Đây là đạo luật chuyên ngành đầu tiên quy định đầy đủ về vị trí pháp lý, quyền, nghĩa vụ và các chính sách dành cho đội ngũ nhà giáo và là cột mốc quan trọng khẳng định chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc tôn vinh, chăm lo, bảo vệ và phát triển đội ngũ nhà giáo, lực lượng then chốt của sự nghiệp giáo dục.
Luật Nhà giáo gồm 9 chương, 42 điều, quy định về hoạt động nghề nghiệp, quyền và nghĩa vụ của nhà giáo; chức danh, chuẩn nghề nghiệp nhà giáo; tuyển dụng, sử dụng nhà giáo; chính sách tiền lương, đãi ngộ đối với nhà giáo; đào tạo, bồi dưỡng và hợp tác quốc tế đối với nhà giáo; tôn vinh, khen thưởng và xử lý vi phạm đối với nhà giáo; quản lý nhà giáo.
Luật quy định, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo; bảo đảm số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ nhà giáo. Thu hút, trọng dụng người có trình độ cao, người có tài năng, người có năng khiếu đặc biệt, người có kỹ năng nghề cao làm nhà giáo. Thu hút nhà giáo tham gia giảng dạy, giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp…
Luật cũng quy định, nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật về viên chức và quy định khác của pháp luật có liên quan. Nhà giáo trong cơ sở giáo dục ngoài công lập thực hiện các quyền theo quy định của pháp luật về lao động và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Nhà giáo được được giảng dạy, giáo dục phù hợp chuyên môn đào tạo; chủ động phân phối thời lượng, sắp xếp nội dung theo chương trình giáo dục; lựa chọn, sử dụng tài liệu, học liệu phục vụ hoạt động giảng dạy, giáo dục; nhận xét, đánh giá, tham gia khen thưởng, xử lý kỷ luật người học theo quy định của pháp luật và quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục. Được nghiên cứu khoa học và chuyển giao sản phẩm nghiên cứu khoa học, hưởng các chính sách ưu đãi trong hoạt động nghiên cứu khoa học…
Trước đó, trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Nhà giáo, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, về phạm vi điều chỉnh, có ý kiến đề nghị bổ sung đối tượng điều chỉnh của Luật, gồm nhà giáo làm việc theo chế độ hợp đồng, nhà giáo kiêm nhiệm chức vụ quản lý, nhà giáo thỉnh giảng, nhà giáo đã nghỉ hưu, nhân viên trường học.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, đối tượng điều chỉnh của dự thảo Luật là nhà giáo được tuyển dụng làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, theo đó đã bao gồm nhà giáo được tuyển dụng, làm việc theo chế độ hợp đồng lao động. Nhà giáo ở khu vực công lập đã nghỉ hưu, nếu được cơ sở giáo dục ngoài công lập tuyển dụng, tham gia giảng dạy và nhà giáo kiêm nhiệm giữ chức vụ quản lý thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này. Các đối tượng khác như nhân viên trường học, nhà giáo thỉnh giảng... được điều chỉnh bởi Luật Giáo dục và các luật khác liên quan.
Về quyền của nhà giáo (Điều 8), có ý kiến đề nghị bổ sung nhà giáo trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, việc cho phép nhà giáo là giảng viên đại học được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp là chính sách mới, đã được thảo luận kỹ và có sự thống nhất cao. Tuy nhiên, việc mở rộng chính sách này cho nhà giáo trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá, tổng kết thực tiễn để có đủ căn cứ xem xét, quy định vào thời điểm thích hợp.
Về những việc không được làm (Điều 11), có ý kiến đề nghị bổ sung quy định cấm nhà giáo dạy thêm trái quy định pháp luật, cấm dạy thêm học sinh mà nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy; làm rõ hơn việc tổ chức, cá nhân không được đăng tải, phát tán thông tin về nhà giáo.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, dự thảo Luật không cấm dạy thêm, chỉ quy định nhà giáo không được ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức nhằm khắc phục tình trạng dạy thêm tràn lan. Yêu cầu nhà giáo không được dạy thêm cho học sinh mà mình đang trực tiếp giảng dạy hiện đã quy định trong Thông tư về dạy thêm, học thêm của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tiếp thu ý kiến ĐBQH về quy định liên quan tới việc đăng tải, phát tán thông tin về nhà giáo, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng quy định tổ chức, cá nhân không được đăng tải, phát tán thông tin mang tính quy kết về trách nhiệm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
