Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ThS.BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền – Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90% nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Theo thống kê mới nhất, Cộng hòa Dân chủ Congo đang ghi nhận hơn 1.000 ca mắc Ebola và trên 200 trường hợp tử vong. Dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp, đặt các cơ quan y tế nhiều nước trong tình trạng cảnh giác cao.
Nguy cơ vào Việt Nam thấp, khó bùng phát như Covid-19
Mặc dù là căn bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao, song bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền khẳng định đến thời điểm hiện tại Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola nào.
Điều đáng lưu ý là Ebola không lây truyền qua đường không khí như Covid-19 hay bệnh sởi. Virus chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các dịch tiết cơ thể của người bệnh đang có triệu chứng như nước bọt, mồ hôi, chất nôn hoặc dịch tiêu hóa.
“Người đang trong thời gian ủ bệnh nhưng chưa xuất hiện triệu chứng thường không phải nguồn lây. Vì vậy, nguy cơ Ebola bùng phát thành đại dịch toàn cầu như Covid-19 là rất thấp”, bác sĩ Huyền nhận định.
Theo chuyên gia này, Việt Nam hiện duy trì hệ thống giám sát dịch tễ chặt chẽ tại các cửa khẩu quốc tế nên nguy cơ xâm nhập của dịch bệnh đang được kiểm soát.
Ngồi gần người mắc Ebola có bị lây bệnh?
Một trong những băn khoăn lớn của người dân là liệu việc đi máy bay, xe khách hoặc ngồi cạnh người nhiễm Ebola có thể dẫn đến lây bệnh hay không.
Bác sĩ Huyền cho biết, nếu chỉ ngồi gần người bệnh mà không tiếp xúc với máu hoặc dịch tiết cơ thể thì nguy cơ lây nhiễm không cao. Tuy nhiên, trong trường hợp người bệnh nôn ói, chảy máu hoặc phát tán dịch tiết ra môi trường xung quanh thì nguy cơ sẽ tăng lên đáng kể.
Ngoài lây truyền trực tiếp, virus Ebola cũng có thể tồn tại trên các vật dụng bị nhiễm dịch tiết như quần áo, ga giường hoặc dụng cụ chăm sóc người bệnh.
“Việc phát hiện sớm, cách ly người mắc bệnh và kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt là yếu tố quyết định để ngăn chặn nguồn lây”, bác sĩ Huyền nhấn mạnh.
Dễ nhầm với sốt xuất huyết và các bệnh nhiễm virus thông thường
Theo bác sĩ Huyền, giai đoạn đầu của Ebola thường có các biểu hiện như sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi và đau họng nên rất dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý nhiễm virus khác.
Sau vài ngày, bệnh có thể tiến triển nặng với các triệu chứng như nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất để nhận diện nguy cơ Ebola là dịch tễ. Những trường hợp xuất hiện triệu chứng nghi ngờ và từng đến vùng có dịch trong vòng 21 ngày cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được kiểm tra, theo dõi.
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, hiện nay thế giới đã có vaccine phòng Ebola được triển khai tại một số khu vực nguy cơ cao. Đồng thời, một số liệu pháp kháng thể đơn dòng cũng cho thấy hiệu quả trong điều trị bệnh.
Mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola, ngành y tế đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có nguy cơ xâm nhập.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, hệ thống phòng cách ly áp lực âm, phác đồ điều trị theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo chuyên sâu luôn trong trạng thái sẵn sàng tiếp nhận, điều trị nếu xuất hiện ca bệnh.
Không cần tích trữ thực phẩm hay hạn chế đi lại
Trước tâm lý lo lắng của một bộ phận người dân, bác sĩ Huyền khuyến cáo không nên tích trữ thực phẩm hay thay đổi sinh hoạt hằng ngày như thời kỳ dịch Covid-19.
“Nếu Việt Nam xuất hiện ca bệnh Ebola, các biện pháp y tế sẽ tập trung vào phát hiện sớm, cách ly người bệnh và giám sát những người tiếp xúc gần. Người dân không cần hoang mang nhưng cũng không được chủ quan”, bác sĩ Huyền nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, cách phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay là thường xuyên rửa tay, theo dõi thông tin từ cơ quan y tế chính thống và chủ động khai báo y tế nếu từng đến vùng có dịch hoặc tiếp xúc với trường hợp nghi mắc bệnh.
“Không hoang mang, không chủ quan chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước các bệnh truyền nhiễm mới nổi”, bác sĩ Huyền khuyến cáo.
*Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 31/5 cũng cho biết, đã có 5 bệnh nhân mắc Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo hồi phục và xuất viện, mang lại tín hiệu tích cực giữa lúc dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp.
Trong số này có 4 y tá được điều trị thành công tại thành phố Bunia và một nhân viên phòng thí nghiệm xuất viện trước đó một tuần. WHO nhận định nhiều bệnh nhân khác cũng có cơ hội hồi phục nếu được phát hiện sớm và tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời.
Tuy nhiên, số ca mắc Ebola vẫn đang gia tăng. Theo số liệu mới nhất, CHDC Congo ghi nhận 282 ca bệnh xác nhận và 42 trường hợp tử vong, sau khi phát hiện thêm 19 ca dương tính mới. Đầu tháng 5, WHO đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola do chủng Bundibugyo tại CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế.
Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, cho biết hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được cấp phép cho chủng Bundibugyo. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể sống sót nếu được chăm sóc y tế đúng cách.
Bên cạnh đó, giới chức y tế quốc tế đang theo dõi các trường hợp nghi nhiễm xuất hiện tại Brazil và Italy liên quan đến người trở về từ vùng dịch. Dù chưa ghi nhận ca bệnh xác định ngoài châu Phi, các chuyên gia cảnh báo thế giới không được chủ quan trước nguy cơ Ebola tiếp tục lan rộng.
