Các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương vừa phẫu thuật loại bỏ cholesteatoma cho bệnh nhi 12 tuổi ở Lào Cai có dị tật vành tai và ống tai bẩm sinh phức tạp hai bên.
Trước khi nhập viện, trẻ nhiều lần chảy dịch tai, dịch có lúc màu xanh, đỏ, kèm mùi hôi bất thường. Gia đình từng đưa con đi khám tại một số cơ sở y tế và được thông báo có polyp tai.
Lo ngại bệnh có thể tiếp tục phá hủy xương, gia đình đưa trẻ đến Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương kiểm tra chuyên sâu.
TS.BS Lê Hồng Anh, Trưởng khoa Tai Thần kinh cho biết, bệnh nhi bị dị tật tai bẩm sinh hai bên. Vành tai nhỏ nghiêm trọng, gần như không còn cấu trúc bình thường; tai trái không có ống tai ngoài, trong khi ống tai phải bị chít hẹp.
Khi vào viện, khối cholesteatoma đã lan rộng vào xương chũm, gây tiêu hủy xương và các đợt viêm cấp. Trẻ đau nhiều ở nửa đầu bên trái, tai chảy mủ hôi.
Theo bác sĩ, bệnh có thể đã tồn tại nhiều năm nhưng chỉ biểu hiện rõ khi khối cholesteatoma phát triển lớn, phá hủy nhiều cấu trúc xương và gây viêm.
Theo bác sĩ Anh, khối bệnh có thể tiết ra các enzym và chất trung gian gây tiêu xương. Trong khi đó, vùng tai và xương chũm nằm sát nhiều cấu trúc quan trọng như dây thần kinh mặt, hệ thống tiền đình, tai trong, màng não và não.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể phá hủy hệ thống xương con gây nghe kém hoặc mất thính lực; tổn thương dây thần kinh mặt dẫn đến liệt mặt; phá hủy tai trong gây chóng mặt, mất thăng bằng. Các biến chứng nặng hơn gồm viêm xương chũm, áp xe quanh tai, viêm màng não, áp xe não hoặc nhiễm trùng lan rộng.
Ca phẫu thuật trở nên phức tạp hơn do cấu trúc giải phẫu vùng tai của bệnh nhi đã bị thay đổi bởi dị tật bẩm sinh.
Theo bác sĩ, với những trường hợp dị tật vành tai, hẹp hoặc không có ống tai, các mốc giải phẫu thông thường có thể bị biến dạng hoặc không phát triển đầy đủ. Điều này khiến việc xác định và bảo tồn các cấu trúc quan trọng trong quá trình mổ trở thành thách thức lớn.
Ê-kíp vừa phải loại bỏ tối đa bệnh tích để hạn chế nguy cơ tái phát, vừa bảo vệ dây thần kinh mặt, tai trong và các cấu trúc liên quan đến chức năng nghe, thăng bằng.
Một yêu cầu khác là bảo tồn tối đa mô lành, bởi bệnh nhi có dị tật vành tai mức độ nặng và có thể cần phẫu thuật tái tạo trong tương lai. Đường mổ và phạm vi can thiệp được tính toán nhằm hạn chế tổn thương mô, bảo tồn vạt da và nguồn mạch nuôi cho các bước điều trị sau này.
Bác sĩ Anh cũng cho rằng, một trong những dấu hiệu thường gặp của cholesteatoma là chảy dịch tai dai dẳng, tái đi tái lại, đặc biệt khi dịch có mùi hôi. Người bệnh cũng có thể đau tai, nghe kém, ù tai, chóng mặt hoặc đau đầu.
Những triệu chứng này dễ bị nhầm với viêm tai, nhọt ống tai hoặc polyp tai.
Bác sĩ khuyến cáo cần sớm đi khám chuyên khoa khi tai chảy dịch kéo dài hoặc tái phát nhiều lần; dịch có mùi hôi, lẫn mủ hoặc máu; đau tai, đau sau tai hoặc đau đầu cùng bên; nghe kém tăng dần, chóng mặt, mất thăng bằng, méo miệng hoặc yếu liệt mặt.
Đặc biệt, trẻ có dị tật vành tai, hẹp hoặc không có ống tai ngoài cần được theo dõi thường xuyên tại cơ sở chuyên khoa. Không nên đợi đến khi trẻ đau dữ dội hoặc chảy mủ mới đi khám, bởi khi đó tổn thương có thể đã âm thầm tiến triển trong thời gian dài.
