Bài cuối: Phóng viên ảnh – hãy là chuyên gia trong lĩnh vực của mình

Bài liên quan

Bài 1: Nhận diện những tác động của trí tuệ nhân tạo với ảnh báo chí

Trí tuệ nhân tạo có “lũng đoạn” cũng không thể thay thế sức lao động của phóng viên ảnh

Bài 3: Nhà báo Duy Linh – Phó Trưởng phòng Ảnh, Báo Nhân dân: Không nên đào tạo sử dụng AI để thay thế sự sáng tạo của phóng viên ảnh

1. Những gì AI không thể làm được? - Khi được hỏi như vậy các phóng viên ảnh “thực chiến” đều cho rằng, đối với ảnh báo chí - một lĩnh vực đòi hỏi tính chân thực ở mức độ cao nhất, khắt khe nhất thì AI rất khó có thể “hoà tan”. Điều này được chứng minh rõ nét trong những tác phẩm thực tế mà các phóng viên ảnh đã nỗ lực thực hiện. Chỉ cần nhìn những bức ảnh được công bố thông qua các cuộc thi nổi bật sẽ thấy “thế giới của ảnh báo chí” là những khoảnh khắc không thể thay thế. Những bức ảnh được lựa chọn trao giải Khoảnh khắc vàng của Thông tấn xã Việt Nam, Giải ảnh Khoảnh khắc Báo chí của Báo Nhà báo & Công luận (Hội Nhà báo Việt Nam)… đã mang tới nhiều cảm xúc, ký ức khó phai về một năm 2024 hết sức đặc biệt. Những bức ảnh “hơn vạn lời nói”… kể về các câu chuyện thời sự, mang hơi thở cuộc sống đã chạm đến trái tim người xem.

Trong mỗi khoảnh khắc đắt giá chứa đựng hành trình dấn thân, lăn xả vào đời sống để từng nhịp thở thời cuộc đều được thu vào ống kính của người phóng viên ảnh hôm nay. Họ đã kể về hiện thực một cách sinh động nhất, về sự tàn phá khi cơn bão Yagi quét qua và tình người đọng lại, đặc biệt là sự gắn bó máu thịt giữa nhân dân và quân đội trong bão lũ; là nghĩa tình đồng đội của những người lính Điện Biên năm xưa trong dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ; đó là sự tri ân đối với nghĩa cử hiến tạng cứu người… và rất nhiều hình ảnh ấn tượng chạm đến trái tim, thúc đẩy những giá trị nhân văn, lan tỏa sự sáng tạo và năng lực nổi trội trên nhiều lĩnh vực của con người và vẻ đẹp của đất nước để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới… Đó là mồ hôi, là nước mắt, là lương tâm nghề nghiệp, là những nỗ lực không gì thay thế được.

2. Thách thức ở đây chính là bởi sự đổ bộ của trí tuệ nhân tạo AI vào ngành báo chí truyền thông nói chung và ảnh báo chí nói riêng đang diễn biến phức tạp và quá nhanh. Đối với lĩnh vực ảnh báo chí, kỳ vọng kiểm soát AI là không dễ, thờ ơ với nó cũng không phải là cách hay… Thậm chí các mối lo ngại còn bao gồm cả việc liệu các công cụ AI có thể tạo ra và đẩy nhanh việc truyền bá thông tin sai lệch, cũng như tác động tiềm ẩn đối với cách các nhà báo trẻ học hỏi kiến thức hay dẫn đến tình trạng mất việc làm trong tương lai?

Chuyên gia công nghệ Đặng Hải Lộc nhận định: Năm 2025 sẽ là năm tái định nghĩa nhiều ngành nghề, vị trí công việc và không tránh khỏi sẽ có những làn sóng cắt giảm nhân sự cục bộ trước khi những vị trí công việc mới được định hình. Ngay kể cả những người chế tạo AI cũng có nguy cơ bị chính AI do mình tạo ra thay thế. Nên dù ngành nghề nào cũng cần tự làm mới bản thân mỗi ngày và đặc biệt là tận dụng AI để thúc đẩy quá trình học tập nhanh chóng hơn.

bai cuoi phong vien anh hay la chuyen gia trong linh vuc cua minh hinh 1

Một trong những bức ảnh đoạt Giải ảnh Khoảnh khắc Báo chí năm 2024 do Báo Nhà báo và Công luận tổ chức.

Bên cạnh đó, phóng viên ảnh Christoph Grabitz - người đoạt giải ảnh Báo chí Thế giới (World Press Photo) trong một hội thảo diễn ra năm 2019 tại Singapore đã từng bày tỏ lo ngại, nhấn mạnh khía cạnh đạo đức của phóng viên ảnh và đặt ra nhiều câu hỏi day dứt. Liệu công chúng có thực sự nâng cao nhận thức không? Hay chúng ta đang nuôi dưỡng nỗi ám ảnh liên quan về bệnh tật, bất ổn, chiến tranh? Với khả năng của AI, đặc biệt là khả năng tạo ra những bức ảnh giả gần như hoàn hảo, người ta hoài nghi, làm sao để phân biệt được thật - giả; đúng - sai? Rõ ràng là báo chí được hỗ trợ bởi AI có khả năng tự động hóa quá trình tạo nên tin bài ảnh. Nhưng điều này cũng đặt ra câu hỏi về tính chính xác, khách quan và trách nhiệm giải trình. Thực tế là, từ hỗ trợ trong quá trình chụp, chỉnh sửa hậu kỳ, đến việc tạo ra những bức ảnh chưa từng tồn tại, AI đang đặt ra một câu hỏi lớn: Ảnh báo chí vẫn còn là lĩnh vực của con người, hay nó sẽ dần trở thành lãnh địa của những thuật toán?

Khẳng định rằng, ảnh báo chí không thể là lãnh địa của thuật toán, Tổng Biên tập Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống Hồ Sỹ Minh cho hay, tại toà soạn ông không cho phép bất cứ phóng viên nào được sử dụng AI để tạo ra một bức ảnh báo chí. Ông cũng chia sẻ câu chuyện về “huyền thoại nhiếp ảnh” Steve McCurry đã phải trải qua cơn lao đao trong sự nghiệp vì nghi án sử dụng Photoshop…Trong kỷ nguyên “nhiếp ảnh Photoshop”, nhiều tai nạn nghề nghiệp trong giới phóng viên ảnh đã được biết tới, có những phóng viên ảnh đã bị nghỉ việc tại các hãng tin danh tiếng chỉ bởi họ đã sử dụng Photoshop trong ảnh tin tức, tất cả những vụ việc này đều được công khai như một bằng chứng cho thấy sự tôn trọng yếu tố trung thực trong nhiếp ảnh báo chí của các hãng tin.

3. Trước sức mạnh của AI, các nhà báo cũng đặt ra câu hỏi về tương lai cho ảnh báo chí. Nhưng câu hỏi không phải là “AI có khiến phóng viên ảnh mất việc không?” mà là “Các phóng viên, các toà soạn có biết cách tận dụng AI để phát triển ảnh báo chí hay không?”. Tự tin trước thời cuộc, nhà báo Trần Văn Hiếu – Báo ảnh TTXVN cho rằng: Khoảnh khắc thực tế, cảm xúc và góc nhìn lăng kính quan sát của người phóng viên vẫn là những điều mà máy móc khó có thể sao chép. Dù trí tuệ nhân tạo có thể chỉnh sửa ảnh cũ, nhưng nó không thể tự bấm máy, nó cũng không thể cảm nhận được sự chuyển động hay những giá trị thực sự của đời sống hiện thực…“Cho nên sự xuất hiện AI chắc chắn không thể thay thế các tay máy mà buộc chúng tôi phải linh hoạt hơn, sáng tạo hơn và biết cách tận dụng công nghệ để nâng cao tay nghề của mình, nâng cấp trình độ của bản thân” – nhà báo Trần Hiếu khẳng định.

“Nâng cấp bản thân” là câu chuyện mà mỗi toà soạn, mỗi phóng viên trong tác nghiệp. Thậm chí nhìn dài hạn thì đây còn là cơ hội lớn để thế hệ lao động hiện nay đạt được các bước nhảy đột phá hơn hẳn thế hệ trước. Điều đó, tất nhiên, phụ thuộc vào hành động của chúng ta. Chính vì vậy, toàn bộ phóng viên, biên tập viên trong đó có các phóng viên ảnh của các cơ quan báo chí thay vì sợ hãi trước sức mạnh của AI thì phải làm chủ nó, thường xuyên trau dồi kiến thức mới, nếu không sẽ bị bỏ lại phía sau.

Đặc biệt không chỉ là câu chuyện đào tạo về kỹ năng, giáo dục về đạo đức mà hơn nữa còn cần phải thực sự am hiểu về ảnh như một chuyên gia có khả năng kiểm chứng những sản phẩm ảnh tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, những Fake News trôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội. Đúng như lời khuyên của nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật – Phó Tổng biên tập Báo Vietnamplus: “Các nhà báo phải là chuyên gia trong lĩnh vực của mình…”.

Có thể nói, AI sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng, nhưng thay vì thay thế các phóng viên ảnh, nó sẽ trở thành một công cụ để giúp họ làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn. Trong bức tranh tương lai ấy, chắc chắn giá trị của những phóng viên ảnh sẽ luôn là sự sẵn sàng chờ đợi hàng ngày, nhiều ngày “nằm vùng” chỉ để bắt được khoảnh khắc hoàn hảo đúng nghĩa - một khoảnh khắc mà không thuật toán nào có thể tạo ra. Như chia sẻ của nhà báo Nguyễn Tiến Anh Tuấn - Trưởng bộ phận nội dung media – Báo Dân trí: Đây chính là thời cơ cho những phóng viên ảnh thật giữa cơn bão tạo ảnh giả từ AI…

Hà Vân

Xem thêm

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

(CLO) Ghi nhận sự đồng hành của các cơ quan truyền thông trước điểm sáng tăng trưởng GRDP 11,31% (đứng thứ 5 toàn quốc), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Ninh Bình đề nghị báo chí tiếp tục bám sát các quyết sách lớn trong tháng 11/2026. Trong đó, trọng tâm là quá trình vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các giải pháp giữ vững đà tăng trưởng kinh tế hai con số.

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Cỡ chữ bài viết: