Ông Phạm Đức Ấn sinh năm 1970; quê quán tỉnh Nghệ An; trình độ chuyên môn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, cử nhân Luật kinh tế, cử nhân Tài chính - Ngân hàng.
Trước khi được phê chuẩn bổ nhiệm giữ chức Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, ông Phạm Đức Ấn từng có nhiều năm công tác trong ngành ngân hàng, từng giữ các chức vụ Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Hưng Yên; Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV); Tổng giám đốc Ngân hàng liên doanh Việt Nga (VRB); Chánh Văn phòng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Từ tháng 5/2020-12/2024, ông Phạm Đức Ấn là Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.
Đến tháng 12/2024, ông Ấn được điều động, chỉ định giữ chức Phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh. Sau đó, HĐND tỉnh bầu ông giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh.
Tháng 9/2025, Ban Bí thư điều động, chỉ định ông Phạm Đức Ấn tham gia Ban chấp hành, Ban thường vụ Thành ủy và giữ chức Phó bí thư Thành ủy Đà Nẵng. HĐND TP Đà Nẵng sau đó đã bầu ông Phạm Đức Ấn giữ chức Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng.
Ngày 8/4/2026, Quốc hội khóa XVI phê chuẩn bổ nhiệm ông Phạm Đức Ấn giữ chức Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
Ông Phạm Đức Ấn đảm nhiệm cương vị người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước thay bà Nguyễn Thị Hồng đã được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội.