Thách thức kép trong kiểm toán quyết toán ngân sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Năm 2026 đặt ra nhiều thay đổi lớn đối với Kiểm toán nhà nước (KTNN), khi lần đầu triển khai kiểm toán quyết toán ngân sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thời hạn phê chuẩn quyết toán ngân sách được rút ngắn 6 tháng. Thách thức kép này đòi hỏi KTNN vừa “đẩy nhanh tiến độ”, vừa phải điều chỉnh phương án kiểm toán, bảo đảm phù hợp và thích ứng với yêu cầu mới.
7-.jpg
Năm 2026, KTNN lần đầu triển khai kiểm toán quyết toán ngân sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh: N.LY

Áp lực từ mô hình mới và yêu cầu rút ngắn thời gian

Ông Hoàng Văn Lương - Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, KTNN - cho biết việc rút ngắn 6 tháng thời hạn phê chuẩn quyết toán ngân sách đặt ra yêu cầu KTNN phải thay đổi căn bản phương án tổ chức kiểm toán. Theo quy định mới, Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh phải phê chuẩn quyết toán chậm nhất ngày 05/7 năm sau, trong khi Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 20/9. Điều này đồng nghĩa KTNN phải hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách sớm hơn nhiều so với trước đây. Không chỉ khâu triển khai, mà thời gian từ khi kết thúc kiểm toán đến phát hành báo cáo cũng bị rút ngắn, chỉ còn 10-15 ngày đối với một số cuộc kiểm toán, thay vì 35-40 ngày như trước.

Song song với đó, triển khai kế hoạch kiểm toán (KHKT) năm 2026 theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp tiếp tục tạo ra những thách thức mới. Nếu trước đây chỉ có 696 đơn vị hành chính cấp huyện, thì sau sắp xếp, số lượng đầu mối quyết toán tăng lên 3.321 xã, phường. Sự thay đổi này buộc KTNN phải điều chỉnh cách chọn mẫu, mở rộng phương pháp tiếp cận dựa trên đánh giá rủi ro và trọng yếu, bảo đảm mẫu chọn vừa đại diện, vừa phù hợp với nguồn lực thực tế trong bối cảnh thời gian bị thu hẹp.

Ông Lê Minh Nam - Ủy viên, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - nhận định áp lực về thời gian và tỷ lệ mẫu kiểm toán buộc KTNN phải điều chỉnh đồng bộ phương án tổ chức, quy trình nghiệp vụ và phân bổ nguồn lực. KTNN chỉ có thể đáp ứng tiến độ khi chủ động phối hợp với đơn vị được kiểm toán để tiếp nhận sớm thông tin, xử lý dữ liệu nhanh và linh hoạt trong lựa chọn mẫu. Theo ông Nam, việc bảo đảm cùng lúc tiến độ và chất lượng kiểm toán trong bối cảnh chỉ còn vài tháng để triển khai toàn bộ quy trình đòi hỏi KTNN vận hành bộ máy khoa học, chặt chẽ và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Để đáp ứng yêu cầu pháp lý mới, Vụ Tổng hợp đã tham mưu điều chỉnh kế hoạch và tiến độ. KTNN đặt mục tiêu hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách địa phương trước ngày 20/6; hoàn thành kiểm toán ngân sách nhà nước trước ngày 20/8 và phát hành báo cáo trước ngày 20/9. Điểm mới quan trọng là KTNN sẽ tổng hợp trước các chỉ tiêu liên quan đến điều chỉnh quyết toán ngân sách địa phương gửi HĐND (trong trường hợp báo cáo kiểm toán chính thức chưa kịp phát hành), nhằm bảo đảm quy trình phê chuẩn ngân sách đúng thời hạn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chất lượng và kiểm soát.

Đồng bộ giải pháp để nâng cao chất lượng kiểm toán

Theo ông Hoàng Văn Lương, cùng với các điều chỉnh về tiến độ, KTNN sẽ tổ chức đồng bộ các cuộc kiểm toán chuyên đề phục vụ yêu cầu giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngay từ đầu năm. Các cuộc kiểm toán này sẽ được lồng ghép với kiểm toán ngân sách địa phương, ngân sách Bộ, ngành nhằm cung cấp kịp thời thông tin phục vụ công tác giám sát. Những chuyên đề “không chịu áp lực tiến độ” sẽ triển khai sau khi hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách. Đối với kiểm toán chuyên đề ở Bộ, ngành, KTNN có thể lồng ghép hoặc thực hiện độc lập, nhưng phải kết thúc trước ngày 30/10 và phát hành báo cáo trước ngày 31/12 để phục vụ cơ quan chức năng.

Ông Lương nhấn mạnh, KTNN phải bám sát chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ để triển khai nhiệm vụ khoa học, hiệu quả, đồng thời cung cấp đầy đủ, kịp thời số liệu và các phát hiện kiểm toán phục vụ giám sát và điều hành. KTNN cũng cần dự phòng lực lượng để xử lý các nhiệm vụ đột xuất, phát sinh.

Bên cạnh đó, để KHKT năm 2026 triển khai hiệu quả, KTNN phải tiếp tục nâng cao vai trò và trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị, trưởng đoàn kiểm toán, tổ trưởng tổ kiểm toán và kiểm toán viên; tăng cường thanh tra, kiểm soát chất lượng kiểm toán; xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực (nếu có). KTNN cũng phải rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với các thay đổi của hệ thống pháp luật và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và huy động chuyên gia trong kiểm toán các lĩnh vực mới như biến đổi khí hậu, môi trường, đánh giá chất lượng công trình, dự án đầu tư.

Ngoài ra, ông Lương lưu ý KTNN cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thanh tra, kiểm tra để tránh chồng chéo, trùng lặp; đa dạng hóa hình thức công khai kết quả kiểm toán nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình. Đồng thời, KTNN phải phối hợp với các cơ quan phòng, chống tham nhũng để phát hiện, điều tra và xử lý vi phạm được phát hiện qua kiểm toán.

Đánh giá về các giải pháp nêu trên, ông Lê Minh Nam cho rằng đây là những định hướng khả thi, nhất là trong bối cảnh năm 2026 KTNN đồng thời rút ngắn thời gian kiểm toán và thực hiện kiểm toán toàn diện ngân sách nhà nước, bao gồm 100% quyết toán ngân sách của các Bộ, cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành - sớm hơn 4 năm so với mục tiêu Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030.

Năm 2026, KTNN triển khai kế hoạch kiểm toán trong bối cảnh thách thức kép: Áp lực tiến độ từ Luật Ngân sách nhà nước mới và yêu cầu chọn mẫu đại diện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc đổi mới phương án tổ chức kiểm toán trên cơ sở thực hiện đồng bộ các giải pháp là điều kiện then chốt để KTNN bảo đảm chất lượng kiểm toán, cung cấp thông tin kịp thời cho Quốc hội, HĐND các cấp và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.

Xem thêm

Chiến dịch 500 ngày đêm: Phát hiện thêm 8 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Chiến dịch 500 ngày đêm: Phát hiện thêm 8 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

(CLO) Chiều 1/8, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh cho biết, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục phát hiện và quy tập thêm 8 bộ hài cốt liệt sĩ tại Khu B, Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh). Trong đó, có 7 bộ còn di vật kèm theo. Như vậy, tính từ ngày 23/6 đến nay, tổng số hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại khu vực này là 168 bộ.

Chủ tịch Hà Nội kiểm tra tiến độ dự án đường Đặng Thai Mai và Nhà hát Ngọc Trai

Chủ tịch Hà Nội kiểm tra tiến độ dự án đường Đặng Thai Mai và Nhà hát Ngọc Trai

(CLO) Chiều 1/8, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã trực tiếp kiểm tra tiến độ hai dự án trọng điểm trên địa bàn phường Tây Hồ: Dự án xây dựng tuyến đường Đặng Thai Mai và Dự án Nhà hát Ngọc Trai. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ nhưng tuyệt đối không được làm ảnh hưởng đến chất lượng và mỹ quan công trình.

Khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công

Khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công

(CLO) Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án tổ chức các hoạt động hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) hướng tới bảo đảm 100% các công trình ghi công liệt sĩ tại các địa phương trên cả nước được nâng cấp, sửa chữa, chỉnh trang; khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố có 1 đền thờ liệt sĩ và người có công với nước.

Hội nghị Ngoại giao 33: Định hướng bao trùm, tạo xung lực trong giai đoạn mới

Hội nghị Ngoại giao 33: Định hướng bao trùm, tạo xung lực trong giai đoạn mới

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài.

Ngoại giao Việt Nam cần chủ động, kiến tạo và phát huy vị thế chiến lược trong kỷ nguyên mới

Ngoại giao Việt Nam cần chủ động, kiến tạo và phát huy vị thế chiến lược trong kỷ nguyên mới

Bên lề Hội nghị Ngoại giao 33 và Hội nghị Ngoại vụ 22 diễn ra từ 1 - 7/8, các Đại sứ đã nhấn mạnh những nhiệm vụ trọng tâm cùng tư duy chiến lược hoàn toàn mới, nhằm đưa công tác đối ngoại của Việt Nam thích ứng hiệu quả với bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, tham mưu đúng, hành động kịp thời

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, tham mưu đúng, hành động kịp thời

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Phiên khai mạc toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Phiên khai mạc toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

(CLO) Sáng 1/8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 đã chính thức khai mạc theo hình thức trực tiếp từ điểm cầu chính tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế kết hợp trực tuyến với các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Hà Nội: Sắp có phố đi bộ thông minh lấy Cốm Vòng làm bản sắc

Hà Nội: Sắp có phố đi bộ thông minh lấy Cốm Vòng làm bản sắc

(CLO) Tuyến phố đi bộ mới của Hà Nội tại khu vực công viên Cầu Giấy sẽ mang định hướng "Thung lũng sáng tạo, không gian xanh và tinh hoa cốm Vòng". Đặc biệt, đây sẽ là mô hình phố đi bộ thông minh, quản lý giao thông 3 lớp và có khu ẩm thực trên xe lưu động.

Làm rõ tiêu chuẩn người hưởng hỗ trợ 300% lương giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Làm rõ tiêu chuẩn người hưởng hỗ trợ 300% lương giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

(CLO) Đánh giá giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là công việc đặc thù, phức tạp, đòi hỏi cao về năng lực và trí tuệ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu thống nhất với đề xuất hỗ trợ tối đa 300% lương cho người trực tiếp tham gia vụ việc. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý cần bổ sung ngay các tiêu chí chặt chẽ về thời gian, điều kiện thụ hưởng và quy rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhằm bảo đảm hỗ trợ đúng người, đúng việc, đúng công sức.

Việt Nam phấn đấu làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen, thay thế 60% sản phẩm sinh học nhập khẩu

Việt Nam phấn đấu làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen, thay thế 60% sản phẩm sinh học nhập khẩu

(CLO) Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ sinh học chiến lược, công nghệ chỉnh sửa gen; phấn đấu số lượng sản phẩm công nghệ sinh học được tạo ra từ Kế hoạch phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường thay thế tối thiểu 60% sản phẩm nhập khẩu so với các sản phẩm cùng loại; đóng góp vào 15% giá trị gia tăng của ngành công nghiệp sinh học.

Ưu tiên vốn, thu hút và trọng dụng nhân tài cho các ngành mũi nhọn

Ưu tiên vốn, thu hút và trọng dụng nhân tài cho các ngành mũi nhọn

(CLO) Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương ưu tiên bố trí nguồn lực tài chính, tập trung đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ cao, công nghệ chiến lược, chuyển đổi số; đồng thời hoàn thiện chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số 1.0: Lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số 1.0: Lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất

(CLO) Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1425/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0). Trong đó, nguyên tắc cốt lõi của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất.

'Cởi trói' thủ tục mã số vùng trồng: Làm toàn trình trên mạng, tổ chức tự khai, tự chịu trách nhiệm

'Cởi trói' thủ tục mã số vùng trồng: Làm toàn trình trên mạng, tổ chức tự khai, tự chịu trách nhiệm

(CLO) Việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, không phát sinh thủ tục hành chính mới.

Doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được miễn phí hạ tầng đến 15 tháng

Doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được miễn phí hạ tầng đến 15 tháng

(CLO) Chính phủ giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và tổ chức triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng miễn phí dịch vụ hạ tầng số trong thời gian không quá 6 tháng để phục vụ hoạt động nghiên cứu, phát triển đối với mỗi loại hình sản phẩm, dịch vụ văn hóa; được gia hạn thời gian không quá 3 lần, mỗi lần không quá 3 tháng căn cứ vào kết quả nghiên cứu, phát triển.

Cỡ chữ bài viết: