Ngày 28/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Báo cáo của Đoàn Giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề "việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành".
Cơ bản tán thành với Báo cáo giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội Ma Thị Thúy (đoàn Tuyên Quang) đánh giá cao Báo cáo đã phản ánh khách quan, toàn diện kết quả đạt được, hạn chế và các giải pháp sát với thực tiễn.
Tuy nhiên, qua giám sát thực tiễn tại địa phương, đại biểu Ma Thị Thúy cho biết, vẫn còn một số vướng mắc.
Bà Thúy lấy dẫn chứng về lộ trình phân loại rác tại nguồn và thu phí theo khối lượng (chậm nhất đến ngày 31/12/2024 theo Khoản 7 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường) là chưa khả thi với khu vực miền núi, khó thực hiện.
“Nguyên nhân là do địa hình chia cắt, dân cư phân tán, hệ thống thu gom chưa hoàn thiện, trong khi ngân sách cho bảo vệ môi trường tại đây rất hạn chế; hạ tầng thu gom chủ yếu vẫn là chôn lấp thủ công, nhiều xã chưa có điểm tập kết hay lò đốt đạt chuẩn”, đại biểu Ma Thị Thúy phân tích.
Bên cạnh đó, theo Điều 111 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp phải xây dựng bể, hồ ứng phó sự cố môi trường, nhưng đến nay chưa có quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể. Do đó, các cơ sở gặp khó khăn trong thiết kế, thẩm định, dẫn đến áp dụng khác nhau giữa các địa phương và chi phí đầu tư cao.
Về quan trắc tự động nước thải và khí thải, đại biểu Ma Thị Thúy cho rằng, đây là chủ trương đúng đắn, song, chi phí lắp đặt và duy trì hệ thống còn lớn, trong khi quy định kỹ thuật chưa đồng bộ, gây khó cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Từ những phân tích nêu trên, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị, cần tăng cường nguồn lực và xã hội hóa. Theo đó, quán triệt quan điểm "chi cho môi trường là đầu tư cho phát triển", để thực hiện hiệu quả, đại biểu đề nghị cụ thể hóa hơn việc tăng cường nguồn vốn hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho các địa phương khó khăn. Nguồn vốn này cần tập trung vào hạ tầng thiết yếu: xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nước thải đô thị và cụm công nghiệp.
Cùng với đó, cần ban hành cơ chế ưu đãi mạnh mẽ về thuế, tín dụng, đất đai để thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực thu gom, xử lý chất thải, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng xa.
Đồng thời, đề nghị Quốc hội chỉ đạo rà soát, sửa đổi quy định về lộ trình áp dụng chính sách quản lý chất thải rắn sinh hoạt (theo Khoản 7 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường) để bảo đảm tính khả thi, nhất là cho vùng miền núi.
Đồng tình quan điểm trên, Đại biểu Quốc hội Lý Tiết Hạnh (đoàn Gia Lai) đề nghị, cần sửa đổi quy định hộ gia đình, cá nhân phải hoàn thành phân loại chất thải rắn sinh hoạt chậm nhất tới ngày 31/12/2024 để phù hợp và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Đồng thời, rà soát việc đầu tư hạ tầng cũng như quy trình, cách thức thực hiện việc thu gom rác đã được phân loại thế nào để thuận lợi nhất cho người dân, tránh tình trạng Luật đã ban hành mà không thực thi.
