Trong làn sóng bùng phát đại dịch COVID-19 lần thứ 4, toàn bộ nền kinh tế của Việt Nam đã phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Hàng nghìn doanh nghiệp đã phá sản, kéo theo đó là hàng triệu lao động bị mất việc làm.
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đối mặt với “đói” vốn
Hiện tại, đợt bùng phát lần thứ 4 đã tạm thời lắng xuống, nhiều địa phương đã từng bước nới lỏng giãn cách, doanh nghiệp và người lao động đang dần quay trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh. Nền kinh tế hiện đang đứng trước yêu cầu hồi phục kinh tế một cách vững chắc trong bối cảnh chấp nhận “sống chung với COVID-19”.
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đối mặt với “đói” vốn.
Phát biểu tại một hội thảo gần đây tại Hà Nội, GS Lisa Magnani, Đại học Macquarie (Úc) cho biết, cơ cấu nền kinh tế Việt Nam 96% là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Và trong đợt bùng dịch vừa qua, các đơn vị này là đối tượng chịu thiệt hại nặng nhất.
“Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang phải đối diện với thách thức rất lớn, đó là có thể phải cạnh tranh với các sản phẩm thay thế nhập khẩu do các doanh nghiệp nước ngoài sản xuất”, GS Lisa nói.
Hiện tại, Chính phủ Việt Nam cũng đã sửa đổi và nâng cấp chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước. Chẳng hạn như, Chính phủ ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ để tăng cường khu vực tư nhân trong nước.
Đồng thời, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chương trình khuyến khích đầu tư vào nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vừa và nhỏ, từ nâng cấp và đổi mới công nghệ, cho đến phát triển thị trường, đào tạo, nâng cao kỹ năng cũng như các gói tài chính.
Dù vậy, GS Lisa Magnani thẳng thắn thừa nhận, ngay cả khi có khung pháp lý hỗ trợ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn rất khó cạnh tranh, ngay cả khi trên sân nhà.
Nguyên nhân là do các doanh nghiệp này có năng lực tài chính hạn chế, ít vốn, không thể duy trì được hoạt động sản xuất kinh doanh, mỗi khi thị trường có biến động. Trong khi đó, các thương hiệu lớn, các doanh nghiệp FDI nhờ dòng vốn mạnh, rất dễ chiếm lấy thị phần của các doanh nghiệp này.
“Các công ty lớn có thể giải quyết cú sốc COVID-19 bằng cách rút ra hạn mức tín dụng của họ. Nhưng với doanh nghiệp vừa và nhỏ, thanh khoản và dòng tiền là vấn đề lớn. Với những doanh nghiệp quy mô này, bộ đệm tiền mặt thấp hoặc mức nợ cao, đại dịch đã làm tăng khả năng dòng tiền giảm dẫn đến thiếu thanh khoản. Thiếu hụt thanh khoản tác động tới khả năng thanh toán và thậm chí đẩy một số doanh nghiệp đến phá sản.”, GS Lisa Magnani nói.
GS Lisa Magnani nhấn mạnh: Nếu không có sự can thiệp của Chính phủ về việc hỗ trợ tài chính, thì tỷ lệ đóng cửa sản xuất của các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ tăng lên đáng kể, có thể tăng gần gấp đôi hiện nay. Điều này sẽ làm ảnh hưởng tới 4,6% việc làm.
Chính phủ nên trợ cấp tiền mặt cho doanh nghiệp
Trước những khó khăn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong cuộc đua trở lại thị trường, GS Lisa Magnani cho rằng, Việt Nam có thể học tập một số kinh nghiệm nước ngoài. Trong đó, tập trung vào 2 gói hỗ trợ.
Chuyên gia kiến nghị Chính phủ có thể trợ cấp tiền mặt trực tiếp cho doanh nghiệp, hoặc bảo lãnh cho các doanh nghiệp vay vốn ưu đãi từ hệ thống ngân hàng.
Thứ nhất, với gói hỗ trợ có kinh phí vừa phải, Chính phủ có thể xem xét thêm miễn lãi suất, hoãn thuế và tiền thuê nhà, chỉ có tác động nhỏ đến thiệt hại của doanh nghiệp.
Thứ hai, với gói hỗ trợ có chi phí cao, Chính phủ có thể trợ cấp tiền mặt trực tiếp cho doanh nghiệp, hoặc Chính phủ bảo lãnh cho các doanh nghiệp vay vốn ưu đãi từ hệ thống ngân hàng.
“Có thể gói hỗ trợ này cần chi phí tài chính rất cao, nhưng nó sẽ “cứu” được rất nhiều doanh nghiệp khó khăn, giúp giảm tỷ lệ đóng của của các doanh nghiệp.đang gặp tổn hại”, GS Lisa nói.
Vị chuyên gia này cũng cảnh báo chi phí chính sách cao phát sinh khi hỗ trợ không hiệu quả đối với tất cả các công ty, kể cả những công ty không gặp phải tình trạng thiếu thanh khoản hay các chính sách hỗ trợ có sẽ trở thành lãng phí nếu đổ vào những công ty yếu kém mà dù sao cũng sẽ thất bại.
“Chính sách của Chính phủ lúc này không chỉ để cứu doanh nghiệp tồn tại mà còn cần hỗ trợ để doanh nghiệp tận dụng cơ hội này bứt lên mạnh hơn, kéo theo sự phát triển của những doanh nghiệp khác”, vị chuyên gia đến từ Đại học Macquarie nhấn mạnh.
Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS. Tô Trung Thành, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, các chính sách cần tập trung hướng đến làm thế nào để hồi phục và phát triển nền kinh tế một cách bền vững trong bối cảnh “sống chung với COVID-19”.
Theo PGS.TS Tô Trung Thành, thay vì tập trung theo hướng “ứng phó với COVID-19” và chỉ tập trung tháo gỡ khó khăn do tác động của đại dịch. Điều này phù hợp với chiến lược mới của Chính phủ là “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” thay vì chiến lược “Không COVID-19”.
