Từ Myanmar đến Mỹ, thông tin sai lệch tràn ngập trên mạng xã hội

Thế giới nỗ lực cân bằng giữa công cụ truyền thông mạnh mẽ với các quyền tự do xã hội. Ảnh: Nikkei

Thế giới nỗ lực cân bằng giữa công cụ truyền thông mạnh mẽ với các quyền tự do xã hội. Ảnh: Nikkei

Bài liên quan

Nhật Bản không nên đi theo chính sách của phương Tây về Myanmar

Hoa hậu Myanmar quyết định ở lại Mỹ sau khi phủ nhận tin đồn bị truy nã

Bà Suu Kyi lần đầu tiên ra hầu tòa sau cuộc đảo chính ở Myanmar

Người phụ nữ đó có tên là Nwet Sandi Kyaw và cô không phải là trường hợp hiếm hoi chịu hậu quả từ những tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội.

Kể từ cuộc đảo chính quân sự vào ngày 1 tháng 2, Myanmar đã xảy ra nhiều cuộc xung đột bạo lực, và trong bối cảnh hỗn loạn, những người gốc Hoa gốc Myanmar đã bị đổ lỗi rằng không đứng về phía người dân, không tham gia các cuộc biểu tình công khai và không chiến đấu với quân đội.

Trên Facebook, đã có đầy rẫy những bình luận tiêu cực về Trung Quốc do một tin đồn vô căn cứ cáo buộc rằng các kỹ sư Trung Quốc đã đến Myanmar để đóng cửa internet theo yêu cầu của quân đội. Tin đồn bắt đầu lan truyền vào đầu tháng Hai.

Trong vòng vài ngày, tin giả đã gây ra một loạt các cuộc tấn công chống lại các doanh nghiệp Trung Quốc và người dân Myanmar gốc Trung Quốc.

Đối với Oliver, một thành viên của một nhóm công dân ủng hộ quyền tự do ngôn luận, các cuộc tấn công đang mang lại cho anh ta một "cảm giác bệnh hoạn". Năm 2018, các bài đăng trên mạng xã hội dẫn đến cuộc đàn áp quy mô lớn đối với người Hồi giáo Rohingya, một nhóm dân tộc thiểu số, gây ra làn sóng phản đối kịch liệt trên toàn thế giới. Oliver chỉ trích Facebook vì đã không giải quyết được những trò lừa bịp và thông tin sai lệch.

Anh nói hệ thống kiểm duyệt tin tức giả mạo của Facebook không hoạt động vì chương trình này chỉ hoạt động khi tin tức giả mạo "tạo ra tác hại".

Quân đội Myanmar đối đầu với người biểu tình. Kể từ cuộc đảo chính gần bốn tháng trước, các nền tảng mạng xã hội đã được sử dụng để lan truyền thông tin về các cuộc biểu tình, nhưng các trang web cũng đang lan truyền sự nhầm lẫn. © Reuters

Quân đội Myanmar đối đầu với người biểu tình. Kể từ cuộc đảo chính gần bốn tháng trước, các nền tảng mạng xã hội đã được sử dụng để lan truyền thông tin về các cuộc biểu tình, nhưng các trang web cũng đang lan truyền sự nhầm lẫn. © Reuters

We Check Community, một tổ chức kiểm tra thực tế địa phương, cảnh báo rằng tình hình liên quan đến việc lan truyền thông tin sai lệch trên mạng xã hội, đặc biệt là trên Facebook, đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết.

Cái gọi là "ô nhiễm thông tin" đã nổi lên như một tai họa của thời đại mà mạng xã hội trở nên phổ biến, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền dân chủ, vốn phụ thuộc vào tự do ngôn luận và tự do tiếp cận thông tin.

Các tập đoàn công nghệ lớn như Facebook và các chính phủ trên thế giới đang phải vật lộn để đối phó với vấn nạn ngày càng nghiêm trọng của thông tin trực tuyến, từ các bài đăng chính trị giả mạo đến kích động bạo lực giáo phái.

Hoa Kỳ đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề từ sự gia tăng của các thông tin sai lệch.

Theo các cuộc khảo sát mới nhất của Edelman, một công ty truyền thông toàn cầu, hiện chỉ có 42% người Mỹ tin tưởng vào chính phủ của họ, đặt Mỹ ở vị trí thứ 19 về mức độ tin tưởng của công chúng đối với chính phủ trong số 28 quốc gia được khảo sát.

Ngoài ra, theo Khảo sát Giá trị Thế giới, một mạng lưới các nhà khoa học xã hội do Hiệp hội Khảo sát Giá trị Thế giới điều phối, chưa đến 40% người ở Hoa Kỳ nói rằng họ có thể tin tưởng người khác.

Ngược lại, 80% dân số Trung Quốc đặt niềm tin vào chính phủ và hơn 60% tin tưởng vào những người khác.

Hoa Kỳ từ lâu đã là niềm ghen tị của thế giới về sự giàu có và nền dân chủ sôi động, mang lại quyền tự do rộng rãi cho công dân của mình. Tuy nhiên, đất nước này hiện đang phải vật lộn với niềm tin bị hủy hoại do các bài đăng trên mạng xã hội kích động hận thù, bạo lực và làm trầm trọng thêm sự chia rẽ xã hội.

Sự gia tăng của các thông tin sai lệch có thể làm giảm uy tín của chính cộng đồng trực tuyến toàn cầu. Nhưng điều tiết mạnh mẽ internet không phải là một lựa chọn cho các nền dân chủ tự do.

Hester Peirce, một ủy viên của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ, nhấn mạnh đến lợi ích của truyền thông xã hội và thận trọng khi chỉ trích vai trò của chúng trên thị trường.

Bà Peirce nói: "Chúng tôi, các nhà quản lý cũng như các nhà bình luận thị trường nên cẩn thận để tránh gửi thông điệp rằng có vấn đề với các nhà đầu tư bán lẻ sử dụng công nghệ mới để tìm cách mới tham gia vào thị trường tài chính của chúng tôi".

Tại Myanmar, mạng xã hội cũng đã giúp chữa trị những vết thương mà Kyaw phải chịu đựng sau khi bị đồng bào của cô tấn công.

Sau các bản tin về việc nhiều người Myanmar gốc Trung Quốc bị giết trong các cuộc đụng độ với quân đội vào tháng Ba, nhiều công dân đã đăng tin xin lỗi nhóm dân tộc thiểu số này. Một người nói: "Xin lỗi chúng tôi đã mắc sai lầm. Tất cả chúng ta đều tham gia vào cuộc cách mạng này, vì vậy chúng ta không nên phân biệt đối xử giữa mọi người". 

Trên mạng xã hội đã xuất hiện một làn sóng kêu gọi người dân Myanmar đoàn kết để vượt qua cuộc khủng hoảng hiện nay.

Thế giới đang phải đối mặt với một thách thức phức tạp: Phải tìm cách sử dụng hiệu quả những phương thức truyền thông mạnh mẽ này để

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: