Trong nhiều năm qua, quan điểm của tỷ phú Warren Buffett về việc tránh đầu tư vào ngành hàng không đã được nhắc đến nhiều lần. Ngay trong thư gửi cổ đông năm 2007 của tập đoàn Berkshire Hathaway, ông khẳng định không hề yêu thích lĩnh vực này.
Buffett viết: “Loại hình kinh doanh tệ nhất là doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, đòi hỏi vốn lớn để duy trì tăng trưởng nhưng lại thu về rất ít lợi nhuận. Hãy nghĩ đến ngành hàng không”. Ông nhấn mạnh, các nhà đầu tư đã đổ tiền vào một “hố không đáy”, bị hấp dẫn bởi triển vọng tăng trưởng trong khi lẽ ra phải tránh xa.
Dù hàng không đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, nhà đầu tư được mệnh danh là “Nhà tiên tri xứ Omaha” vẫn không mấy thiện cảm với lĩnh vực này.
Lý do ông đưa ra là ngành hàng không có chi phí cố định khổng lồ, trong khi chi phí tăng thêm cho mỗi ghế lại rất thấp. Đây là ngành đòi hỏi nhiều vốn và nhân lực, khiến Buffett gọi đó là “cái bẫy chết người” đối với nhà đầu tư.
Bước ngoặt bất ngờ và quyết định rút lui
Điều bất ngờ xảy ra vào năm 2016 khi Buffett thay đổi quan điểm và rót vốn vào bốn hãng hàng không lớn của Mỹ.
Thời điểm đó, nhiều chuyên gia cho rằng đây là quyết định lạ lùng bởi lợi nhuận ngành hàng không có thể đã đạt đỉnh. Nguyên nhân khiến các hãng bay ghi nhận lợi nhuận kỷ lục là nhờ chuỗi sáp nhập sau phá sản và giá nhiên liệu giảm mạnh.
Tuy nhiên, đến tháng 5/2020, Buffett tuyên bố Berkshire Hathaway đã bán toàn bộ cổ phần hàng không trị giá hơn 4 tỷ USD, gồm các khoản đầu tư vào United Airlines, American Airlines, Southwest Airlines và Delta Air Lines.
Tại cuộc họp cổ đông trực tuyến, ông giải thích: “Thế giới đã thay đổi đối với ngành hàng không. Tôi không biết sự thay đổi này sẽ kéo dài bao lâu và hy vọng mọi thứ sẽ sớm ổn định. Tôi không rõ thói quen đi lại của người Mỹ có thay đổi vĩnh viễn hay không sau giai đoạn dài gián đoạn”.
Buffett cũng cho biết khi quyết định bán, ông sẽ bán toàn bộ chứ không cắt giảm một phần.
Trước khi đại dịch xảy ra, năm 2019 đánh dấu năm thứ 10 liên tiếp ngành hàng không Mỹ có lãi. Nhưng khi Covid-19 bùng phát, hoạt động đi lại gần như tê liệt, buộc Buffett phải điều chỉnh chiến lược dù ông vẫn đánh giá cao năng lực quản lý của các hãng bay.
Hiệu quả đầu tư và những rủi ro cố hữu
Một năm sau khi Buffett bán cổ phần, giá trị các tài sản này được ước tính tăng thêm khoảng 5 tỷ USD. Điều đó cho thấy ông đã bán ở đáy và bỏ lỡ khoản lợi nhuận lớn.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng nếu Berkshire vẫn nắm giữ cổ phần, chính phủ Mỹ có thể đã không mạnh tay hỗ trợ các hãng hàng không.
Theo nghiên cứu của GOBankingRates, nếu đầu tư vào cổ phiếu hàng không ở mức đỉnh năm 2015, nhà đầu tư sẽ chịu lỗ nặng, có mã giảm tới hơn 80%. Điều này củng cố quan điểm của Buffett rằng đây không phải lĩnh vực phù hợp để nắm giữ dài hạn.
Vì sao ngành hàng không khó hấp dẫn nhà đầu tư?
Các chuyên gia cho rằng bản chất chu kỳ của ngành hàng không không phù hợp với phong cách đầu tư giá trị của Buffett, vốn ưu tiên sự ổn định và khả năng kiểm soát.
Ngành này thường xuyên đối mặt với những cú sốc bên ngoài như biến động giá dầu, khủng bố làm giảm nhu cầu đi lại, hay tranh chấp lao động gây gián đoạn hoạt động.
Ngoài ra, cấu trúc chi phí của ngành hàng không khiến việc tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trở nên khó khăn. Chi phí cố định rất cao, trong khi chi phí biến đổi khó chuyển sang cho khách hàng.
Ngành hàng không còn bị điều tiết chặt chẽ và phụ thuộc nhiều vào công đoàn, làm hạn chế sự linh hoạt trong quản lý và tăng chi phí vận hành. Đặc thù vốn lớn cho đầu tư máy bay, bảo dưỡng và vận hành khiến lợi nhuận luôn là bài toán nan giải.
Các chuyên gia kết luận, ngay cả những hãng hàng không được quản lý tốt cũng khó duy trì lợi nhuận ổn định trong dài hạn. Đây chính là lý do Buffett luôn thận trọng với lĩnh vực này.
