Nhờ Báo Nhà báo & Công luận, bí mật thửa ruộng mang tên “Đồng Chí” được giải mã

(CLO) Thấm thoắt đã hai mươi mốt năm kể từ những ngày đáng nhớ ấy! Ngày 12 chiến sỹ Vệ Quốc quân được về an nghỉ cùng đồng đội, trong sự tri ân thường nhật của đồng bào.

Hôm nay chúng tôi về lại nơi đây, quang cảnh đã khác nhiều. Chợ La Hiên tấp nập hơn, không còn dáng vẻ của  xóm chợ  vùng sơn cước ngày nào. Quốc lộ 1B Thái Nguyên - Lạng Sơn tuy vẫn trên nền đường cũ, với những vòng cua nhưng êm ái hơn. La Hiên - Võ Nhai quê hương cách mạng đang thay đổi từng ngày.

ĐỒng chí

Chiếc xe đưa tôi về nơi ghi dấu ấn một kỷ niệm khó quên, kỷ niệm về một bài báo, nói đúng hơn là một mẩu tin ngắn ngủi nhưng đã là tia sáng để mở cánh cửa quá khứ, đưa 12 chiến sỹ ngâm thân xác trong một thửa ruộng, không quan tài, không hương khói trong suốt 50 năm để về với đồng đội tại nghĩa trang huyện Võ Nhai.

Câu chuyện thế này:

Là cán bộ của một nhà máy thuộc Tập đoàn Than và Khoáng sản đóng trên địa bàn xã La Hiên, tôi tham gia và thường xuyên dự các hoạt động của xã, huyện.

Trong một lần dự Hội nghị tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Hội đồng Nhân dân tỉnh Thái Nguyên năm 1997, tôi nghe loáng thoáng có cử tri thị trấn La Hiên nhắc đến một thửa ruộng nào đó có tên gọi thửa ruộng “ĐỒNG CHÍ”. Linh tính mách bảo có gì đó không bình thường. Tôi để tâm tìm hiểu, từ các cụ cao niên ở đây, có kết quả bước đầu rằng nơi đây từng có trận chiến ác liệt giữa bộ đội ta và quân Pháp người dân thu gom liệt sỹ hoặc chứng kiến không còn ai, đơn vị hiện ở đâu ? v.v...

Đồng chí 1

50 năm rồi, mảnh đất và con người cũng đắp đổi nhiều. Xã La Hiên cách huyện lỵ Võ Nhai không xa, khoảng 19 kilomet và cách Thành phố Thái Nguyên 20 kilomet, nằm trên trục Quốc bộ 1B, nhưng vì một lý do nào đó mà suốt 50 năm (1947 - 1997) vẫn chưa có ai phát hiện và đặt một câu hỏi cho thửa ruộng mang tên “Đồng chí”. Tôi đem trăn trở và chất liệu mỏng manh có được xuống gặp nhà báo Phan Hữu Minh (lúc đó là  Phó Tổng Biên tập Báo Thái Nguyên, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, cũng là người hiểu biết về lịch sử Việt Bắc). Anh bảo tôi:

Ngày 15/10/1947, Pháp bất ngờ tấn công lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt và bắt sống cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến. Đường sông chúng cho tầu chiến ngược sông Lô lên Việt Bắc theo hướng Phú Thọ, Tuyên Quang. Đường không chúng cho quân nhảy dù xuống TX. Bắc Kạn, xã Huyền Tụng, Dương Quang. Bộ đội ta đánh trả ngoan cường, các vị lãnh đạo cũng kịp rút về ATK. Tại Võ Nhai, chúng bất ngờ nhảy dù xuống Liên Minh và La Hiên, trận chiến ác liệt, bộ đội ta tổn thất lớn nhưng cơ quan và các vị lãnh tụ kịp rút về ATK Định Hóa qua Phú Lương. Ruộng “Đồng Chí” thể là nơi an táng bộ đội chăng?

Anh Minh đề nghị tôi: Ngoài đăng báo Thái Nguyên, nên thông tin trên tờ Nhà báo và Công Luận, và tờ Quân đội Nhân dân, 2 tờ này phạm vi phát hành rộng, lại có nhiều nhân chứng, biết đâu nhanh tìm ra ngọn nguồn. Biết anh Minh là người có kinh nghiệm. Lần đi tìm mộ liệt sỹ Thôi Hữu (Ủy viên Ban Biên tập báo Nhân Dân) hy sinh tại xã Vô Tranh huyện Phú Lương, anh Minh cũng dùng việc thông tin trên báo nên có kết quả tốt nên tôi làm ngay. Sau khi các báo đăng, nhiều đơn vị và cá nhân đã cung cấp nhiều thông tin quý. Báo Nhà báo và Công luận cử ngay phóng viên về tìm hiểu, viết bài. Các cơ quan của Bộ Quốc phòng, Ban chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên… đã trực tiếp kiểm tra tính xác thực của thông tin. Đặc biệt là việc xác định rõ tên, phiên hiệu đơn vị bộ đội chiến đấu trận 15/10/1947, vừa chặn vừa rút theo cơ quan đầu não kháng chiến, những đồng chí còn lại đi tiếp hành trình... dân bản gom xác chiến sỹ, đặt tên... Rồi cùng Ban chỉ huy quân sự huyện Võ Nhai tổ chức khai quật thửa ruộng “Đồng Chí” vào đầu năm 1998. Với sự giúp đỡ của nhân dân địa phương, việc khai quật rất thuận lợi, trong quá trình khai quật đã phát hiện tất cả 12 bộ hài cốt cùng nhiều hiện vật như lựu đạn, mã tấu, quân trang v.v… Vậy là bí mật ruộng “Đồng Chí” được giải mã !

Đồng chí 2

Tuy không xác định được danh tính các chiến sỹ, nhưng 12 bộ hài cốt đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sỹ huyện Võ Nhai. Cũng từ ngày đó, các chiến sỹ đã được yên nghỉ cùng đồng đội nơi nhân dân, các tổ chức chính trị, xã hội địa phương thường xuyên hương khói để phần nào làm ấm hương hồn người đã khuất, người đã hy sinh thân mình trong cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc.

Sống lại kỷ niệm trên hai mươi năm, một phần ôn lại việc chúng tôi đã làm, đồng thời xin gửi một thông điệp tới mọi người rằng hãy quan tâm, tìm hiểu, điều tra chi tiết và phản ảnh trên báo chí, đó cũng là việc làm tri ân đối với những người đã hi sinh vì Tổ quốc, đem lại cuộc sống hạnh phúc cho chúng ta hôm nay. Với tôi, luôn biết ơn các tờ báo đã luôn giúp ích cho đời.

Tháng 7/2019

                                                                                    Phạm Khắc Mã    

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: