Công chúng muốn báo chí minh bạch khi sử dụng AI

Theo nghiên cứu từ Trusting News, 94% số người được khảo sát tin rằng các tòa soạn nên công khai việc sử dụng AI. Hơn 60% cho biết các tổ chức tin tức chỉ nên sử dụng các công cụ này nếu có chính sách rõ ràng, trong khi 30% khác cho rằng AI "không bao giờ nên được sử dụng trong bất kỳ trường hợp nào".

Trước thực trạng đó, làm thế nào để các tòa soạn xoa dịu sự mất lòng tin của công chúng? Giám đốc MJC Benjamin Toff, nhà nghiên cứu chính của dự án, cho rằng lắng nghe độc giả là một khởi đầu tốt. Ông đề nghị các cơ quan báo chí cần nỗ lực đánh giá quan điểm của độc giả và nghiêm túc xem xét các mối quan tâm của họ.

Toff chia sẻ, nhiều tòa soạn lo ngại về việc tụt hậu và chậm đổi mới. Rõ ràng, AI có thể giúp các nhà báo làm được nhiều việc hơn với ít nguồn lực hơn. Tuy nhiên, các tổ chức tin tức phải cẩn thận để không đi quá xa so với công chúng khi sử dụng những công nghệ này. Ông cũng đặt ra một câu hỏi quan trọng: Các tòa soạn ngày nay đang sử dụng báo chí hỗ trợ AI như thế nào trong công việc của họ?

ai.jpg
Ảnh minh họa

Trong một hội thảo của Poynter, cựu thành viên ICFJ Knight Fellow Nikita Roy, một nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia AI, đã liệt kê 4 loại dự án AI mà bà đã thấy tại các tòa soạn. Chúng bao gồm việc tạo nội dung (như tạo tiêu đề hoặc bài đăng mạng xã hội), tối ưu hóa quy trình làm việc (sử dụng công cụ phiên âm và hiệu đính), phân tích và giám sát (dự đoán sự mất độc giả), và các công cụ hướng đến đối tượng độc giả (như chatbot tương tác và tóm tắt bài viết).

Roy nhấn mạnh rằng các nhà báo có trách nhiệm với bản thân và độc giả trong việc làm quen với các công cụ AI. "Chúng ta cần các nhà báo là những người hiểu sâu sắc về công nghệ này, vì chỉ khi đó bạn mới có thể áp dụng nó một cách có trách nhiệm", bà nói.

Đạo đức là một phần quan trọng để giúp công chúng giành lại lòng tin. Một bài viết trên trang web TheWord360.com đã liệt kê 10 cách sử dụng AI một cách có đạo đức trong báo chí. Trong đó có những lời khuyên quan trọng như duy trì sự giám sát của con người ở mọi bước, sử dụng AI để tăng cường chứ không phải thay thế báo cáo của con người, và đào tạo các nhà báo về kiến thức và đạo đức liên quan đến AI. Về bản chất, khi AI được sử dụng trong báo chí, công chúng đều muốn được biết.

Trusting News khuyến nghị các tuyên bố tiết lộ thông tin phải chứa các điểm chính sau: thông tin về những gì công cụ AI đã làm, lý do nhà báo sử dụng AI, mô tả về cách con người tham gia vào quá trình, và giải thích về cách nội dung vẫn đảm bảo tính đạo đức, chính xác và đáp ứng các tiêu chuẩn biên tập của phòng tin tức.

Việc tiết lộ có thể đơn giản như nói với độc giả rằng, "Bài viết này được viết/tóm tắt/chỉnh sửa/dịch với sự hỗ trợ của AI. Một nhà báo đã xem xét nội dung để đảm bảo tính chính xác và ngữ cảnh". Tuy nhiên, một số câu chuyện phức tạp hơn sẽ cần nhiều chi tiết.

Ví dụ, trong một bài báo điều tra, bạn có thể nói: "Chúng tôi đã sử dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân tích hồ sơ công khai nhận được từ nhà nước. Các phóng viên đã kiểm tra thông tin bằng cách xem xét lại hồ sơ công khai một cách thủ công. AI đã cho phép chúng tôi thực hiện việc này nhanh hơn".

Một bài báo của USA Today về những thay đổi tại sân bay Jackson Hole, Wyoming, cũng tiết lộ rõ ràng: "Những điểm chính này được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và được một nhà báo xem xét trước khi xuất bản. Không có phần nào khác của bài viết được tạo ra bằng AI".

Để giúp các tòa soạn xây dựng chính sách tiết lộ thông tin, nhiều tổ chức đã cung cấp các tài nguyên hữu ích. Trusting News có một hướng dẫn từng bước về cách công bố việc sử dụng AI cùng với một cơ sở dữ liệu ví dụ. Viện Poynter có một bộ công cụ khởi động giúp giải quyết vai trò của AI trong báo chí. MediaWise, hợp tác với Associated Press, đã biên soạn một bộ công cụ để tích hợp kiến thức về AI vào hoạt động báo cáo.

Tất cả các nguồn này đều nhấn mạnh rằng, "Chúng tôi tin rằng việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm có thể hỗ trợ báo chí tốt hơn, chứ không phải thay thế nó. Đây là cách chúng tôi sử dụng AI trong công việc, và cách bạn có thể mong đợi chúng tôi sử dụng nó một cách có trách nhiệm và luôn cân nhắc đến nhu cầu của bạn".

Xem thêm

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Cỡ chữ bài viết: