Trúng đấu giá phải gắn với trách nhiệm thực hiện hợp đồng
Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Góp ý về các quy định nhằm ngăn chặn tình trạng thao túng trong đấu giá, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) đánh giá cao những nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc bổ sung các biện pháp ngăn ngừa hành vi “quân xanh, quân đỏ”, làm lũng đoạn giá đất, tài sản công.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, nếu chỉ nâng tỷ lệ tiền đặt trước và tăng chế tài cấm tham gia đấu giá thì mới xử lý được phần ngọn. Gốc rễ của tình trạng trả giá ảo, bỏ cọc nằm ở sự chưa rõ ràng trong việc xác định thời điểm giao kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá.
“Người tham gia đấu giá hiện nay vẫn đang giữ tư duy coi việc trúng đấu giá chỉ là bước đệm hay là lựa chọn tùy nghi thích thì mua, không thích thì chấp nhận bỏ cọc”, đại biểu Hoàn nêu.
Từ phân tích Điều 43 của dự thảo luật và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng xác định người trúng đấu giá được coi là đã giao kết hợp đồng mua bán tài sản kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Từ thời điểm này, quyền và nghĩa vụ của các bên theo hợp đồng có hiệu lực theo quy định của pháp luật dân sự.
Trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền mua tài sản đúng thời hạn, người có tài sản đấu giá có quyền áp dụng các biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định: nếu người trúng đấu giá bỏ cọc khiến tài sản phải đấu giá lại, giá trúng lần sau thấp hơn lần trước thì người vi phạm phải bồi thường phần chênh lệch và chi phí tổ chức đấu giá lại.
Cần chủ động phát hiện dấu hiệu thông đồng, dìm giá
Cùng góp ý về việc ngăn chặn vi phạm trong đấu giá tài sản, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) cho rằng cần chuyển từ quy định cấm thông đồng, dìm giá sang quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm.
Theo đại biểu, Điều 10 của dự thảo đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; đồng thời trao quyền cho đấu giá viên dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã được xác định.
Đại biểu đề nghị đấu giá viên khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá hoặc hành vi có nguy cơ làm sai lệch kết quả đấu giá phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Tổ chức hành nghề đấu giá cũng cần có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm.
“Quy định như vậy sẽ xác lập rõ trách nhiệm từ người trực tiếp điều hành đến tổ chức chịu trách nhiệm về cuộc đấu giá”, đại biểu Huy nhấn mạnh.
Đại biểu cũng cho rằng cần hoàn thiện cơ chế ghi nhận chứng cứ, nhận diện dấu hiệu bất thường để phát hiện kịp thời hành vi thông đồng, dìm giá; tăng cường phối hợp xử lý vi phạm và ngăn ngừa tái diễn.
Theo đại biểu, đấu giá tài sản không chỉ cần bảo đảm đúng trình tự, thủ tục mà quan trọng hơn là kết quả phải phản ánh đúng giá trị thực của tài sản. Giá trúng đấu giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi được hình thành từ sự cạnh tranh thực chất, không phải từ sự thỏa thuận hay thao túng giữa những người tham gia.
