Thách thức kép trong kiểm toán quyết toán ngân sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp

7-.jpg
Năm 2026, KTNN lần đầu triển khai kiểm toán quyết toán ngân sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh: N.LY

Áp lực từ mô hình mới và yêu cầu rút ngắn thời gian

Ông Hoàng Văn Lương - Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, KTNN - cho biết việc rút ngắn 6 tháng thời hạn phê chuẩn quyết toán ngân sách đặt ra yêu cầu KTNN phải thay đổi căn bản phương án tổ chức kiểm toán. Theo quy định mới, Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh phải phê chuẩn quyết toán chậm nhất ngày 05/7 năm sau, trong khi Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 20/9. Điều này đồng nghĩa KTNN phải hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách sớm hơn nhiều so với trước đây. Không chỉ khâu triển khai, mà thời gian từ khi kết thúc kiểm toán đến phát hành báo cáo cũng bị rút ngắn, chỉ còn 10-15 ngày đối với một số cuộc kiểm toán, thay vì 35-40 ngày như trước.

Song song với đó, triển khai kế hoạch kiểm toán (KHKT) năm 2026 theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp tiếp tục tạo ra những thách thức mới. Nếu trước đây chỉ có 696 đơn vị hành chính cấp huyện, thì sau sắp xếp, số lượng đầu mối quyết toán tăng lên 3.321 xã, phường. Sự thay đổi này buộc KTNN phải điều chỉnh cách chọn mẫu, mở rộng phương pháp tiếp cận dựa trên đánh giá rủi ro và trọng yếu, bảo đảm mẫu chọn vừa đại diện, vừa phù hợp với nguồn lực thực tế trong bối cảnh thời gian bị thu hẹp.

Ông Lê Minh Nam - Ủy viên, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - nhận định áp lực về thời gian và tỷ lệ mẫu kiểm toán buộc KTNN phải điều chỉnh đồng bộ phương án tổ chức, quy trình nghiệp vụ và phân bổ nguồn lực. KTNN chỉ có thể đáp ứng tiến độ khi chủ động phối hợp với đơn vị được kiểm toán để tiếp nhận sớm thông tin, xử lý dữ liệu nhanh và linh hoạt trong lựa chọn mẫu. Theo ông Nam, việc bảo đảm cùng lúc tiến độ và chất lượng kiểm toán trong bối cảnh chỉ còn vài tháng để triển khai toàn bộ quy trình đòi hỏi KTNN vận hành bộ máy khoa học, chặt chẽ và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Để đáp ứng yêu cầu pháp lý mới, Vụ Tổng hợp đã tham mưu điều chỉnh kế hoạch và tiến độ. KTNN đặt mục tiêu hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách địa phương trước ngày 20/6; hoàn thành kiểm toán ngân sách nhà nước trước ngày 20/8 và phát hành báo cáo trước ngày 20/9. Điểm mới quan trọng là KTNN sẽ tổng hợp trước các chỉ tiêu liên quan đến điều chỉnh quyết toán ngân sách địa phương gửi HĐND (trong trường hợp báo cáo kiểm toán chính thức chưa kịp phát hành), nhằm bảo đảm quy trình phê chuẩn ngân sách đúng thời hạn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chất lượng và kiểm soát.

Đồng bộ giải pháp để nâng cao chất lượng kiểm toán

Theo ông Hoàng Văn Lương, cùng với các điều chỉnh về tiến độ, KTNN sẽ tổ chức đồng bộ các cuộc kiểm toán chuyên đề phục vụ yêu cầu giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngay từ đầu năm. Các cuộc kiểm toán này sẽ được lồng ghép với kiểm toán ngân sách địa phương, ngân sách Bộ, ngành nhằm cung cấp kịp thời thông tin phục vụ công tác giám sát. Những chuyên đề “không chịu áp lực tiến độ” sẽ triển khai sau khi hoàn tất kiểm toán quyết toán ngân sách. Đối với kiểm toán chuyên đề ở Bộ, ngành, KTNN có thể lồng ghép hoặc thực hiện độc lập, nhưng phải kết thúc trước ngày 30/10 và phát hành báo cáo trước ngày 31/12 để phục vụ cơ quan chức năng.

Ông Lương nhấn mạnh, KTNN phải bám sát chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ để triển khai nhiệm vụ khoa học, hiệu quả, đồng thời cung cấp đầy đủ, kịp thời số liệu và các phát hiện kiểm toán phục vụ giám sát và điều hành. KTNN cũng cần dự phòng lực lượng để xử lý các nhiệm vụ đột xuất, phát sinh.

Bên cạnh đó, để KHKT năm 2026 triển khai hiệu quả, KTNN phải tiếp tục nâng cao vai trò và trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị, trưởng đoàn kiểm toán, tổ trưởng tổ kiểm toán và kiểm toán viên; tăng cường thanh tra, kiểm soát chất lượng kiểm toán; xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực (nếu có). KTNN cũng phải rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với các thay đổi của hệ thống pháp luật và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và huy động chuyên gia trong kiểm toán các lĩnh vực mới như biến đổi khí hậu, môi trường, đánh giá chất lượng công trình, dự án đầu tư.

Ngoài ra, ông Lương lưu ý KTNN cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thanh tra, kiểm tra để tránh chồng chéo, trùng lặp; đa dạng hóa hình thức công khai kết quả kiểm toán nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình. Đồng thời, KTNN phải phối hợp với các cơ quan phòng, chống tham nhũng để phát hiện, điều tra và xử lý vi phạm được phát hiện qua kiểm toán.

Đánh giá về các giải pháp nêu trên, ông Lê Minh Nam cho rằng đây là những định hướng khả thi, nhất là trong bối cảnh năm 2026 KTNN đồng thời rút ngắn thời gian kiểm toán và thực hiện kiểm toán toàn diện ngân sách nhà nước, bao gồm 100% quyết toán ngân sách của các Bộ, cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành - sớm hơn 4 năm so với mục tiêu Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030.

Năm 2026, KTNN triển khai kế hoạch kiểm toán trong bối cảnh thách thức kép: Áp lực tiến độ từ Luật Ngân sách nhà nước mới và yêu cầu chọn mẫu đại diện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc đổi mới phương án tổ chức kiểm toán trên cơ sở thực hiện đồng bộ các giải pháp là điều kiện then chốt để KTNN bảo đảm chất lượng kiểm toán, cung cấp thông tin kịp thời cho Quốc hội, HĐND các cấp và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.

Xem thêm

Khám sức khỏe toàn dân: Ưu tiên người yếu thế, vùng sâu vùng xa, không chạy theo thành tích

Khám sức khỏe toàn dân: Ưu tiên người yếu thế, vùng sâu vùng xa, không chạy theo thành tích

(CLO) Về khám sức khỏe cho người dân, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu và các đối tượng ưu tiên khác theo quy định, bảo đảm không tổ chức dàn trải, không chạy theo tỷ lệ, thành tích.

Đề nghị FTSE Russell đồng hành thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế

Đề nghị FTSE Russell đồng hành thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế

(CLO) Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị Tổ chức FTSE Russell đồng hành cùng Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước, khuyến nghị các giải pháp hữu ích thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển theo hướng ngày càng minh bạch, hiệu quả, tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.

Nguồn thu từ cơ cấu lại vốn, cổ phần hóa được chi cho hạ tầng trọng điểm và giải quyết lao động dôi dư

Nguồn thu từ cơ cấu lại vốn, cổ phần hóa được chi cho hạ tầng trọng điểm và giải quyết lao động dôi dư

(CLO) Theo Nghị định số 357/2026/NĐ-CP của Chính phủ, toàn bộ nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập sẽ được phân bổ chặt chẽ vào ngân sách nhà nước, tập trung nguồn lực chi trả chế độ cho người lao động dôi dư, tinh giản biên chế và đầu tư phát triển các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm quốc gia, địa phương. 

Thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động

Thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động

(CLO) Chính phủ quyết nghị thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động như đề nghị của Bộ Nội vụ tại Tờ trình số 10248/TTr-BNV ngày 16/9/2026. Đồng thời, Chính phủ yêu cầu Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung báo cáo, đề xuất.

Giải cứu 10 ngư dân Việt Nam tại Malaysia về nước an toàn

Giải cứu 10 ngư dân Việt Nam tại Malaysia về nước an toàn

(CLO) Bộ Ngoại giao vừa phối hợp với các cơ quan chức năng bảo hộ và đưa 10 ngư dân Việt Nam gặp khó khăn tại bang Perak (Malaysia) về nước an toàn; đồng thời, đưa ra cảnh báo quan trọng đối với lao động khi ra nước ngoài làm việc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81

Theo Thông cáo của Bộ Ngoại giao, từ ngày 20 đến ngày 25 tháng 9 năm 2026, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour.

Đề xuất tăng 7,8% lương tối thiểu vùng từ ngày 1/1/2027

Đề xuất tăng 7,8% lương tối thiểu vùng từ ngày 1/1/2027

(CLO) Bộ Nội vụ cho biết sẽ tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027. Mức đề xuất tăng bình quân 7,8% so với hiện hành.

Năm nhiệm vụ trọng tâm trong học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh

Năm nhiệm vụ trọng tâm trong học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh

(CLO) Thay mặt Ban Bí thư, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã ký ban hành Kế hoạch số 09-KH/TW thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới".

Giữa mưa gió, lực lượng vũ trang Thanh Hóa bám địa bàn, hỗ trợ nhân dân

Giữa mưa gió, lực lượng vũ trang Thanh Hóa bám địa bàn, hỗ trợ nhân dân

(CLO) Giữa mưa lớn và nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đã có mặt tại những nơi xung yếu, kịp thời hỗ trợ nhân dân sơ tán, bảo vệ tính mạng, tài sản; sẵn sàng lực lượng, phương tiện ứng phó các tình huống cứu hộ, cứu nạn.

Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường học rộng cửa đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia

Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường học rộng cửa đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia

(CLO) Từ nay đến trước ngày 30/9, các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học cùng các tổ chức, cá nhân trên cả nước có thể trực tiếp gửi đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược tới Bộ Khoa học và Công nghệ. Động thái này được kỳ vọng sẽ khơi thông nguồn lực sáng tạo từ cơ sở, đóng góp trực tiếp vào định hướng công nghệ mũi nhọn của quốc gia.

Phát huy trí tuệ tích lũy trong lịch sử, dẫn dắt phát triển đất nước

Phát huy trí tuệ tích lũy trong lịch sử, dẫn dắt phát triển đất nước

(CLO) Sáng 17/9, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo và Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Ban Chỉ đạo) họp Phiên thứ hai. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì Phiên họp.

ASEAN - Trung Quốc: Vững tin để hợp tác, kết nối để phát triển, đổi mới để cùng thịnh vượng

ASEAN - Trung Quốc: Vững tin để hợp tác, kết nối để phát triển, đổi mới để cùng thịnh vượng

(CLO) Dự Lễ khai mạc Hội chợ Trung Quốc - ASEAN (CAEXPO) và Hội nghị Thượng đỉnh Thương mại và Đầu tư Trung Quốc - ASEAN (CABIS), khẳng định cùng tạo ra giá trị, cùng nâng cao năng lực, cùng chia sẻ thành quả phát triển là động lực mạnh mẽ để hợp tác ASEAN - Trung Quốc tiến xa hơn, bền vững hơn, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chia sẻ thông điệp: "Vững tin để hợp tác, kết nối để phát triển, đổi mới để cùng thịnh vượng".

Cỡ chữ bài viết: