Quốc hội khoá I: Khoá Quốc hội có nhiệm kỳ dài nhất cho đến nay
Vượt qua bao khó khăn, ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập được tổ chức. Lần đầu tiên, nhân dân Việt Nam trực tiếp bỏ phiếu bầu ra Quốc hội của mình - Quốc hội Khóa I (1946 - 1960) của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với 333 đại biểu ưu tú được bầu, đại diện cho các tầng lớp, giai cấp, dân tộc và tôn giáo trên cả nước.
Quốc hội khoá I của nước Việt Nam độc lập sở hữu cho mình rất nhiều dấu ấn đặc biệt. Dấu ấn lớn nhất phải kể đến đó là việc Quốc hội nhiệm kỳ này đã thông qua hai bản Hiến pháp của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà (Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959), trong đó có bản Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên mở ra tiến trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật XHCN ở Việt Nam.
Trong bài phát biểu tại phiên bế mạc Kỳ họp thứ hai, Quốc hội Khóa I, Hồ Chủ tịch khẳng định: “Sau khi nước nhà mới được tự do hơn 14 tháng, đã làm bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử nước nhà. Bản Hiến pháp đó còn là một vết tích lịch sử Hiến pháp đầu tiên trong cõi Á đông này nữa. Bản Hiến pháp đó chưa hoàn toàn nhưng nó làm nên một hoàn cảnh thực tế. Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới nước Việt Nam đã độc lập. Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới biết dân tộc Việt Nam đã có mọi quyền tự do.”
Một điều đặc biệt nữa của Quốc hội khoá I là khoá có nhiệm kỳ dài nhất cho đến nay. Nhiệm kỳ hoạt động của Quốc hội khóa I kéo dài từ tháng 1/1946 đến tháng 5/1960, là do trong điều kiện đấu tranh cách mạng (kháng chiến chống Pháp và đấu tranh chống Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn), đất nước bị chia cắt, nên không thể tổ chức được một cuộc bầu cử trên cả nước để bầu Quốc hội khóa mới.
Quốc hội khoá III: Quốc hội của thời kỳ kháng chiến
Ngày 26/4/1964, hơn 8,58 triệu cử tri miền Bắc tham gia bầu cử Quốc hội Việt Nam khóa III, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go. Nhiệm kỳ diễn ra ngay trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh (1964 - 1971), Quốc hội Việt Nam khóa III đã phát huy vai trò cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, kịp thời ban hành quyết sách phù hợp với yêu cầu kháng chiến và kiến quốc. Trong đó, không thể không kể đến việc Quốc hội khóa III đã lần lượt thông qua kế hoạch xây dựng và phát triển kinh tế hai năm 1966 - 1967 và kế hoạch nhà nước hằng năm từ năm 1966 đến năm 1971, nhằm thực hiện ba yêu cầu chủ yếu là: 1. Động viên cao độ lực lượng về mọi mặt để chiến đấu và chiến thắng, bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam. 2. Giữ vững và phát triển sản xuất phù hợp với hoàn cảnh chiến tranh, nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt, đồng thời chuẩn bị lâu dài cho mai sau. 3. Bảo đảm những nhu cầu thiết yếu của đời sống về ăn, mặc, ở, đi lại, bảo vệ sức khỏe và học hành.
Quốc hội khoá VI: Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất
Ngày 25/4/1976, hơn 23 triệu cử tri trong cả nước hân hoan đi bỏ phiếu trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất. Đây không chỉ là ngày hội lớn của toàn dân tộc mà còn là dấu mốc lịch sử khẳng định ý chí độc lập, thống nhất và khát vọng xây dựng đất nước sau ba mươi năm chiến tranh. Quốc hội khoá VI đã tạo nên nhiều dấu ấn lớn trong có việc thông qua các Nghị quyết về tên nước, Quốc kỳ, Quốc ca, quyết định đổi tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt, Quốc hội khóa VI đã thông qua Hiến pháp năm 1980, mở đầu cho bước phát triển mới trong tiến trình đi lên của đất nước, thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Quốc hội khoá VIII: Mở đường cho công cuộc đổi mới toàn diện
Quốc hội khóa VIII kéo dài 5 năm (1987 - 1992), với 11 kỳ họp, được xem là nhiệm kỳ mở đường cho công cuộc đổi mới toàn diện ở nước ta về mặt Nhà nước. Điểm nhấn ấn tượng nhất của nhiệm kỳ Quốc hội này là tại kỳ họp lần thứ 11, tháng 4/1992, Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 1992 - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, phù hợp với thực tế của đất nước và xu thế tiến bộ của thời đại trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh, đặc điểm của Việt Nam, đánh dấu sự trưởng thành về trình độ lập hiến của nước ta. Bên cạnh đó, trong 5 năm hoạt động, Quốc hội đã ban hành 2 bộ luật và 25 luật… Trong đó, nhiều đạo luật quan trọng về kinh tế, như: Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân… lần đầu tiên được ban hành đã thể chế hóa đường lối phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, góp phần phát triển nền kinh tế đất nước.
Quốc hội khoá XIII: Ban hành Hiến pháp năm 2013
Dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ khóa XIII là Quốc hội đã làm tròn trọng trách ban hành Hiến pháp năm 2013 - bản Hiến pháp thể hiện quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước và ý nguyện của Nhân dân ta về công cuộc đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển bền vững trong thời kỳ mới. Cùng với đó, Quốc hội cũng đã thông qua hơn 100 luật, bộ luật, tạo khung khổ pháp lý vững chắc cho sự vận hành toàn bộ đời sống xã hội; từng bước xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, tạo ra khung pháp lý cho việc hình thành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh đó, trong nhiệm kỳ, Quốc hội cũng đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; nhiều lần điều chỉnh mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015 và hằng năm sát hợp với thực tiễn.
Quốc hội khóa XIV: Nhiệm kỳ đầu tiên chất vấn và trả lời chất vấn
Quốc hội khóa XIV (2016 - 2021) là nhiệm kỳ thể hiện rõ tinh thần đổi mới mạnh mẽ, hành động và trách nhiệm cao trước Nhân dân. Quốc hội khóa XIV đã ban hành nhiều luật quan trọng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, như Luật An ninh mạng, Luật Đầu tư công (sửa đổi), Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi)... Quốc hội khóa XIV cũng là nhiệm kỳ đầu tiên tổ chức thí điểm chất vấn và trả lời chất vấn tại hội trường theo nhóm vấn đề và theo tinh thần đối thoại. Những đổi mới đó đã góp phần nâng cao vị thế, vai trò của Quốc hội trong hệ thống chính trị và trong lòng cử tri cả nước.
Quốc hội khóa XV: 10 kỳ họp thường kỳ và 9 kỳ họp bất thường
Quốc hội khóa XV được bầu và hoạt động trong bối cảnh đại dịch COVID-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới hầu hết các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, với tinh thần: “Đổi mới, kỷ cương, trách nhiệm, hiệu quả, vì Nhân dân, vì sự phát triển của đất nước”, Quốc hội khoá XV đã thể hiện bản lĩnh chính trị và trách nhiệm cao trước Nhân dân.
Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã tổ chức 10 kỳ họp thường kỳ và 9 kỳ họp bất thường để kịp thời xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng, cấp bách của đất nước. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững của Việt Nam bằng cách cải cách tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp nhằm tính gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý.
Quốc hội khóa XV đã thông qua nhiều chủ trương lớn góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội như: Nghị quyết về đầu tư đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam; chủ trương tiếp tục đấu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; điều chỉnh chủ trương đầu tư Cảng hàng không quốc tế Long Thành; Nghị quyết về các Chương trình mục tiêu quốc gia... Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ chín, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, thu gọn từ 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố.
