Nhà báo Nguyễn Thị Vân Anh - Nguyên Tổng Biên tập Báo Nhà báo & Công luận (1998 – 2001)
Đặt niềm tin vào một tập thể nhỏ để cùng dựng xây tờ báo
Nhìn lại hành trình 30 năm của Báo Nhà báo & Công luận hôm nay, tôi thường nhớ về những ngày đầu mình nhận nhiệm vụ Tổng Biên tập vào năm 1998. Khi đó, tôi đang phụ trách nhiều cơ quan báo chí và đơn vị truyền thông hoạt động ổn định, được gây dựng từ những ngày đầu tiên và đã có vị thế nhất định. Chính vì thế, khi lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị về nhận nhiệm vụ tại Nhà báo & Công luận – một tờ báo còn rất trẻ và đang đối mặt với nhiều khó khăn – không ít đồng nghiệp đã bất ngờ.
Nhưng với tôi, đó là trách nhiệm trước sự tin tưởng của tổ chức Hội và của những người làm báo. Khi được giao một nhiệm vụ khó, điều quan trọng không phải là cân nhắc thiệt hơn cho bản thân mà là phải tìm cách để hoàn thành nhiệm vụ ấy.
Ngày đầu tiên về tòa soạn, điều khiến tôi nhớ nhất là sự thiếu thốn. Trụ sở làm việc khi ấy chỉ là một căn phòng nhỏ, nhân sự không nhiều, nguồn lực tài chính hạn hẹp. Có thời điểm đến kỳ trả lương, trả nhuận bút mà ngân quỹ gần như trống rỗng. Thậm chí, tôi đã phải lấy tiền gia đình để tạm thời hỗ trợ tòa soạn vượt qua giai đoạn khó khăn. Đó là những câu chuyện của một thời khởi nghiệp đầy gian nan mà có lẽ những người làm báo trẻ hôm nay khó hình dung hết.
Tuy nhiên, điều chúng tôi không thiếu là niềm tin. Ngay từ đầu, tôi luôn tâm niệm rằng Nhà báo & Công luận phải là tiếng nói xứng đáng của giới báo chí Việt Nam. Dù quy mô còn nhỏ, điều kiện còn khó khăn nhưng tờ báo không thể tự giới hạn mình hay chấp nhận đứng sau các cơ quan báo chí khác về chất lượng và uy tín.
Tôi đã dựa vào tập thể nhỏ bé của mình và đặt trọn niềm tin vào những phóng viên trẻ. Nhiều em khi đó mới ra trường, kinh nghiệm chưa nhiều nhưng rất nhiệt huyết, ham học hỏi và sẵn sàng dấn thân. Chúng tôi vừa làm vừa đào tạo, vừa động viên nhau vượt qua khó khăn. Bên cạnh đó là sự hỗ trợ quý báu của các nhà báo lão thành, các cộng tác viên tâm huyết và các cấp Hội Nhà báo địa phương trên cả nước. Chính sự chung tay ấy đã giúp Nhà báo & Công luận từng bước mở rộng mạng lưới hoạt động, xây dựng các văn phòng đại diện, nâng cao chất lượng nội dung và tạo được chỗ đứng trong lòng bạn đọc.
Điều khiến tôi tự hào nhất sau ngần ấy năm không chỉ là sự phát triển của tờ báo mà còn là sự trưởng thành của nhiều thế hệ người làm báo đã gắn bó với nơi đây. Từ một tòa soạn nhỏ với rất nhiều khó khăn ban đầu, Nhà báo & Công luận đã trở thành môi trường rèn luyện, trưởng thành của nhiều nhà báo giỏi, nhiều cán bộ quản lý báo chí có uy tín.
Ba mươi năm là một chặng đường đủ dài để nhìn lại. Mỗi giai đoạn đều có những thử thách riêng, nhưng tôi tin rằng giá trị lớn nhất mà Nhà báo & Công luận gây dựng được chính là tinh thần dấn thân, sự đoàn kết và khát vọng không ngừng vươn lên. Đó cũng là nền tảng giúp tờ báo tiếp tục phát triển trong giai đoạn mới, giữ vững vị thế là cơ quan ngôn luận của Hội Nhà báo Việt Nam và là diễn đàn nghề nghiệp tin cậy của những người làm báo cả nước.
Nhà báo Nguyễn Văn Bình - Nguyên Tổng Biên tập Báo Nhà báo và Công luận (2001 – 2004)
Một tờ báo mang trong mình tiếng nói của giới báo chí cả nước
Tôi luôn cho rằng Nhà báo và Công luận là một tờ báo đặc biệt. Đặc biệt không phải vì quy mô hay điều kiện hoạt động, mà bởi đây là diễn đàn của những người làm báo.
Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi thông tin, mỗi bài viết đều phải đáp ứng những yêu cầu rất cao về nghiệp vụ, tính chuẩn mực và trách nhiệm xã hội. Trong thời gian đảm nhiệm cương vị Tổng Biên tập, điều tôi quan tâm nhất là làm sao để xây dựng được một tập thể đoàn kết, bảo đảm quyền lợi chính đáng của cán bộ, phóng viên, biên tập viên để mọi người có thể yên tâm công tác.
Nhìn từ chặng đường đã qua, tôi cho rằng chính sự kế thừa và tiếp nối của nhiều thế hệ người làm báo đã góp phần tạo nên diện mạo của Nhà báo và Công luận hôm nay. Điều đáng mừng là tờ báo ngày càng thể hiện rõ hơn vị thế của mình trong đời sống báo chí. Nội dung thông tin được mở rộng, bám sát những vấn đề thời sự của đất nước, đồng thời vẫn dành sự quan tâm xứng đáng cho những vấn đề của nghề báo và công tác Hội. Nhiều tuyến bài đã phát huy tốt vai trò định hướng thông tin, tạo diễn đàn trao đổi nghiệp vụ và góp phần kết nối đội ngũ người làm báo trên cả nước.
Không chỉ khẳng định được chất lượng nội dung và bản sắc nghề nghiệp, tờ báo còn cho thấy khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của hoạt động báo chí. Tôi đánh giá cao nỗ lực của các thế hệ lãnh đạo tờ báo trong việc giải quyết bài toán phát triển kinh tế báo chí. Trong bối cảnh báo chí đang đối mặt với nhiều thay đổi sâu sắc về công nghệ và mô hình hoạt động, việc vừa bảo đảm thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, vừa chủ động tạo nguồn lực cho sự phát triển bền vững của cơ quan báo chí là điều rất đáng ghi nhận.
Nhà báo Lê Văn Thiềng - Quyền Tổng Biên tập Báo Nhà báo & Công luận (2004 – 2006)
Không có nguồn thu nào bền vững hơn niềm tin của bạn đọc
Trong hoạt động báo chí, người ta thường nhắc đến phát hành, quảng cáo hay các nguồn thu để duy trì hoạt động của tòa soạn. Nhưng theo tôi, phía sau tất cả những con số đó vẫn là một yếu tố quan trọng hơn: niềm tin của bạn đọc.
Những năm tôi công tác tại Báo Nhà báo & Công luận, nguồn lực dành cho hoạt động của tờ báo còn rất hạn chế. Chúng tôi hiểu rằng nếu muốn mở rộng phát hành, muốn thu hút quảng cáo hay tạo thêm nguồn lực cho sự phát triển thì không có con đường nào khác ngoài việc nâng cao chất lượng của từng số báo.
Khi ấy, Ban Biên tập luôn đặt ra yêu cầu rất cụ thể: mỗi tin, bài, ảnh hay trang báo phải có lý do để tồn tại. Một số báo chỉ thực sự có giá trị khi bạn đọc tìm thấy trong đó những thông tin hữu ích, những vấn đề đáng suy ngẫm hoặc những góc nhìn mà họ chưa từng tiếp cận. Nếu làm được điều đó, bạn đọc sẽ tìm đến với tờ báo. Và khi có bạn đọc, tờ báo mới có cơ hội phát triển.
Chính từ nhận thức đó, toàn bộ hoạt động của cơ quan đều hướng về việc nâng cao chất lượng nội dung. Không phải để chạy theo những mục tiêu ngắn hạn, mà để tạo dựng uy tín lâu dài. Chúng tôi luôn quan niệm rằng phát hành tăng hay quảng cáo tăng chỉ là kết quả cuối cùng; điều quyết định vẫn là chất lượng của sản phẩm báo chí.
Và đến nay tư duy ấy vẫn được các thế hệ sau tiếp tục gìn giữ và phát huy. Dù môi trường truyền thông đã thay đổi rất nhiều, dù phương thức tiếp cận bạn đọc ngày càng đa dạng hơn, nhưng giá trị cốt lõi của báo chí vẫn không thay đổi. Đó là tạo ra những sản phẩm có giá trị đối với công chúng.
Có lẽ vì vậy mà sau nhiều năm, Nhà báo & Công luận không chỉ duy trì được vị thế của mình mà còn từng bước mở ra những điều kiện phát triển mới. Với tôi, đó là minh chứng rõ nhất cho thấy khi một tờ báo giữ được niềm tin của bạn đọc thì sẽ luôn tìm được con đường để đi tiếp.
Nhà báo Trần Đức Chính - Nguyên Tổng Biên tập Báo Nhà báo & Công luận (2006 – 2010)
Đặc sản của một tờ báo nghề nghiệp
Tôi vẫn giữ thói quen đọc Báo Nhà báo & Công luận mỗi ngày. Có lẽ bởi đây là tờ báo mà tôi từng có nhiều năm gắn bó, chứng kiến từng bước trưởng thành và đổi thay.
Nhà báo & Công luận hôm nay đã có một diện mạo ngày càng chuyên nghiệp hơn, từ hình thức trình bày đến nội dung thông tin. Tuy nhiên, nếu phải chọn một dấu ấn riêng tạo nên sự khác biệt của tờ báo trong nhiều năm qua, tôi vẫn nghĩ đến chuyên trang Nghề báo.
Tôi từng nói rằng đây là một “đặc sản” của Nhà báo & Công luận. Không phải bởi đó là nơi những người làm báo nói về nghề của mình, mà bởi qua những câu chuyện tác nghiệp, những trải nghiệm nghề nghiệp và những lát cắt phía sau mặt báo, công chúng có cơ hội hiểu hơn về công việc của người làm báo. Những gì thường diễn ra phía sau một tác phẩm báo chí được mở ra một cách chân thực và sinh động hơn.
Theo tôi, giá trị của chuyên trang này còn nằm ở chỗ góp phần tạo nên một diễn đàn nghề nghiệp đúng nghĩa. Ở đó, những câu chuyện về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng tác nghiệp, những trải nghiệm tại các điểm nóng hay những suy ngẫm về nghề báo đều có thể được chia sẻ và lan tỏa.
Những năm gần đây, chuyên trang đã có nhiều bài viết tốt, nhiều chân dung nhà báo tác nghiệp ở những sự kiện lớn, những địa bàn khó khăn hay những vấn đề được xã hội quan tâm. Đó là cách để tôn vinh sự dấn thân của người làm báo, đồng thời giúp công chúng hiểu hơn về giá trị của nghề nghiệp này.
Tất nhiên, một tờ báo không thể chỉ sống bằng những câu chuyện nghề. Điều đáng mừng là Nhà báo & Công luận đã làm được cả hai việc: vừa giữ được một không gian riêng cho nghề báo, vừa tham gia tích cực vào dòng chảy thông tin của đời sống xã hội. Theo tôi, đó cũng chính là hướng đi phù hợp để tờ báo tiếp tục khẳng định bản sắc của mình trong những năm tới.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Niên - Nguyên Tổng Biên tập Báo Nhà báo & Công luận (Giai đoạn 2010 - 2017)
Dấu ấn và Khát vọng
Tôi có đến 1/2 thời gian của sự nghiệp làm báo gắn liền với số phận thăng trầm của tờ Nhà báo & Công luận. Suốt quãng thời gian 17 năm (từ năm 2000 đến năm 2017) với vai trò Phó Tổng Biên tập rồi Tổng Biên tập, tôi đã chứng kiến và lưu giữ vô vàn những dấu ấn kỷ niệm. Chính từ những kỷ niệm buồn vui ấy đã tôi luyện và trở thành động lực thôi thúc khát vọng xây dựng tờ báo phát triển.
Là tờ báo của giới báo chí nên luôn trở thành tâm điểm “soi chiếu” của công chúng và đồng nghiệp với một thái độ rất nghiêm khắc. Dưới lăng kính của Nhà báo & Công luận, khi quyết định đưa một vấn đề gì hệ trọng được đời sống xã hội quan tâm lên mặt báo là cả một sự cân não! Điển hình là khi tiến hành đổi mới tờ Nhà báo & Công luận số cuối tháng, Ban Biên tập đã “vấp” phải những trở lực rất lớn trong việc nhìn nhận và đánh giá quan điểm nghề nghiệp. Rất tiếc chỉ sau 3 số báo tiến hành đổi mới, tờ Nhà báo & Công luận cuối tháng đã phải tạm đình bản hoạt động.
Bây giờ tòa soạn chúng ta đã có được một cơ ngơi đàng hoàng, thuận lợi và đầy cơ hội phát triển tốt. Tôi bỗng nhớ về một thời gian khó của những năm tháng đã qua. Trong thời gian chờ đợi xây dựng trụ sở mới, tòa soạn đã phải “sơ tán” về một con ngõ hẻo lánh cách xa trung tâm thành phố. Ở đây mọi điều kiện đều thiếu thốn, chật vật: Phóng viên không đủ chỗ làm việc, điện nước phập phù lúc có lúc không, đường truyền internet bập bõm, có bữa vật vã cả đêm rồi phải bê máy vi tính đi nơi khác làm việc mới hoàn thiện xong số báo đang trình bày dở dang... Tờ báo hoạt động như trong hoàn cảnh “bí mật”, không quan hệ, không giao tiếp với bên ngoài. Nếu ai có việc phải tìm tận đến tòa soạn thì gặp phải “mê hồn trận”, không dám trở lại lần thứ hai. Có những ngày mưa bão, ngập lụt anh em phải đi bè, lội nước, ngập nửa người, lọ mọ nửa ngày mới tới được cơ quan làm việc. Một số phóng viên có năng lực, triển vọng đã ngậm ngùi chia tay tờ báo để tìm đến bến đỗ mới. Thậm chí có những người tài năng người được tôi “trải thảm đỏ” mời về cũng không ai đủ can đảm nhập cuộc, dấn thân. Thời kỳ gian khó cứ ngỡ chỉ ba năm chịu đựng là được về trụ sở mới. Thế nhưng thời gian đã kéo dài tới tận 9 năm trời đằng đẵng! “9 năm làm nên một Điện Biên” (2005 - 2014) - 9 năm đủ để lập nên một sự nghiệp của đời người thì suốt 9 năm trời ấy, tờ báo đã âm thầm hoạt động trong một hoàn cảnh hết sức vật vã, gian nan! Cho dù khó khăn đến vậy nhưng vẫn có những người cán bộ, phóng viên, nhân viên kiên cường bám trụ, kiên định đồng sức, đồng lòng, tận tụy cùng nhau chia ngọt sẻ bùi, tâm huyết một lòng một dạ thủy chung với tờ Nhà báo & Công luận thân yêu. Những gương mặt khắc khổ trong 9 năm bền bỉ của thời gian khó ấy giờ đây đều có quyền tự hào, mãn nguyện... Trong suốt 17 năm làm lãnh đạo tờ Nhà báo & Công luận, đến hôm nay tôi thấy rất hài lòng trong việc đặc biệt quan tâm chăm lo, xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ trẻ để ngày một trưởng thành, gánh vác sứ mệnh của tờ báo cho tương lai. Tôi vốn có tiếng là người vô cùng nghiêm khắc trong việc rèn giũa phóng viên nhưng rất mừng là những nhân tố tích cực ấy một khi đã chịu đựng được sự rèn luyện và thử thách thì bây giờ đều phát triển tốt.
Và đội ngũ lãnh đạo kế cận bây giờ, dù ngắn dù dài nhưng đều được bồi dưỡng, trưởng thành và phát triển tại chỗ. Đặc biệt, tôi đã dày công và vượt qua không ít trở ngại, thách thức trong việc bồi dưỡng phát triển đảng viên mới không chỉ trong tòa soạn Nhà báo & Công luận. Có những nhân tố tưởng như không thể nhưng tôi đã kỳ công lặn lội khắp Bắc - Trung - Nam để xác minh, điều tra làm sáng tỏ những uẩn khúc và sau khi được đứng trong hàng ngũ của Đảng đã trở thành cán bộ cốt cán của cơ quan Trung ương Hội...
Bạn hỏi có điều gì còn trăn trở ư? Có một điều cốt tử được phi lộ ngay từ khi từ báo ra đời, đó là “Kỳ vọng của nó là nói lên được quan điểm của người làm báo trước những vấn đề công luận quan tâm”... đã thể hiện rất rõ khát vọng của những người đặt nền móng dựng xây tờ Nhà báo & Công luận. Suốt 17 năm gắn bó tôi luôn đau đáu điều ấy, đã có lúc tưởng như tới đích nhưng rồi vẫn chưa phấn đấu đạt xứng tầm vị thế. Tờ báo của giới báo chí phải cất được tiếng nói, bày tỏ được quan điểm thái độ của những người làm nghề trước các vấn đề xã hội đang quan tâm thì mới chiếm hữu được niềm tin của công chúng... Điều trăn trở này tôi đặt kỳ vọng vào sự tâm huyết và nỗ lực của lớp lãnh đạo trẻ năng động, sáng tạo và giàu tiềm năng. Tôi rất mừng là đội ngũ lãnh đạo kế nhiệm hiện nay đã duy trì được sự đoàn kết, giữ vững được sự ổn định để phát triển và nâng cao vị thế, uy tín tờ báo của chúng ta.
Vào những năm 1990 - 2000, trong bối cảnh đất nước mở cửa, đổi mới, báo chí Việt Nam phát triển rất mạnh mẽ. Trong bầu không khí chung của đời sống báo chí thời kỳ đó, Chủ tịch Phan Quang và Phó Chủ tịch - Tổng thư ký Trần Mai Hạnh đã quyết định chủ trương cho ra đời tờ tuần báo là cơ quan ngôn luận của Hội Nhà báo Việt Nam. Trước đó, Hội Nhà báo chỉ có một tờ tạp chí mang tính nghiên cứu nghiệp vụ. Năm 1996, Đại hội Đảng lần thứ VIII đánh dấu một bước ngoặt quan trọng mới trong công cuộc đổi mới đất nước. Tờ Nhà báo & Công luận được ra đời đúng vào thời điểm đang diễn ra sự kiện trọng đại của đất nước. Sau khi ra số thể nghiệm (số báo 0), số 1 của tờ Nhà báo & Công luận được chính thức ra mắt công chúng đúng vào ngày Bế mạc Đại hội Đảng lần thứ VIII. Do sự biến động về nhân sự lãnh đạo của thời kỳ đó nên việc xác lập ngày truyền thống của tờ báo cho mai sau chưa được thực sự quan tâm đúng mức. Nhà báo Nguyễn Ngọc Niên đã ấp ủ điều này từ khi về làm Phó Tổng Biên tập vào năm 2000. Vấn đề chọn ngày thành lập đã không ít lần đặt lên bàn nghị sự nhưng rồi cũng rơi vào quên lãng. Sau nhiều năm, đến mãi năm 2010, ý tưởng đó đã được Chủ tịch Đinh Thế Huynh và Phó Chủ tịch Thường trực Hà Minh Huệ ủng hộ và chấp nhận phê chuẩn. Tờ báo đã chọn ngày 10/7/1996 - ngày Bế mạc thành công Đại hội VIII của Đảng làm Ngày thành lập tờ Nhà báo & Công luận. Và từ đó Báo Nhà báo & Công luận đã có một ngày ý nghĩa mang giá trị bồi đắp truyền thống cho các thế hệ mai sau.
