đến việc Nhật Bản suy nghĩ về con đường phía trước. Hai bộ trưởng đã giữ vững lập trường với Hoa Kỳ về Trung Quốc, trong khi vẫn bày tỏ quan điểm riêng của Australia.

Không quá lời khi nói rằng kết quả của cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11 là một bất ổn địa chính trị lớn. Mặc dù sự "cứng rắn" đối với Trung Quốc hiện nay có thể là một điều không đổi trong chính sách của Hoa Kỳ, nhưng cách "cứng rắn" đó được chuyển thành chính sách có thể thay đổi rất nhiều.

Thách thức với Trung Quốc là điều chắc chắn, nhưng chính sách của Mỹ sau tháng 1 năm 2021 thì không. Bất chấp việc Pompeo kêu gọi các đồng minh tham gia cuộc thập tự chinh, Nhật Bản sẽ là khôn ngoan khi duy trì một khoảng cách vừa đủ, để đưa ra chính sách 'cứng rắn' của riêng mình đối với Trung Quốc.

Nói một cách đúng hơn, Nhật Bản không thể bắt chước chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc. Cách duy nhất là họ phải tự chọn cho mình một con đường phù hợp.