Vai trò của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong quản lý chương trình, sách giáo khoa

(CLO) PGS.TS Đỗ Ngọc Thống- chủ biên chương trình giáo dục phổ thông mới môn Ngữ văn- đã có một số ý kiến chia sẻ liên quan tới những luồng tranh luận đang “nóng” thời gian qua về việc có cần Bộ GD-ĐT biên soạn thêm một bộ sách giáo khoa khác bên cạnh ba bộ sách xã hội hóa hiện nay hay không...

Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi thực sự ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã buông lỏng quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo v.v...

vai tro cua bo giao duc va dao tao trong quan ly chuong trinh sach giao khoa hinh 1

Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT). Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.

Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm 1 bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT đã buông lỏng quản lý hoặc mất vai trò chủ đạo của Nhà nước hay không?

Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)

Không có thêm yêu cầu nào khác về quản lý CT và SGK. Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:

Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK của Bộ.

Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lí nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.

Thế nào là thực hiện quản lý nhà nước về CT và SGK?

- Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, SGK chỉ là các học liệu. Việc chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT.

-  Bộ GDĐT chủ trì chỉ đạo việc biên soạn, thực nghiệm, thẩm định và phê duyệt SGK. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành quyết định thành lập các hội đồng thẩm định quốc gia, xem xét và phê duyệt các bộ sách đủ chất lượng được Hội đồng thông qua... thì có phải thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước không?

- Bộ GDĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GDĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục... không phải là thực hiện quản lý nhà nước ư?

- Bộ GDĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT GDPT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục... Chẳng lẽ không phải là thực hiện quản lý nhà nước?

Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra  ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH. Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã buông lỏng hay không giữ vai trò chủ đạo trong trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.

PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống

Xem thêm

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: "Đây không phải là việc áp dụng thêm một chính sách mới mà là địa phương thực hiện trách nhiệm khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi chính sách, đảm bảo việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương đối với giáo viên thống nhất, đúng tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật về viên chức".

Trường Cao đẳng Kinh tế TP Hồ Chí Minh: Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ hoàn tất thủ tục nhập học sau khi đủ điều kiện

Trường Cao đẳng Kinh tế TP Hồ Chí Minh: Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ hoàn tất thủ tục nhập học sau khi đủ điều kiện

(CLO) Liên quan đến phản ánh về việc một số thí sinh chưa tốt nghiệp THPT đã hoàn tất thủ tục nhập học, đóng học phí và được cấp thẻ sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế TP HCM (HCE) cho biết, nhà trường đã nghiêm túc rà soát, nhìn nhận những điểm chưa phù hợp trong quy trình tuyển sinh và đã kịp thời điều chỉnh để bảo đảm đúng quy định hiện hành.

Cuộc thi “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai”: Cầu nối giữa giảng đường và thực tiễn nghề báo

Cuộc thi “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai”: Cầu nối giữa giảng đường và thực tiễn nghề báo

Ngày 16/6, Khoa Viết văn, Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai” mùa thứ 4. Không chỉ là sân chơi học thuật dành cho sinh viên, cuộc thi còn góp phần kết nối hoạt động đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp, tạo cơ hội để những người trẻ trải nghiệm quy trình tác nghiệp báo chí ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Bộ Giáo dục và Đào tạo bỏ xét tuyển sớm, vì sao thí sinh vẫn dễ mắc bẫy 'giữ chỗ'?

Bộ Giáo dục và Đào tạo bỏ xét tuyển sớm, vì sao thí sinh vẫn dễ mắc bẫy 'giữ chỗ'?

(CLO) Trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức bỏ cơ chế xét tuyển sớm, nhiều học sinh và phụ huynh vẫn đang đứng trước nguy cơ hiểu nhầm quy trình tuyển sinh bởi những thông báo "đủ điều kiện trúng tuyển", "trúng tuyển có điều kiện" hay các lời mời gọi nhập học, đóng tiền giữ chỗ xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội.

Đại học Thái Nguyên cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu và tư vấn chính sách uy tín

Đại học Thái Nguyên cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu và tư vấn chính sách uy tín

(CLO) Với vị trí chiến lược ở trung tâm Vùng Trung du miền núi phía bắc và truyền thống hơn 30 năm xây dựng và phát triển, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị Đại học Thái Nguyên phải tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng, hoài bão, quyết tâm phấn đấu trở thành đại học nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo và tư vấn chính sách uy tín tầm quốc gia và khu vực.

Điểm thi Trường THPT Cẩm Phả trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.

Quảng Ninh xử lý nghiêm vi phạm quy chế tại Điểm thi Trường THPT Cẩm Phả

(CLO) Liên quan đến các vi phạm quy chế thi trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vừa qua tại Điểm thi Trường THPT Cẩm Phả, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương kiểm tra, xác minh và quyết liệt xử lý các cá nhân sai phạm, góp phần củng cố niềm tin trong nhân dân và kịp thời định hướng dư luận.

Lệch trên 1,5 điểm, bài thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 sẽ được chấm lần ba

Lệch trên 1,5 điểm, bài thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 sẽ được chấm lần ba

(CLO) Ngay sau khi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 kết thúc, các địa phương trên cả nước đã bắt đầu triển khai công tác chấm thi. Trong số các môn thi, Ngữ văn là môn tự luận duy nhất nên có quy trình chấm riêng, với nhiều lớp kiểm soát nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng và hạn chế tối đa những sai sót trong quá trình đánh giá bài làm của thí sinh.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Lạng Sơn: Dấu ấn đậm nét về một kỳ thi an toàn

Kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Lạng Sơn: Dấu ấn đậm nét về một kỳ thi an toàn

(CLO) Sau 2 ngày thi diễn ra nghiêm túc, trưa ngày 12/6, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã chính thức khép lại. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo và phối hợp đồng bộ, kỳ thi đã diễn ra thành công tốt đẹp, ghi dấu ấn đậm nét về một kỳ thi an toàn và đong đầy sự quan tâm, tiếp sức cho các sĩ tử.

Cỡ chữ bài viết: