Phải xác định rõ thời điểm người tham gia cam kết mua tài sản
Thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) tại Quốc hội chiều 3/11, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) tập trung góp ý quy định về căn cứ xác định người tham dự đã chấp nhận mua tài sản và trách nhiệm kiểm tra hồ sơ đối với tài sản tự nguyện đưa ra đấu giá.
Theo khoản 3 Điều 36 dự thảo, người tham dự phiên đấu giá được coi là đã đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm. Nếu không có người trả giá tiếp hoặc việc trả giá tiếp không hợp lệ thì tổ chức bốc thăm; người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả.
Đại biểu nhất trí với mục tiêu hạn chế tình trạng đăng ký hình thức, thông đồng không trả giá khiến cuộc đấu giá không thành, kéo dài việc xử lý tài sản. Tuy nhiên, theo bà, cần quy định thống nhất thời điểm chấm dứt quyền rút đăng ký, thời điểm phát sinh cam kết mua và hậu quả của việc không thực hiện cam kết.
Đại biểu chỉ ra rằng, báo cáo giải trình của Bộ Tư pháp nêu người tham gia có quyền rút hồ sơ và tiền đặt trước nếu đến ngày tổ chức phiên đấu giá không còn nhu cầu mua. Trong khi đó, dự thảo luật chỉ cho phép rút đăng ký do không còn nhu cầu trước thời điểm kết thúc tiếp nhận hồ sơ và tiền đặt trước; việc từ chối tham gia sau đó chỉ được quy định trong một số trường hợp cụ thể liên quan đến thay đổi về tài sản hoặc điều kiện đấu giá.
Vì vậy, đại biểu cho rằng quyền rút lui được viện dẫn trong báo cáo giải trình chưa được thể hiện tương ứng trong dự thảo.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh, vấn đề cần làm rõ là người tham gia bị ràng buộc bởi cam kết mua từ thời điểm nào và sự chấp nhận đó được ghi nhận bằng cách thức nào. Khi hậu quả pháp lý có thể là phải mua tài sản hoặc mất tiền đặt trước, cần có sự xác nhận rõ ràng, có thể kiểm chứng, thay vì chỉ suy định từ hành vi tham dự phiên đấu giá.
Đại biểu kiến nghị, nếu giữ cơ chế bốc thăm ở giá khởi điểm, chỉ đưa vào danh sách bốc thăm những người đã chủ động xác nhận chấp nhận mua ở mức giá này. Nội dung xác nhận, thời điểm phát sinh ràng buộc và hậu quả của việc từ chối sau xác nhận phải được thông báo trước, ghi nhận trong hồ sơ, biên bản hoặc trên hệ thống điện tử.
Ngược lại, người chưa trả giá hoặc chưa xác nhận chấp nhận giá không nên bị coi là rút lại giá đã trả chỉ vì từ chối bốc thăm. Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định về xử lý tiền đặt trước và trường hợp không có người xác nhận mua để bảo đảm rõ căn cứ áp dụng hậu quả pháp lý đối với từng người.
Làm rõ trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, nhất là với di vật, cổ vật
Vấn đề thứ hai được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề cập là trách nhiệm kiểm tra hồ sơ của tổ chức hành nghề đấu giá đối với tài sản tự nguyện đưa ra đấu giá, đặc biệt là những tài sản có yêu cầu quản lý chuyên ngành.
Theo dự thảo, người có tài sản phải chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng và chịu trách nhiệm về việc bán tài sản. Tổ chức hành nghề đấu giá có quyền yêu cầu cung cấp giấy tờ hoặc cam kết đối với tài sản không thuộc diện được cấp giấy chứng nhận. Dự thảo cũng quy định cơ chế xử lý khi phát hiện tài sản đưa ra đấu giá trái pháp luật, chưa được phép giao dịch hoặc thông tin, tài liệu không đúng sự thật.
Đại biểu nhất trí với các quy định này, nhưng cho rằng quyền xử lý khi phát hiện sai phạm cần đi cùng nghĩa vụ kiểm tra để nhận diện dấu hiệu sai phạm.
Bà đề nghị bổ sung nghĩa vụ kiểm tra tính đầy đủ, phù hợp của hồ sơ về nguồn gốc hợp pháp và quyền được bán tài sản, tương ứng với tính chất từng loại tài sản. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về tính hợp pháp của hồ sơ hoặc quyền bán, tổ chức đấu giá phải yêu cầu bổ sung, làm rõ hoặc đề nghị xác minh theo thẩm quyền; nếu chưa đủ căn cứ pháp lý cần thiết thì chưa tổ chức đấu giá.
Đại biểu lưu ý, người có tài sản vẫn chịu trách nhiệm chính về nguồn gốc và quyền được bán; tổ chức đấu giá thực hiện nghĩa vụ kiểm tra trong phạm vi trách nhiệm nghề nghiệp, không phải bảo đảm tuyệt đối toàn bộ lịch sử sở hữu của tài sản.
Đối với di vật, cổ vật thuộc diện quản lý chuyên ngành, cam kết của người có tài sản không thể thay thế các căn cứ, điều kiện bắt buộc. Đồng thời, cần phân biệt việc kiểm tra tính hợp pháp với giám định niên đại, tác giả hoặc giá trị nghệ thuật, tránh phát sinh yêu cầu giám định tràn lan.
Theo đại biểu, quy định rõ trách nhiệm kiểm tra sẽ góp phần bảo vệ người mua, người có tài sản hợp pháp và tạo nền tảng tin cậy cho thị trường đấu giá phát triển.
