Đề án đặt mục tiêu hiện đại hóa thông quan, giảm chi phí logistics, thúc đẩy xuất nhập khẩu và hình thành đầu mối giao thương hàng hóa lớn ở khu vực biên giới.
Cụ thể, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã ký Quyết định số 453/QĐ-TTg ngày 18/3/2026, phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược, thuộc cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký.
Theo Đề án, việc xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lào Cai được định hướng trên nền tảng ứng dụng các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, mạng 5G và phương tiện giao thông thông minh tự động hóa. Mục tiêu là hiện đại hóa đồng bộ hạ tầng logistics, tăng hiệu quả kết nối với đường sắt, cảng cạn nội địa, đường cao tốc; đồng thời nâng cao năng lực thông quan, đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng lớn giữa Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam - Trung Quốc.
Đề án cũng hướng tới giải quyết căn bản tình trạng ách tắc hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao chất lượng dịch vụ logistics và tăng hiệu quả quản lý nhà nước tại cửa khẩu. Cùng với đó, mô hình này được kỳ vọng góp phần chống buôn lậu, gian lận thương mại, bảo vệ môi trường, giảm áp lực giao thông và giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới.
Theo lộ trình, Đề án được thực hiện từ quý II/2026. Trong đó, tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành, giai đoạn 1 kéo dài từ quý II/2026 đến hết quý I/2027 để lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống công nghệ thông tin và hoàn thiện cơ sở pháp lý; giai đoạn 2 bắt đầu từ quý II/2027. Với lối thông quan Bản Vược, giai đoạn 1 thực hiện từ quý II/2026 đến hết quý IV/2028, giai đoạn 2 bắt đầu từ quý I/2029.
Một điểm đáng chú ý là mô hình cửa khẩu thông minh sẽ áp dụng đối với một số nhóm hàng cụ thể, gồm nông sản, linh kiện điện tử xuất khẩu của Việt Nam và các nước ASEAN; cùng với phân bón, than cốc, hóa chất, linh kiện điện tử, hàng thương mại điện tử và nông sản nhập khẩu từ Trung Quốc. Trong thời gian vận hành, hai bên sẽ tiếp tục trao đổi để từng bước mở rộng danh mục mặt hàng phù hợp với nhu cầu thực tế.
Đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu nâng năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan Kim Thành và Bản Vược gấp 2 lần; giảm bình quân 20-30% chi phí logistics đối với doanh nghiệp sử dụng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn; đồng thời phấn đấu đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua hai lối thông quan này đạt khoảng 9 tỷ USD.
Theo Quyết định, UBND tỉnh Lào Cai là cơ quan chủ trì tổ chức triển khai Đề án. Bộ Ngoại giao được giao chủ trì thực hiện các thủ tục đối ngoại liên quan; đồng thời phối hợp hỗ trợ Lào Cai thúc đẩy thủ tục mở lối thông quan Bản Vược - Bá Sái thuộc cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai - Hà Khẩu. Các bộ, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp triển khai, hướng dẫn và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
