Thắt chặt tình hữu nghị từ những điều đầu tiên
“Ngay từ thế kỷ 19, thương nhân hai nước đã có nhiều hoạt động giao thương; Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã từng sống tại Singapore đầu những năm 1930...” - nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã từng chia sẻ về cội nguồn của mối giao lưu giữa hai dân tộc Việt Nam và Singapore mà theo ông đã có từ rất sớm.
Và rồi, theo thời gian, mối quan hệ Việt Nam và Singapore đã dần được thắt chặt bởi những điều rất đỗi đặc biệt. Đó là việc ngay sau khi Hiệp định Paris về lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký tháng 1/1973, Singapore là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Sau thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ giữa hai nước tiến triển tốt đẹp. Năm 1978, trong chuyến thăm chính thức Singapore của Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng, hai nước ra Tuyên bố chung trong đó khẳng định những nguyên tắc chỉ đạo cho quan hệ Việt Nam - Singapore.
Tới những năm đầu 1990, mối quan hệ Việt Nam – Singapore tiếp tục có những bước ngoặt nhờ một điều đầu tiên nữa, đó là chuyến thăm Việt Nam lần đầu tiên vào tháng 4/1992 của ông Lý Quang Diệu – người có công lớn tạo lập đất nước Singapore hiện đại. Nguyên Đại sứ Singapore tại Việt Nam Ng Teck Hean từng nhấn mạnh: “Ông Lý Quang Diệu một nhân tố quan trọng trong sự thành lập và tiến trình phát triển của ASEAN. Và cũng chính ông là nhân vật đóng vai trò then chốt trong việc tạo dựng nên nền tảng vững chắc của mối quan hệ Việt Nam – Singapore”. Thực tế ở thời điểm đó, dù đã rời khỏi chức vụ Thủ tướng Singapore nhưng với tầm vóc của một nhà lãnh đạo lớn, tiếng nói của ông khi đó đã góp phần quan trọng thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với Singapore, cũng như thúc đẩy để Việt Nam gia nhập ASEAN 3 năm sau đó.
Cũng không thể không nói tới một điều đầu tiên nữa đó là việc Singapore đã là một trong 4 quốc gia ASEAN đi tiên phong trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư vào Việt Nam từ thập niên 1990. Ngay sau đó, lượng vốn đầu tư từ quốc gia này vào Việt Nam đã tăng nhanh chóng, thậm chí cả ở thời điểm xảy ra khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997, khi hầu hết các quốc gia khác đều có sự sụt giảm mạnh.
Điều đặc biệt hơn nữa, Singapore là một trong những quốc gia thành viên ASEAN đầu tiên thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam vào tháng 9/2013, đánh dấu một bước phát triển mang tính lịch sử, mở ra kỷ nguyên mới hợp tác cùng có lợi, tôn trọng và tin cậy giữa hai nước.
Tới những tầm cao mới
Và giờ đây, tháng 5/2026 mối quan hệ hữu nghị hai nước lại chứng kiến một điều đầu tiên đặc biệt quan trọng nữa là Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore và dự, phát biểu tại Đối thoại Shangri-la của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân. Theo Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh, với chuyến thăm này, lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tham dự và có phát biểu chính, dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la - một sự kiện đa phương về an ninh rất quan trọng của khu vực. Đây là diễn đàn tập hợp rất nhiều các nhà lãnh đạo tầm cỡ trên thế giới để trao đổi, bàn về tình hình an ninh quốc phòng của khu vực và thế giới.
Trước đây, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã từng dự và phát biểu tại diễn đàn. Tuy nhiên với vai trò Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thì lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại một diễn đàn quan trọng như vậy. Thứ hai, Singapore là quốc gia đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có chuyến thăm cấp nhà nước sau khi Việt Nam vừa kiện toàn lãnh đạo cấp cao. Điều này cho thấy tầm quan trọng cũng như sự quan tâm của lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với Singapore, đối với quan hệ Việt Nam - Singapore trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động.
Và trên hết, từ chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, như nhìn nhận của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, quan hệ Việt Nam - Singapore hiện nay không chỉ dừng ở hợp tác kinh tế truyền thống, mà đang phát triển theo chiều sâu chiến lược, hướng tới các lĩnh vực của tương lai. Một trọng tâm quan trọng của chuyến thăm là thúc đẩy hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Hai bên được kỳ vọng mở rộng hợp tác trong trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, đô thị thông minh, kinh tế số, chính phủ số và chuyển đổi xanh. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển dài hạn của Việt Nam.
Còn trong nhìn nhận của Đại sứ Singapore tại Việt Nam Mai Rajpal Singh, hợp tác kinh tế tiếp tục là trụ cột quan trọng nhất trong quan hệ hai nước. Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trong khi các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) tiếp tục được xem là biểu tượng hợp tác thành công giữa hai nước.Ngoài lĩnh vực kinh tế, hợp tác giáo dục – đào tạo cũng được đánh giá là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển. Singapore mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác với Việt Nam trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quản trị hiện đại.
Trên hết, như nhìn nhận của Đại sứ Mai Rajpal Singh, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng hay bất ổn địa chính trị, việc Việt Nam và Singapore tăng cường hợp tác sẽ góp phần nâng cao khả năng thích ứng và sức chống chịu của cả hai nền kinh tế. Hợp tác giữa hai nước không chỉ mang lại lợi ích song phương mà còn góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy ổn định và phát triển trong khu vực.
