Đô thị phát triển phải bắt đầu từ nhu cầu của người dân
Cho ý kiến về các chính sách phát triển xã hội, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) quan tâm đến quy định về phát triển giáo dục, đào tạo. Đại biểu bày tỏ đồng tình với việc giao UBND thành phố thẩm quyền bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, bởi điều kiện phát triển, nhu cầu học tập tại các đô thị có thể có những đặc thù so với mặt bằng chung.
Tuy nhiên, theo đại biểu, việc trao quyền cần đi cùng với cơ chế bảo đảm chất lượng. Việc lựa chọn những môn học bổ sung như Toán, Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Văn học hay Đạo đức - Công dân đều có tác động trực tiếp đến quá trình học tập của học sinh.
Do đó, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu quy trình đánh giá chất lượng đối với chương trình giáo dục bổ sung; tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, thẩm định kỹ lưỡng và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan đến chất lượng chương trình.
Từ câu chuyện giáo dục, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh mở rộng vấn đề sang phát triển văn hóa, thể thao, du lịch. Theo ông, nếu muốn các hoạt động văn hóa thực sự có sức sống trong đô thị, chính sách không nên chỉ dừng ở hỗ trợ bằng ngân sách mà cần tính đến cả điều kiện cơ sở vật chất.
Dẫn thực tế nghệ thuật kịch nói tại Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu cho rằng, đây là loại hình sân khấu gần gũi, phản ánh nhiều vấn đề của đời sống gia đình và xã hội đương đại. Việc tạo điều kiện về địa điểm biểu diễn có thể góp phần duy trì và phát triển những loại hình nghệ thuật này.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung “cơ sở vật chất” vào chính sách phát triển văn hóa, thể thao, du lịch tại Điều 25 dự thảo luật, trong đó có thể tận dụng các trụ sở dôi dư sau sáp nhập để phục vụ những nhu cầu văn hóa của người dân.
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đánh giá cao việc dự thảo luật dành sự quan tâm đến phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, để địa phương chủ động hơn, đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền của HĐND trong việc quyết định các chính sách ưu đãi cao hơn về bố trí quỹ đất cho hệ thống thiết chế văn hóa, thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, cơ sở biểu diễn nghệ thuật, công viên văn hóa, không gian sáng tạo và các công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng.
Theo đại biểu, đây không chỉ là câu chuyện xây dựng thêm những công trình văn hóa, mà còn là tạo ra không gian để người dân tiếp cận, sử dụng và hưởng thụ các giá trị văn hóa ngay trong nơi mình sinh sống.
Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đồng thời đề nghị mở rộng chính sách thu hút, đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao sang những lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa, công tác xã hội, bảo tồn di sản và công nghiệp văn hóa.
Y tế không thể đứng ngoài quy hoạch đô thị
Nếu giáo dục và văn hóa quyết định một phần chất lượng đời sống tinh thần thì y tế lại là điều kiện trực tiếp bảo đảm an toàn và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.
Góp ý về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội tại Điều 27, đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) đề nghị dự thảo luật xác định y tế là một cấu phần thiết yếu của hạ tầng đô thị, thay vì chỉ tiếp cận y tế như một nhóm dịch vụ an sinh.
Theo đại biểu, quy hoạch đô thị cần tính đến khả năng người dân được tiếp cận công bằng, thuận tiện và kịp thời với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao năng lực y tế dự phòng, cấp cứu ngoại viện, phòng chống dịch bệnh, ứng phó thảm họa và các tình huống y tế khẩn cấp.
Từ yêu cầu này, đại biểu đề nghị bổ sung vào quy hoạch thành phố nội dung phân bố mạng lưới cơ sở y tế phù hợp với quy mô, mật độ và sự phân bố dân cư, tốc độ đô thị hóa, đặc điểm địa bàn cũng như nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị quy hoạch đồng bộ mạng lưới cấp cứu ngoại viện, các điểm cấp cứu, phương tiện vận chuyển cấp cứu và hệ thống điều phối cấp cứu thông minh, gắn với quy hoạch giao thông đô thị.
Một đầu số cấp cứu ngắn, dễ nhớ, khi người dân gọi có thể xác định vị trí, lựa chọn điểm cấp cứu và phương tiện gần nhất, điều phối theo thời gian thực là mô hình được đại biểu đề xuất nghiên cứu. Cách tiếp cận này, theo đại biểu, có thể giúp rút ngắn thời gian tiếp cận người bệnh trong những tình huống mà từng phút đều có ý nghĩa.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung Bộ Y tế vào cơ chế tham gia, cho ý kiến chuyên môn trong quá trình lập và điều chỉnh quy hoạch, qua đó bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành y tế.
Một vấn đề khác được đại biểu Lê Thị Hoài Chung lưu ý là những thay đổi về cơ cấu dân số. Theo đó, nguyên tắc đầu tư, xây dựng, tái thiết đô thị cần tính đến khả năng thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và năng lực ứng phó với dịch bệnh, thảm họa cũng như các tình huống y tế khẩn cấp.
Đô thị tương lai, theo đại biểu, cần thân thiện hơn với người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương; từ giao thông, không gian công cộng, nhà ở đến khả năng tiếp cận cơ sở y tế và dịch vụ xã hội.
Nhìn từ các ý kiến tại phiên thảo luận, yêu cầu đặt ra đối với Luật Phát triển đô thị không chỉ là tạo hành lang pháp lý cho đô thị phát triển nhanh hơn, mở rộng không gian phát triển hay huy động thêm nguồn lực đầu tư. Quan trọng hơn, sự phát triển ấy cần được chuyển hóa thành những điều kiện sống tốt hơn, thuận tiện hơn và an toàn hơn cho người dân.
Đó cũng là thước đo để đánh giá một đô thị phát triển đến đâu: không chỉ ở những công trình mới được xây dựng, mà ở khả năng người dân được học tập tốt hơn, tiếp cận văn hóa thuận lợi hơn, chăm sóc sức khỏe kịp thời hơn và được sống trong một không gian đô thị phù hợp với những thay đổi của xã hội.
