Chuyển đổi số ngành xuất bản: Cơ hội tái sinh hay thách thức sinh tồn?

Nội dung đa phương tiện, cá nhân hóa trải nghiệm đọc là một trong những cơ hội lớn nhất mà chuyển đổi số mang lại cho độc giả.
Nội dung đa phương tiện, cá nhân hóa trải nghiệm đọc là một trong những cơ hội lớn nhất mà chuyển đổi số mang lại cho độc giả.

Từ xu thế toàn cầu...

Theo TS. Trần Chí Đạt, Giám đốc - Tổng biên tập NXB Khoa học - Công nghệ - Truyền thông, chuyển đổi số trong ngành xuất bản không chỉ đơn thuần là việc số hóa sách in thành sách điện tử.

Ông nhấn mạnh rằng đây là một quá trình ứng dụng công nghệ và dữ liệu để tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị, từ khâu sáng tạo nội dung, biên tập, sản xuất, cho đến phân phối và tiếp thị.

Nhìn ra thế giới, sự dịch chuyển này đang diễn ra với tốc độ chóng mặt. Theo báo cáo của Statista (2023), doanh thu thị trường sách điện tử toàn cầu đã đạt 14,16 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 15,33 tỷ USD vào năm 2027, với hơn 1,1 tỷ người dùng thường xuyên. "Những con số này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy thói quen đọc của con người đang thay đổi sâu sắc", TS. Trần Chí Đạt nhận định.

Các "gã khổng lồ" công nghệ như Amazon đã đi đầu trong việc này. Nền tảng Kindle Direct Publishing của họ không chỉ đơn thuần là một kênh phân phối, mà còn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hành vi độc giả, từ đó gợi ý sách, cá nhân hóa trải nghiệm và tối ưu hóa quy trình xuất bản.

Tại Trung Quốc, những nền tảng như WeRead hay Tencent đã thành công trong việc tích hợp sách điện tử với mạng xã hội, tăng 25% lượng độc giả trẻ. TS Đạt cho biết: "Những mô hình thành công này cho thấy, sự kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu và sự am hiểu thị trường là chìa khóa để tồn tại và phát triển".

...đến những rào cản mang tính nội tại

Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số trong ngành xuất bản đã có những bước tiến đáng ghi nhận, nhưng vẫn còn nhiều rào cản mang tính nội tại cần phải vượt qua.

cac-hinh-thuc-xuat-ban-sach.jpeg
Thói quen đọc sách in vẫn chiếm ưu thế tại Việt Nam, đặt ra thách thức lớn về văn hóa đọc số và thói quen tiêu dùng.

Đầu tiên, theo TS Đạt đó là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực số. Nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như AI, phân tích dữ liệu, hay an ninh mạng còn rất hạn chế. Điều này khiến việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến, vốn đòi hỏi sự đầu tư lớn và chuyên môn cao, trở nên khó khăn.

Vấn đề vi phạm bản quyền cũng là một rào cản nghiêm trọng. "Tình trạng sách lậu và chia sẻ nội dung bất hợp pháp trên mạng xã hội gây thiệt hại ước tính 20-30% doanh thu của các nhà xuất bản", ông Đạt cho biết. Việc thiếu một hành lang pháp lý chặt chẽ và khả năng kiểm soát hiệu quả vấn đề này khiến các nhà xuất bản e ngại đầu tư vào nội dung số, tạo ra một vòng luẩn quẩn khó thoát.

Một rào cản khác nằm ở chính thói quen của độc giả Việt Nam, khi phần lớn vẫn ưu tiên đọc sách in, chiếm tới 70% thị trường. TS. Trần Chí Đạt cho rằng: "Thành công của chuyển đổi số không chỉ phụ thuộc vào việc ứng dụng công nghệ, tư duy và ý chí của người đứng đầu mà còn phụ thuộc vào việc xây dựng văn hóa số đối với bạn đọc". Do đó, cần có sự thay đổi về thói quen và hành vi của người đọc, điều này đòi hỏi một quá trình truyền thông và giáo dục lâu dài.

Để vượt qua những thách thức này, Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế và triển khai các giải pháp đồng bộ. "Cuộc đua chuyển đổi số trong ngành xuất bản không chỉ là cuộc chạy đua về công nghệ mà còn là cuộc đua về tư duy", ông Đạt nhấn mạnh

TS Đạt khẳng định: "Sự thay đổi từ cấp lãnh đạo đến từng biên tập viên, từ việc đầu tư hệ thống đến việc xây dựng văn hóa số cho người đọc, tất cả sẽ quyết định liệu ngành xuất bản Việt Nam có thể vươn mình, bắt kịp xu thế toàn cầu và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số hay không".

Xem thêm

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

(CLO) Tại Giải Báo chí viết về gương người tốt, việc tốt tỉnh Hà Tĩnh năm 2026, tác phẩm “Đậu Văn Mân, người ‘chở yêu thương, neo niềm tin’ giữa mùa giông lũ” của nhà báo Trần Phong (Báo Nhà báo & Công luận) đã vinh dự đạt giải C, góp phần lan tỏa những cống hiến thầm lặng vì cộng đồng.

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Trong không gian phát triển mới, Quảng Trị đang đứng trước nhiều cơ hội bứt phá với các trụ cột năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh. Cùng với đó, vai trò của báo chí không chỉ dừng ở việc thông tin mà ngày càng được đặt ra ở yêu cầu phát hiện, phản ánh, kết nối và lan tỏa những giá trị phát triển từ cơ sở.

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Cỡ chữ bài viết: