Từ hợp tác đào tạo đến phát triển nguồn nhân lực chiến lược
Hợp tác giáo dục Việt Nam - Australia đang ngày càng mở rộng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước.
Australia không chỉ là một trong những điểm đến hàng đầu của du học sinh Việt Nam mà còn đồng hành cùng Việt Nam trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực quản trị đại học, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển hệ sinh thái giáo dục hiện đại.
Nhận lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand từ ngày 9 đến ngày 14/8.
Thủ tướng Australia Anthony Albanese cũng sẽ đón tiếp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm Australia.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, PGS.TS Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) cho biết, hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Australia hiện được triển khai trên cơ sở Thỏa thuận hợp tác về giáo dục và đào tạo giữa Chính phủ hai nước giai đoạn 2024-2028.
Đồng thời, Bộ GD&ĐT Việt Nam và Bộ Việc làm và Quan hệ lao động Australia đã hoàn tất đàm phán Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục nghề nghiệp và đang hoàn thiện các thủ tục để ký kết trong tháng 8/2026.
Các văn kiện này tạo nền tảng pháp lý quan trọng để mở rộng hợp tác trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường phối hợp chính sách và triển khai các sáng kiến hợp tác mới giữa hai bên.
Australia tiếp tục là một trong những điểm đến được lựa chọn nhiều nhất của du học sinh Việt Nam với hơn 37.000 sinh viên đang học tập, đưa Việt Nam đứng thứ 5 về số lượng sinh viên quốc tế tại Australia. Đến nay, khoảng 160.000 cựu sinh viên Việt Nam đã tốt nghiệp tại Australia, trong đó có khoảng 17.000 người học lấy bằng ngay tại Việt Nam thông qua Đại học RMIT và các chương trình liên kết đào tạo.
Hai nước cũng duy trì mạng lưới hợp tác rộng giữa các cơ sở giáo dục thông qua các chương trình liên kết đào tạo, trao đổi học thuật và nghiên cứu khoa học. Australia đồng thời là quốc gia có số lượng nghiên cứu sinh theo học theo Đề án 89 lớn nhất.
Để mở rộng cơ hội học tập, Cục Hợp tác quốc tế đã ký kết 8 thỏa thuận hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học của Australia, gồm Đại học Công nghệ Sydney (UTS), Đại học Macquarie, Đại học Queensland, Đại học Adelaide, Đại học Quốc gia Australia (ANU), Đại học Deakin, Đại học Nam Queensland (UniSQ) và Đại học Victoria.
Theo các thỏa thuận, các cơ sở giáo dục đại học đối tác cam kết hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí, kinh phí nghiên cứu, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình nhập học và kết nối với giáo sư hướng dẫn. Những hỗ trợ này góp phần giảm gánh nặng tài chính cho nghiên cứu sinh, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các chương trình đào tạo chất lượng cao tại Australia.
Sau khi các thỏa thuận được triển khai, số lượng nghiên cứu sinh Việt Nam theo học Đề án 89 tại Australia tăng từ 75 người vào cuối năm 2025 lên 86 người vào tháng 6/2026, tương đương mức tăng 14,7%.
Đây là kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả của việc mở rộng hợp tác giữa Bộ GD&ĐT với các cơ sở giáo dục đại học Australia.
Bên cạnh các trường đã ký kết hợp tác, Bộ GD&ĐT đang tiếp tục mở rộng mạng lưới đối tác trong khuôn khổ Đề án 89. Trường Đại học Công giáo Australia và Đại học Newcastle đã cơ bản thống nhất dự thảo thỏa thuận hợp tác; trong khi đàm phán với Đại học RMIT và Đại học Curtin đang được triển khai để tiến tới ký kết trong thời gian tới.
Đặc biệt, các Diễn đàn Hợp tác Giáo dục Việt Nam - Australia được tổ chức nhân các chuyến thăm cấp cao tại Australia vào các năm 2022, 2024 và dự kiến trong khuôn khổ Diễn đàn TechConnect 2026 đã trở thành cơ chế kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp hai nước, góp phần thúc đẩy các chương trình hợp tác đi vào chiều sâu.
Từ nền tảng này, các cơ sở giáo dục của Việt Nam và Australia tiếp tục mở rộng hợp tác sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như đào tạo giảng viên, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược.
Một trong những ví dụ tiêu biểu là sáng kiến thành lập Trung tâm Xuất sắc về bán dẫn giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Adelaide, phù hợp với định hướng phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao của Việt Nam.
Dự án không chỉ đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác giáo dục giữa hai nước mà còn cho thấy xu hướng chuyển dịch từ hợp tác đào tạo truyền thống sang hợp tác nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ.
Đây được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường năng lực nghiên cứu và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
“Có thể nói, hợp tác giáo dục Việt Nam - Australia đang phát triển theo hướng toàn diện, thực chất và hiệu quả. Các chương trình hợp tác đã góp phần quan trọng vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực quản trị đại học, thúc đẩy giáo dục nghề nghiệp, quốc tế hóa giáo dục và tăng cường nghiên cứu khoa học”, bà Thủy nhận định.
Aus4Skills và dòng đầu tư tạo thêm động lực
Một trong những điểm sáng của hợp tác giáo dục giữa hai nước là Chương trình Aus4Skills - dự án hợp tác phát triển sử dụng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Australia dành cho Việt Nam.
Theo thông tin từ Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, từ năm 1974 đến nay, các chương trình học bổng phát triển nguồn nhân lực của Australia đã cấp hơn 7.000 học bổng cho công dân Việt Nam, góp phần đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng mạng lưới cựu sinh viên, nâng cao năng lực quản trị đại học và bảo đảm chất lượng giáo dục.
Giai đoạn 2016-2020 (pha 1), chương trình cấp học bổng cho du học sinh Việt Nam học tập tại Australia, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo cho một số trường đại học miền núi phía Bắc nhằm tăng cường năng lực lãnh đạo, quản lý và bảo đảm chất lượng giáo dục đại học.
Sang giai đoạn 2021-2025 (pha 2), chương trình viện trợ trên 50 triệu đô la Úc để triển khai học bổng thạc sĩ cho công dân Việt Nam, kết nối mạng lưới cựu sinh viên và nâng cao năng lực giáo dục đại học.
Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, dự án "Thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp ngành logistics với giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam" trị giá hơn 13 triệu đô la Úc đã hỗ trợ 16 trường cao đẳng tại Việt Nam.
Hiện Bộ GD&ĐT đã phê duyệt văn kiện dự án giai đoạn 2026-2035 với hai hợp phần lớn gồm hỗ trợ giáo dục đại học và hỗ trợ giáo dục nghề nghiệp; đồng thời đang lấy ý kiến các bộ, ngành để tiến tới ký Thỏa thuận thực hiện dự án trong quý III/2026.
Cùng với các chương trình hỗ trợ phát triển, Australia tiếp tục là một trong những đối tác đầu tư giáo dục lớn tại Việt Nam.
Bộ GD&ĐT đồng thời phối hợp với phía Australia triển khai Tổ công tác chung nhằm thúc đẩy đầu tư giáo dục và hỗ trợ các trường đại học Australia nghiên cứu thành lập phân hiệu tại Việt Nam trong giai đoạn 2024-2030.
Trong giáo dục phổ thông, Australia hiện triển khai chương trình SACE của bang Nam Australia tại bốn trường ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai, góp phần đa dạng hóa các chương trình giáo dục quốc tế tại Việt Nam.
Đưa hợp tác từ "nhiều" sang "sâu"
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Australia tiếp tục là đối tác chiến lược quan trọng để cùng Việt Nam phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, liên kết đào tạo chất lượng cao và đầu tư giáo dục vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai nước. Việc khai thác mạng lưới cựu sinh viên cũng như kết nối giữa trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp còn cần được tăng cường.
Để đưa hợp tác đi vào chiều sâu, Bộ GD&ĐT đề xuất hai bên tiếp tục triển khai hiệu quả các thỏa thuận hỗ trợ thực hiện Đề án 89 đã ký kết; đồng thời tạo nền tảng để thúc đẩy các hoạt động hợp tác học thuật như đồng nghiên cứu, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và các hình thức hợp tác chuyên môn khác.
Bên cạnh đó, cần tăng cường khai thác, sử dụng hiệu quả các nguồn học liệu, cơ sở dữ liệu nghiên cứu và hệ thống thư viện số của các cơ sở giáo dục đại học Australia, phục vụ hoạt động đào tạo, nghiên cứu của nghiên cứu sinh và các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam.
Bộ GD&ĐT cũng khuyến khích các cơ sở giáo dục Australia mở rộng đầu tư, thành lập phân hiệu, trung tâm nghiên cứu và các chương trình liên kết chất lượng cao tại Việt Nam.
Cùng với đó, cần phát huy hiệu quả mạng lưới cựu sinh viên Việt Nam tốt nghiệp tại Australia nhằm tăng cường kết nối giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tiếp tục duy trì các diễn đàn giáo dục cấp cao, tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và cơ quan quản lý của hai nước để hình thành các dự án hợp tác cụ thể.
Bộ GD&ĐT khẳng định Australia tiếp tục là một trong những đối tác chiến lược quan trọng nhất của Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Australia nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã ký kết, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến hợp tác mới trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước và làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Việt Nam và Australia.
