(CLO) Trước thực trạng nền kinh tế đất nước khó khăn, từ giữa tháng 11/2015, Thủ tướng đã yêu cầu các địa phương tạm dừng triển khai đầu tư xây mới trung tâm hành chính và một số công trình kết cấu hạ tầng khác.
Dư luận vừa tạm lắng về một số tỉnh trình dự án xây dựng tượng đài, khu tưởng niệm, chợ bằng nguồn vốn ngân sách, lại bức xúc trước thông tin tỉnh Khánh Hòa chưa có chủ trương dừng xây dựng khu đô thị hành chính mới (dự kiến khoảng 4.300 tỉ đồng). Trong khi nhiều địa phương bỏ ra hàng trăm tỉ xây tượng đài, hàng chục tỉ xây chợ rồi bỏ hoang hóa. Nguyên nhân do một số địa phương đầu tư vội vã, thất thoát lớn, vì khi có vốn đầu tư xây dựng, địa phương tranh thủ giải ngân hết nguồn vốn mà không tính kỹ nhu cầu thực tế, không tham khảo ý kiến của người dân, nên chợ xây xong bỏ hoang, không thu hút được người dân vào kinh doanh, buôn bán…
[caption id="attachment_71389" align="aligncenter" width="630"] Chợ Già (xã Hoằng Kim, huyện Hoằng Hóa) xây hàng chục tỷ đồng rồi bỏ không.[/caption]
Ban đầu triển khai xây dựng nông thôn mới, làm đường giao thông, xây dựng chợ… có không ít địa phương người dân chưa đồng tình, vì công trình liên quan đến đất thổ cư hay đất canh tác. Trước thực tế đó, các cán bộ của Ban chỉ đạo đến vận động, tuyên truyền, qua đó các hộ gia đình hiểu rõ lợi ích đồng tình hưởng ứng, tự nguyện hiến đất để nhà thầu thi công. Nhiều nơi, người dân được chủ động chọn nhà thầu có năng lực, xã cử ra Ban giám sát bao gồm đội ngũ cán bộ xã hay Trưởng thôn, Bí thư chi bộ, Trưởng ban Mặt trận… giám sát, đảm bảo chất lượng và tiến độ từng công trình.
Theo số liệu từ Sở Công Thương tỉnh Đăk Nông, đến nay toàn tỉnh đã có 10 chợ xã được xây dựng mới và nâng cấp, cải tạo theo hình thức XHH. Điển hình như một số chợ đã xây dựng hoàn thành và đưa vào hoạt động: Chợ xã Đắk R’tíh (Tuy Đức); Chợ xã Nhân Cơ, Quảng Tín và Nhân Đạo (Đắk R’lấp); Chợ xã Đắk Sắk (Đắk Mil)… Hầu hết các chợ đầu tư theo hình thức XHH đều hoạt động có hiệu quả, đáp ứng nhu cầu kinh doanh của tiểu thương, đảm bảo lưu thông hàng hóa thông suốt, từng bước đưa mạng lưới chợ đi vào nền nếp, nhất là tạo được văn minh thương mại cho các tiểu thương.
Huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận năm 2014 đã tích cực kêu gọi các nhà đầu tư và huy động các nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước xây dựng chợ tại các xã, thị trấn với tổng số vốn đầu tư hàng chục tỷ đồng: Chợ Đồng Kho đầu tư với hình thức xã hội hóa tổng mức 4,5 tỷ đồng; chợ Lạc Tánh đã được triển khai xây dựng với hình thức xã hội 7 tỷ đồng vào cuối năm 2014; chợ Đức Bình đang triển khai các bước chuẩn bị đầu tư xây dựng theo hình thức xã hội hóa với tổng mức đầu tư 2,5 tỷ đồng…
Việc đầu tư, xây dựng, cải tạo chợ theo phương thức xã hội hóa tại các thành phố lớn cũng vậy. Cuối năm 2014, chợ Mơ truyền thống (Hà Nội) đã chính thức đi vào hoạt động với diện mạo mới. Kinh nghiệm thành công trong xã hội hóa CTT ở TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác cho thấy, điểm mấu chốt là cần cân bằng và hài hòa các lợi ích của tiểu thương, doanh nghiệp, người tiêu dùng và các mục tiêu kinh tế-xã hội-môi trường khác.Trong một vài cuộc họp gần đây, Thủ tướng cũng nêu rõ chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa các lĩnh vực tư nhân có thể tham gia, đảm đương như trường học, bệnh viện,…việc cải tạo, nâng cấp chợ ở các thành phố, đô thị.
[caption id="attachment_71394" align="aligncenter" width="600"] Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng ban tiếp công dân Trung ương trả lời các tiểu thương thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh thắc mắc về việc đầu tư, xây dựng chợ (ngày 25/10/2015).[/caption]
Từ thực tiễn triển khai một số dự án đầu tư xây dựng, cải tạo chợ (chợ Ngã Tư Sở, chợ - Trung tâm thương mại (TTTM) Châu Long, chợ - TTTM Thành Công…), Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn chỉ rõ, các chợ dân sinh trên địa bàn TP được hình thành từ lâu, cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng, nhiều chợ không bảo đảm an toàn phòng, chống cháy nổ, vệ sinh môi trường. Trong điều kiện ngân sách khó khăn, TP luôn quan tâm chỉ đạo việc thu hút các nguồn lực xã hội để đầu tư xây dựng lại, nâng cấp các chợ nhằm phục vụ nhu cầu mua bán của nhân dân ngày càng tốt hơn.
Tuy nhiên, do khó khăn chung của nền kinh tế, năng lực một số nhà đầu tư hạn chế về tài chính và quản lý nên một số dự án triển khai chậm, một số dự án chưa phát huy được hiệu quả đầu tư. Thời gian tới, UBND TP tiếp tục chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung thực hiện việc cải tạo, nâng cấp các chợ theo phương thức xã hội hoá để phục vụ nhân dân mua bán, đáp ứng yêu cầu văn minh thương mại Thủ đô.
Trái với hiệu quả đầu tư theo phương thức XHH một số địa phương bỏ ra nguồn ngân sách không nhỏ xây dựng chợ, nhưng ngay từ khi lập kế hoạch đã bị người dân và các hộ kinh doanh phản đối, xây xong chợ bỏ hoang, gây lãng phí tài sản của Nhà nước. Như việc xây dựng chợ Huyện và chợ Xép (thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh), chợ Nghĩa Tân (quận Cầu Giấy, Hà Nội) các tiểu thương tìm đến cả Ban Tiếp công dân Trung ương; hay như ở Thanh Hóa người dân bức xúc vì một số chợ được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước nhưng không hoạt động, gây lãng phí. Đó là chợ Già mới (xã Hoằng Kim, huyện Hoằng Hóa); chợ Cao (xã Cao Thịnh, huyện Ngọc Lặc), chợ xã Quảng Thạch (huyện Quảng Xương)….
Theo quy định, Nhà nước chỉ trích ngân sách hỗ trợ xây dựng các chợ vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế khó khăn. Việc cải tạo, nâng cấp, đầu tư xây dựng lại các chợ phải giữ được mô hình hoạt động chợ dân sinh, đủ diện tích bố trí sắp xếp các hộ đã kinh doanh tại chợ cũ, bảo đảm yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ,…Khi triển khai dự án, chính quyền quận, huyện cần ưu tiên phương thức xã hội hóa, công khai, minh bạch và chủ động tuyên truyền, vận động nhân dân, hộ kinh doanh để tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai…
Văn Bảo
