Chiều 29/5, tại chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam, các đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận cao với phạm vi và nội dung sửa đổi, bổ sung lần này.
Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (đoàn Thái Nguyên) và đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn Thái Bình) ủng hộ việc mở rộng quy định để cho phép người Việt Nam ở nước ngoài có hai quốc tịch khi trở về hoặc nhập quốc tịch Việt Nam, nhấn mạnh đây là bước đi cần thiết để thu hút nhân tài và nguồn lực.
"Cần phải mở rộng diện người Việt Nam sẽ có hai quốc tịch. Bởi hiện nay, trên thế giới, người Việt Nam ở nước ngoài có gần 6 triệu người và trong quan điểm của Đảng, Nhà nước đang muốn thu hút lực lượng trí thức, tinh hoa của người Việt Nam ở nước ngoài về để cống hiến cho đất nước. Do đó, việc để cho người Việt Nam ở nước ngoài trở về quốc tịch Việt Nam có 2 quốc tịch là một điều hoàn toàn hợp lý... Việc mở các hành lang pháp lý để người Việt Nam ở nước ngoài trở về đất nước và có hai quốc tịch là hoàn toàn phù hợp, bảo đảm quyền, lợi ích của các cá nhân đó cũng như bảo đảm việc hội nhập của đất nước", đại biểu Nguyễn Lâm Thành kiến nghị.
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh: “Nếu chúng ta chỉ cho phép có một quốc tịch Việt Nam thôi và phải từ bỏ quốc tịch nước ngoài sẽ là một hàng rào ngăn cản nhiều người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là các trường hợp muốn hồi hương để được sống, cống hiến trong hoàn cảnh đất nước đang phát triển”.
Việc sửa Luật Quốc tịch Việt Nam lần này đã giải quyết tình trạng pháp lý của trẻ em dưới 18 tuổi là con của công dân Việt Nam với người nước ngoài, cho phép các em nhập quốc tịch Việt Nam theo cha/mẹ.
Thảo luận về nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Đắk Nông) cho rằng, việc sửa đổi theo hướng cho phép trẻ em chưa đủ 18 tuổi nhập quốc tịch Việt Nam theo cha, mẹ hoặc có cha, mẹ là người Việt Nam là rất hợp lý và cần thiết. Điều này không chỉ phù hợp với Hiến pháp, tinh thần nhân đạo mà còn thể hiện sự cam kết của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế về quyền trẻ em.
Đề cập đến việc mở rộng quy định về điều kiện nhập và trở lại quốc tịch Việt Nam để giải quyết tình trạng của hơn 31.000 người gốc Việt không xác định được quốc tịch đang sinh sống ở Việt Nam, đại biểu Dương Khắc Mai cho biết, theo thống kê của Bộ Công an, vẫn còn tới 31.117 người gốc Việt không xác định được quốc tịch đang sinh sống ở Việt Nam trong tình trạng không giấy tờ, không được học hành, khám chữa bệnh hay hưởng chính sách xã hội, phần lớn tập trung ở các tỉnh phía Nam.
“Việc mở rộng quy định về điều kiện được nhập quốc tịch Việt Nam và điều kiện trở lại quốc tịch Việt Nam tại dự thảo Luật là bước tiến đúng đắn, giúp giải quyết những tồn tại pháp lý kéo dài, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác quản lý dân cư và bảo vệ quyền con người”, đại biểu Dương Khắc Mai bày tỏ quan điểm.
Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Lâm Thành cho rằng, một số nước quy định tên phải thuần theo yếu tố quốc gia nhập tịch như Hàn Quốc, Nhật Bản. Tuy nhiên, nhiều nước cho phép tên vừa mang yếu tố quốc gia nhập tịch, vừa giữ yếu tố truyền thống quốc gia sinh ra, ví dụ như Pháp, Mỹ với tên kiểu “Martin Nguyễn” hay “Robert Tân”. Do đó, quy định không nên quá cứng nhắc chỉ bằng tiếng Việt mà có thể cho phép tên Việt hóa, bảo đảm hội nhập quốc tế. Ví dụ như trường hợp cầu thủ nhập tịch Rafaelson Bezerra Fernandes được đổi thành Nguyễn Xuân Son thì mất dấu hiệu nguồn gốc người nhập tịch.
“Vì vậy, cần cân nhắc quy định để vừa phù hợp thông lệ quốc tế, vừa thuận lợi cho công tác quản lý, dễ nhận diện nguồn gốc người nhập tịch qua tên gọi”, đại biểu kiến nghị.
Đồng tình với đại biểu Nguyễn Lâm Thành, đại biểu Nguyễn Văn Thân đặt câu hỏi: “Nếu người nước ngoài muốn nhập quốc tịch Việt Nam, tại sao chúng ta lại yêu cầu họ phải dùng tên tiếng Việt?” và cho rằng, đó là nguyện vọng của các cá nhân người nước ngoài muốn nhập quốc tịch Việt Nam, kể cả tên nước ngoài cũng không vấn đề gì.
“Ví dụ như cầu thủ Nguyễn Xuân Son, nếu yêu cầu phải đổi tên như vậy thì không ổn. Tôi nghĩ nên để người ta giữ nguyên tên gốc, hoặc nếu họ muốn đổi tên Việt Nam thì đó là quyền của họ, không nên bắt buộc”, đại biểu nêu ý kiến.
