Sự kiện được tổ chức với mục tiêu phổ biến, hướng dẫn các cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu đãi thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam trong các văn bản pháp luật được ban hành trong thời gian vừa qua như: đất đai, thuế, hải quan.
Đồng thời, hội thảo cũng là cơ hội để cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan cùng trao đổi, thảo luận về thực trạng, định hướng và giải pháp phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết: "Nếu tiếp tục nâng cao chất lượng, nâng cao trình độ nguồn nhân lực, chắc chắn Việt Nam sẽ là điểm đến, nơi cung cấp nhân sự bán dẫn không chỉ cho Việt Nam mà cả trên toàn cầu. Chính phủ đã ban hành đề án phát triển nguồn nhân lực 50.000 kỹ sư bán dẫn, nhưng đang rà soát lại, theo hướng gấp đôi, lên 100.000 kỹ sư".
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, công nghệ bán dẫn được xác định là công nghệ chiến lược quốc gia, đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của công nghệ số, kinh tế số và xã hội số.
Việt Nam có nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật (STEM) mạnh, đang tham gia các công đoạn thiết kế, đóng gói và kiểm thử. Tuy nhiên, phần lớn thị phần đóng gói và kiểm thử thuộc về doanh nghiệp nước ngoài. Các đơn vị cung ứng vật liệu, thiết bị phụ trợ chủ yếu phục vụ khối ngoại. Ở mảng thiết kế, bên cạnh sự hiện diện của nhiều tập đoàn từ Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Việt Nam có khoảng 10 doanh nghiệp nội địa tham gia nhưng quy mô nhân sự còn hạn chế.
Bên cạnh đó, việc đào tạo nhân lực bán dẫn chưa thực sự đạt hiệu quả. Trong đó, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật làm việc trong công nghiệp bán dẫn chỉ đạt 0,4%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển.
Ngành bán dẫn trong nước cũng đối mặt nhiều thách thức khác, như chưa có nhà máy chip sản xuất quy mô công nghiệp (fab). Chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc vào nguyên vật liệu và máy móc nhập khẩu.
Đội ngũ kỹ sư thiết kế chủ yếu thực hiện gia công từng phần (module), chưa làm chủ thiết kế tổng thể hệ thống. Trích dẫn các số liệu, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương chỉ ra Việt Nam đang có đội ngũ thiết kế chip khoảng 7.000 kỹ sư trong nước và sự tham gia của hơn 50 công ty nước ngoài.
Cùng với đó, việc đặt hàng sản xuất thử nghiệm (MPW) tại nước ngoài tiêu tốn chi phí và thời gian, tạo rào cản cho đầu ra của hoạt động thiết kế.
Để tháo gỡ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn thiện hành lang pháp lý thông qua Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, và Luật Công nghệ cao. Các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế đất, và thị thực cho nhân lực chất lượng cao được áp dụng.
Về hạ tầng kỹ thuật, Chính phủ thành lập Trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip (mô hình Multi Project Wafer) tại Khu công nghệ cao TP HCM và Đại học Quốc gia Hà Nội, dự kiến vận hành đầu năm sau. Các trung tâm này có chức năng hỗ trợ doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tiếp cận công nghệ sản xuất, đóng gói, kiểm thử qua đó rút ngắn thời gian thiết kế, sản xuất thử cho doanh nghiệp, giúp tối ưu chi phí và tăng tính tự chủ công nghệ.
Tại hội thảo, ông Huỳnh Thành Đạt, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã đánh giá chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đòi hỏi cách tiếp cận rất bài bản, dài hạn, tránh tư duy phong trào hay nóng vội.
Để đi vào thực chất, khu vực kinh tế tư nhân cần được xác định là lực lượng đồng hành quan trọng, từng bước phát huy vai trò dẫn dắt và lan tỏa trong phát triển ngành.
Theo Huỳnh Thành Đạt, nhân lực là yếu tố quyết định và là "điểm nghẽn lớn nhất" trong công nghiệp bán dẫn. Lĩnh vực này không thể phát triển nếu không có nền giáo dục đủ mạnh để tạo ra đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và nhà nghiên cứu đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.
Vốn và hạ tầng có thể đầu tư trong thời gian nhất định, nhưng năng lực con người, đặc biệt là năng lực tư duy, thiết kế, làm chủ công nghệ lõi, chỉ có thể được hình thành thông qua quá trình đào tạo bài bản, liên tục và gắn chặt với thực tiễn.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, việc phát triển công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng đã được triển khai suốt thời gian qua, và khẳng định đây là “thời điểm vàng” để đẩy mạnh thu hút đầu tư vào TP Hồ Chí Minh.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TP Hồ Chí Minh với diện mạo mới, việc sáp nhập và quy hoạch lại không gian phát triển của 3 khu vực tạo ra không gian phát triển rộng lớn, kiến tạo nên một hệ sinh thái công nghiệp “độc bản”, hội tụ đầy đủ 3 yếu tố “vàng” cho ngành bán dẫn mà hiếm địa phương nào có được.
Thứ nhất là “bộ não” R&D (nghiên cứu và phát triển) và nhân lực: Khu vực trung tâm (Thành phố Hồ Chí Minh cũ); thứ hai là “cơ bắp” sản xuất: Khu vực Bình Dương (cũ); thứ ba là “huyết mạch” Logistics: Khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) với cụm cảng nước sâu Cái Mép-Thị Vải và sự kết nối trực tiếp với Sân bay quốc tế Long Thành (Đồng Nai).
Qua đó, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh TP Hồ Chí Minh cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư, bảo đảm cung cấp năng lượng ổn định, hạ tầng kết nối số tốt nhất và nâng cao chất lượng sống nhằm thu hút các chuyên gia toàn cầu.
Hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam” cũng nhằm thúc đẩy nhận thức, xây dựng hệ sinh thái và chính sách phù hợp để phát triển công nghiệp bán dẫn, góp phần thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ của Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
