Chiều 2/11, tiếp theo Chương trình kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XV, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) (sửa đổi).
Cần bổ sung thêm cơ quan cơ quan kiến nghị khởi tố việc "trốn" đóng bảo hiểm xã hội
Điểm đáng chú ý theo Dự thảo luật bổ sung quy định trách nhiệm của các cơ quan trong xác định và quản lý đối tượng thuộc diện tham gia BHXH (Điều 29); đồng thời, đã sửa đổi, bổ sung nhiều biện pháp xử lý, chế tài xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH (Điều 36 và Điều 37).
ĐBQH Nguyễn Thị Yến - Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trong đó quy định cụ thể hành vi: Chậm đóng BHXH và trốn đóng BHXH; quy định nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng, trốn đóng (như lĩnh vực thuế).
Quy định việc quyết định ngừng sử dụng hóa đơn đối với người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng BHXH từ 06 tháng trở lên, đã áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính mà vẫn không đóng hoặc đóng không đủ số tiền BHXH bắt buộc phải đóng.
Cơ quan BHXH có quyền khởi kiện và kiến nghị khởi tố đối với trường hợp có dấu hiệu phạm tội trốn đóng BHXH theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Ngoài ra, để đảm bảo quyền lợi của người lao động, dự thảo luật đã bổ sung trách nhiệm của người sử dụng lao động phải bồi thường cho người lao động nếu không tham gia hoặc tham gia BHXH bắt buộc không đầy đủ, kịp thời mà gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.
ĐBQH Huỳnh Thị Phúc - Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Tham gia thảo luận về dự thảo luật, trong đó, về việc xử lý vi phạm chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Thị Yến - Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đề nghị bổ sung thêm cơ quan cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ kiến nghị khởi tố theo quy định của pháp luật.
Trong đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến đề nghị bổ sung tổ chức Công đoàn có quyền kiến nghị khởi tố hoặc mặt trận, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội qua giám sát cũng có quyền kiến nghị khởi tố chứ không phải chỉ có một đơn vị BHXH.
Trong khi đó, với hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm, ĐBQH Huỳnh Thị Phúc - Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết dự thảo luật chưa đặt trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước ở lĩnh vực BHXH. "Cần lượng hóa trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thực hiện chính sách BHXH để tình trạng trốn đóng, chậm đóng giảm chứ không thể gia tăng theo tốc độ nhu thời gian qua", bà Phúc nhấn mạnh.
Theo đại biểu Huỳnh Thị Phúc, nhiều doanh nghiệp FDI ngoài việc chậm đóng thì còn trốn đóng khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất đã để lại hàng trăm nghìn người lao động vất vả trong thụ hưởng chính sách ốm đau, thai sản.
Về việc xử lý, đại biểu Đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu cho rằng với tình trạng hiện nay, dự thảo luật không nên quy định việc trốn đóng BHXH 6 tháng trở lên thì phải ngừng sử dụng hóa đơn. Bởi khi đã trốn đóng bảo hiểm thì phải áp dụng quy định pháp luật hình sự chứ chỉ dừng ở mức ngừng hóa đơn sẽ không đủ sức răn đe, tác động đến doanh nghiệp. Việc ngừng hóa đơn chỉ áp dụng khi chậm đóng bảo hiểm bắt buộc.
ĐBQH Nguyễn Thanh Hải - Viện trưởng VKSND cấp cao tại Hà Nội (Đoàn ĐBQH tỉnh Thừa Thiên Huế).
Rất hiếm trường bị xử lý hình sự
Phát biểu ý kiến, ĐBQH Lê Tiến Châu - Bí thư Thành ủy Hải Phòng nêu rõ, hành vi trốn đóng BHXH là vi phạm pháp luật hình sự. Tuy nhiên, từ trước đến giờ, việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử gần như bằng 0. Vậy quy định hành vi này trong thực tế ra sao, nghẽn ở chỗ nào tại sao có quy định rồi mà mãi không xử lý được trong khi hành vi trốn đóng rất phổ biến?
Theo đó, ĐBQH Lê Tiến Châu đề nghị ĐBQH Nguyễn Thanh Hải - Viện trưởng VKSND cấp cao tại Hà Nội (Đoàn ĐBQH tỉnh Thừa Thiên Huế) cho ý kiến đối với nội dung này.
Tham gia thảo luận, ĐBQH Nguyễn Thanh Hải - Viện trưởng VKSND cấp cao tại Hà Nội cho biết, nêu thực tế nhiều doanh nghiệp lách luật để “né” đóng BHXH cho người lao động.
“Chúng ta cũng thấy, doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động mất khoảng 25% chi phí sản xuất, một con số rất nhiều ảnh hưởng đến chi phí của doanh nghiệp. Nên doanh nghiệp sẽ tìm cách né tránh”, ông Hải nói và cho biết né tránh bằng cách cho người lao động trợ cấp, nhận bổ sung chứ không tính vào tiền lương.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Hải thời gian qua rất hiếm trường hợp xử lý, có chăng xử lý thì xử lý hình sự đối với pháp nhân chứ chưa có trường hợp nào xử lý đối với cá nhân. “Đây cũng là vấn đề đặt ra của các cơ quan Nhà nước để quản lý, cần có một chính sách để quản lý hợp lý đối với các quy định của doanh nghiệp lách luật”, ông Hải nhấn mạnh.
