Theo đó Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ, tại địa chỉ sangkien.gov.vn được Bộ Khoa học và Công nghệ ra mắt hồi tháng 8, được kỳ vọng trở thành nền tảng số "nuôi dưỡng" ý tưởng của người Việt, từ lúc hình thành đến khi được đánh giá, hỗ trợ và đưa vào ứng dụng.
Cổng Sáng kiến được Bộ Khoa học và Công nghệ thiết kế để tiếp nhận sáng kiến từ mọi đối tượng, đánh giá khách quan, và kết nối chung với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, địa phương và cơ quan quản lý.
Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ là nền tảng số do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, Quỹ NAFOSTED là đơn vị vận hành. Thông qua cổng này, các tổ chức, cá nhân, nhà khoa học, doanh nghiệp có ý tưởng hay sản phẩm nghiên cứu, các đề xuất có thể gửi về với nhiều mục đích: đóng góp ý tưởng, xin tài trợ kinh phí nghiên cứu hay đề xuất công nhận sáng kiến...
Trong những hội thảo về ứng dụng và phát huy hiệu quả Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ, các nhà quản lý, chuyên gia và nhà khoa học cùng chia sẻ một nhận định: Việt Nam không thiếu ý tưởng, điều còn thiếu là một hệ sinh thái hỗ trợ những ý tưởng đó đi vào thực tế.
Trong lý thuyết quản trị đổi mới sáng tạo, sự phân tán nguồn lực là "kẻ thù" lớn nhất của hiệu quả. Thực tế này đã được PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học công nghệ quốc gia (NAFOSTED) chỉ ra rất thẳng thắn. Ông cho rằng các sáng kiến tại Việt Nam hiện nay đang tồn tại như những "ốc đảo": "ở Việt Nam có nhiều sáng kiến hay, nhưng phân tán ở các lĩnh vực, địa phương khác nhau, thiếu đầu mối tiếp nhận tập trung".
Cái thiếu không phải là trí tuệ, mà là cơ chế dẫn dòng. Khi một nhà khoa học có ý tưởng, họ không biết gõ cửa nơi nào để tìm vốn, tìm doanh nghiệp thử nghiệm, hay đơn giản là tìm một lời tư vấn pháp lý về sở hữu trí tuệ.
Sự ra đời của Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ chính là nỗ lực để xóa bỏ sự chia cắt địa lý và hành chính đó. Được thiết kế như một nền tảng số tập trung, Cổng này định vị mình là đầu mối "hứng" trọn vẹn các dòng chảy ý tưởng từ những sáng kiến dân sinh cho đến các đề xuất công nghệ chiến lược.
Ông Vũ Văn Phán, Phó phụ trách phòng Chuyển đổi số của NAFOSTED cho biết, với việc tích hợp đăng nhập qua tài khoản VNeID, rào cản tiếp cận đã được hạ xuống mức thấp nhất. Quan trọng hơn, quy trình đánh giá được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số giúp minh bạch hóa một yếu tố then chốt để thu hút giới tinh hoa tham gia.
Số liệu 907 hồ sơ tiếp nhận và 309 đề xuất đã được hỗ trợ tài chính cho thấy "cơn khát" được cống hiến và được ghi nhận của cộng đồng khoa học là rất lớn.
GS.TS Trần Thế Truyền, Đại học Deakin (Australia) cho rằng thách thức lớn nhất khi kết nối mạng lưới chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài không nằm ở số lượng, mà ở cách tổ chức và tạo động lực tham gia. Việc kết nối chỉ hiệu quả khi trả lời được câu hỏi: chuyên gia sẽ đóng góp vào đâu và giá trị tạo ra là gì?.
Từ trải nghiệm cá nhân, ông Truyền cho rằng tiền bạc hay các hình thức tôn vinh chỉ mang tính bổ trợ. Điều các chuyên gia tìm kiếm nhiều hơn là cơ hội đóng góp thực chất, thông qua những bài toán cụ thể, có thể đo lường và tạo tác động dài hạn.
Theo ông, mô hình hiệu quả là để chuyên gia đóng góp từ xa. Khi đó, các nền tảng như Cổng Sáng kiến có thể phát huy vai trò trung gian, chuyển hóa nguồn lực tri thức bên ngoài thành năng lực nội tại.
Việc vận hành Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ là một bước đi đúng đắn trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, để nền tảng này thực sự trở thành "vườn ươm" chứ không phải "nhà kho" chứa ý tưởng, cần sự dũng cảm trong việc đổi mới cơ chế đánh giá và chấp nhận rủi ro.
Việt Nam không thiếu người tài, không thiếu ý tưởng. Cái chúng ta đang xây dựng hôm nay là một "đường băng" đủ tiêu chuẩn để những ý tưởng đó có thể cất cánh. Và Cổng Sáng kiến, với những tín hiệu tích cực ban đầu, đang hứa hẹn là một đường băng như thế.
