Sức ép đất hiếm từ Trung Quốc đe dọa ngành xe điện và chip Nhật Bản

(CLO) Nhật Bản đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt đất hiếm cho ngành xe điện và chip khi Trung Quốc siết nguồn cung, buộc doanh nghiệp phải dùng đến hàng tồn kho và khẩn trương tìm nguồn thay thế.

Theo phân tích của Nikkei dựa trên số liệu thương mại của Bộ Tài chính Nhật Bản, lượng nhập khẩu hai loại đất hiếm đặc biệt quan trọng là dysprosium và yttrium trong nửa đầu năm 2026 đã giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2024 – thời điểm trước khi Trung Quốc áp dụng hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu.

Trong 6 tháng đầu năm, Nhật Bản chỉ nhập khẩu 13 tấn dysprosium, giảm 82% so với cùng kỳ năm 2024. Lượng nhập khẩu thậm chí bằng 0 trong các tháng 1, 2, 5 và 6. Trong khi đó, lượng yttrium nhập khẩu đạt 204 tấn, giảm 74%.

https-cms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2s3ap-northeast-1amazonawscom-images-8-6-7-8-12978768-3-eng-gb-7fd0baff7285-photo-sxm2026070900009925.jpg
Các công ty vật liệu Nhật Bản đang sử dụng dần kho dự trữ đất hiếm để duy trì việc cung ứng cho các khách hàng lớn. (Ảnh: Masayuki Kozono và Yuki Nakao)

Dysprosium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nam châm hiệu suất cao dùng trong động cơ xe điện và xe hybrid. Yttrium được sử dụng trong nhiều vật liệu và lớp phủ phục vụ các thiết bị công nghiệp công nghệ cao, trong đó có thiết bị chế tạo chip. Vì vậy, tình trạng thiếu hụt hai vật liệu này có thể gây tác động lan rộng nếu kéo dài.

Sức ép đối với Nhật Bản càng lớn khi Trung Quốc vẫn giữ vị thế thống trị trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Bắc Kinh chiếm phần lớn hoạt động khai thác, nhưng lợi thế đặc biệt lớn nằm ở khâu chế biến, tinh luyện và sản xuất nam châm. Theo các dữ liệu gần đây, Trung Quốc chiếm khoảng 90% công suất tách và tinh luyện đất hiếm trên toàn cầu, cũng như phần lớn sản lượng nam châm đất hiếm.

Trung Quốc bắt đầu áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số loại đất hiếm nặng từ tháng 4/2025. Các hạn chế sau đó tiếp tục được siết chặt, trong đó có những biện pháp nhắm trực tiếp hoặc gián tiếp tới các doanh nghiệp Nhật Bản. Đến tháng 6/2026, Trung Quốc không xuất khẩu gallium, dysprosium, terbium hay yttrium sang Nhật Bản, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc được trích dẫn.

Đối với các nhà sản xuất Nhật Bản, vấn đề không chỉ nằm ở việc tìm được nguồn nguyên liệu thay thế mà còn ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Những vật liệu dùng trong động cơ xe điện hoặc thiết bị chế tạo chip phải trải qua quá trình kiểm định và chứng nhận nghiêm ngặt. Vì vậy, ngay cả khi Nhật Bản tìm được nguồn dysprosium hoặc yttrium từ các quốc gia khác, việc đưa chúng vào sản xuất quy mô lớn cũng không thể diễn ra ngay lập tức.

Đây là lý do hàng tồn kho đang đóng vai trò như một “tấm đệm” cho các doanh nghiệp Nhật Bản. Tuy nhiên, lượng dự trữ chỉ có thể giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu nguồn cung từ Trung Quốc tiếp tục bị hạn chế, áp lực sẽ ngày càng chuyển từ khâu nguyên liệu sang các ngành sản xuất hạ nguồn.

Một số doanh nghiệp Nhật Bản đã bắt đầu cảm nhận rõ sức ép. Nhà sản xuất vật liệu kim loại Mitsui Kinzoku gặp khó khăn trong việc đảm bảo nguồn yttrium từ Trung Quốc, trong khi nhà sản xuất nam châm Proterial cũng cho biết nguồn cung dysprosium và các vật liệu liên quan bị gián đoạn. Các công ty vì thế phải tìm cách đa dạng hóa nguồn cung và đánh giá những vật liệu có thể thay thế.

Tokyo cũng đang đẩy mạnh chiến lược giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Nhật Bản đã mở rộng việc nhập khẩu yttrium từ các nguồn cung ngoài Trung Quốc, trong đó có Mỹ và Úc. Một lượng nhỏ dysprosium từ Việt Nam cũng đã được ghi nhận. Tuy nhiên, quy mô của những nguồn cung này vẫn chưa đủ để nhanh chóng thay thế Trung Quốc.

Nhật Bản đồng thời đặt cược vào các dự án dài hạn. Chính phủ nước này đang thúc đẩy kế hoạch thử nghiệm khai thác đất hiếm dưới đáy biển gần đảo Minamitorishima. Kết quả khảo sát mới đây cho thấy lớp bùn dưới đáy biển tại khu vực này chứa tỷ lệ đáng kể các nguyên tố đất hiếm trung bình và nặng, trong đó có yttrium và dysprosium. Tokyo dự kiến tiến hành thử nghiệm khai thác quy mô lớn vào năm 2027 để đánh giá khả năng thương mại hóa nguồn tài nguyên này.

Tuy nhiên, những giải pháp này khó có thể giải quyết ngay bài toán nguồn cung. Khai thác dưới đáy biển, phát triển mỏ mới và xây dựng năng lực tinh luyện đều cần nhiều năm đầu tư. Trong ngắn hạn, Nhật Bản vẫn phải dựa vào việc đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, tái chế và sử dụng hiệu quả lượng hàng tồn kho.

Đáng chú ý, tình trạng thiếu hụt hiện vẫn chưa gây ra sự gián đoạn lớn trên toàn bộ ngành sản xuất Nhật Bản. Một số doanh nghiệp cho biết hoạt động vẫn được duy trì nhờ lượng dự trữ và các nguồn cung thay thế. Tuy nhiên, nếu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục kéo dài trong khi lượng tồn kho giảm xuống, nguy cơ gián đoạn sẽ ngày càng lớn.

Với Nhật Bản, bài toán đất hiếm vì thế không chỉ là vấn đề thương mại mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh chuỗi cung ứng công nghiệp. Xe điện, chip, thiết bị công nghệ cao và nhiều ngành sản xuất chiến lược đều phụ thuộc vào những vật liệu mà Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế áp đảo. Tokyo đã bắt đầu xây dựng các phương án thay thế, nhưng để thực sự giảm sự phụ thuộc này sẽ cần một quá trình dài và tốn kém.

Xem thêm

Hà Tĩnh: Kết nối quảng bá, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm địa phương

Hà Tĩnh: Kết nối quảng bá, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm địa phương

(CLO) Ngày 21/11, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Sở Công Thương Hà Tĩnh tổ chức khai mạc Ngày hội kết nối, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh, tạo cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Công ty Thủy điện Quảng Trị chủ động đón nguồn điện xanh

Công ty Thủy điện Quảng Trị chủ động đón nguồn điện xanh

Chuẩn bị tiếp nhận, quản lý vận hành Nhà máy điện gió Hướng Phùng 1, Công ty Thủy điện Quảng Trị (TĐQT) đang tập trung hoàn thiện các điều kiện về nhân lực, kỹ thuật và pháp lý, góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển năng lượng xanh của EVNGENCO2 tại Quảng Trị.

Thời trang giá rẻ mất sức hút khi người tiêu dùng ưu tiên chất lượng

Thời trang giá rẻ mất sức hút khi người tiêu dùng ưu tiên chất lượng

(CLO) Giá quần áo tăng cao cùng những lo ngại về chất liệu và môi trường đang thúc đẩy người tiêu dùng Mỹ thay đổi thói quen mua sắm. Thay vì chạy theo thời trang giá rẻ, người mua ngày càng chú trọng độ bền, chất lượng và giá trị sử dụng, tạo cơ hội cho các thương hiệu theo đuổi phân khúc cao cấp hơn.

Biểu tình tại Pháp có thể khiến ngành bảo hiểm thiệt hại 207 triệu euro

Biểu tình tại Pháp có thể khiến ngành bảo hiểm thiệt hại 207 triệu euro

(CLO) Các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt tại Pháp hồi tháng 10 có thể khiến các công ty bảo hiểm phải chi trả khoảng 207 triệu euro tiền bồi thường. Phần lớn thiệt hại tập trung ở tài sản của doanh nghiệp, làm gia tăng áp lực tài chính đối với khu vực kinh doanh và thúc đẩy Chính phủ triển khai các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp.

Livestream tạo sức bật mới cho đặc sản Vĩnh Long trên thị trường số

Livestream tạo sức bật mới cho đặc sản Vĩnh Long trên thị trường số

(CLO) Không chỉ dừng lại ở hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại hội chợ, Vĩnh Long đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua hình thức livestream bán hàng trực tuyến. Hoạt động này góp phần quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương, đồng thời mở ra cơ hội kết nối thị trường, thúc đẩy tiêu thụ nông sản trong thời đại số.

Viettel xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất Tổ quốc

Viettel xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất Tổ quốc

Bộ Quốc phòng tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới năm 2026. Sau hơn 7 tháng triển khai, 1.337 trạm phát sóng đã đưa mạng di động tốc độ cao tới khoảng 130.000 người dân tại 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư trên 50 người, nâng tỷ lệ dân số được phủ sóng di động Viettel trên toàn quốc lên 99,7%.

Hoàng Anh Gia Lai (HAG) dự kiến đầu tư 3.050 tỷ đồng trồng thêm cà phê, lập công ty con mảng hạ tầng cụm công nghiệp

Hoàng Anh Gia Lai (HAG) dự kiến đầu tư 3.050 tỷ đồng trồng thêm cà phê, lập công ty con mảng hạ tầng cụm công nghiệp

(CLO) Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai vừa lên kế hoạch trồng thêm 5.000 ha cà phê trong năm 2027 với vốn đầu tư dự kiến 3.050 tỷ đồng, đồng thời thông qua việc thành lập công ty con vốn 60 tỷ đồng. Trong khi đó, dư nợ vay tài chính của doanh nghiệp đã vượt 8.700 tỷ đồng tại cuối quý III/2026.

Quy hoạch đa cực và bài toán chọn vị trí nhà ở tại TP HCM

Quy hoạch đa cực và bài toán chọn vị trí nhà ở tại TP HCM

TP HCM định hướng phát triển theo mô hình 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh. Với người mua nhà để ở, khoảng cách tới trung tâm cần được xem cùng khả năng đi lại, tiếp cận việc làm và các dịch vụ thiết yếu tại từng khu vực.

Tân Á Đại Thành được vinh danh trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn

Tân Á Đại Thành được vinh danh trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn

Tối 18/11/2026, Anphabe công bố Tập đoàn Tân Á Đại Thành có tên trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026 - Khối Doanh nghiệp lớn. Kết quả ghi nhận sức hấp dẫn của thương hiệu tuyển dụng Tân Á Đại Thành từ góc nhìn của người đi làm trên thị trường lao động Việt Nam.

Cỡ chữ bài viết: