Đặt hàng báo chí phải dựa vào hiệu quả lan tỏa chính sách

Theo đó, ngày 20/6, trong Chương trình Diễn đàn báo chí toàn quốc 2025 (khuôn khổ Hội Báo toàn quốc năm 2025) đã diễn ra Phiên số 5 với chủ đề: Nguồn thu trong thời đại số: Không chỉ quảng cáo, báo chí phải bán được nhiều thứ hơn. Tại đây, các diễn giả đã thảo luận sôi nổi liên quan đến việc đặt hàng báo chí truyền thông chính sách.

Đặt hàng truyền thông chính sách - vướng nhất vẫn là thủ tục

Tham gia thảo luận, nhà báo Đào Văn Tuấn – Tổng Biên tập báo Đồng Nai cho biết, hiện nay, nguồn thu chính của báo vẫn chủ yếu đến từ hoạt động phối hợp tuyên truyền, thực hiện các nhiệm vụ chính trị của tỉnh. “Tuy chúng tôi chưa có định mức kinh tế kỹ thuật cụ thể và chưa được Nhà nước đặt hàng trực tiếp, nhưng hàng năm tỉnh vẫn giao các nhiệm vụ truyền thông cụ thể, ví dụ số lượng bài trên báo in, báo điện tử, video clip… từ đó có cơ chế thanh toán cho các nội dung này. Đây là nguồn thu quan trọng.”, ông Tuấn nói.

Cũng theo Tổng Biên tập báo Đồng Nai, ngoài ra, tỉnh Đồng Nai cũng đang tích cực thúc đẩy việc xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật để làm căn cứ đặt hàng báo chí, không chỉ cho báo Đồng Nai mà còn cho các cơ quan báo chí phối hợp từ trung ương về địa phương, như Báo Tuổi trẻ, Báo Pháp luật TP HCM…

“Tổng nguồn thu của Báo Đồng Nai hiện khoảng 15 tỷ đồng/năm. Tuy không lớn, nhưng trong điều kiện của một cơ quan báo chí địa phương, chúng tôi coi đây là nền tảng quan trọng để duy trì hoạt động và từng bước phát triển”, ông Tuấn cho biết.

Trong khi đó, ông Trần Xuân Toàn - Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ bày tỏ đồng tình rằng, truyền thông chính sách là một hướng đi rất đúng.

Theo ông Toàn, ngay cả khi không có đặt hàng từ Nhà nước, tòa soạn vẫn làm. Nhưng khi có sự phối hợp chính thức, việc tiếp cận thông tin trở nên nhanh hơn, chính xác hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn và sản phẩm báo chí cũng có sức lan tỏa cao hơn.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Diệp - Ủy viên Hội đồng biên tập, Phó Tổng Giám đốc kinh doanh Tạp chí kinh tế Việt Nam - VnEconomy cho biết, dù là đơn vị tự chủ và không nằm trong hệ thống báo chí công, đơn vị vẫn luôn quan tâm tới truyền thông chính sách.

“Khi nội dung tốt, hướng tới những vấn đề cấp thiết, chúng tôi dễ dàng kêu gọi đồng hành từ doanh nghiệp – những bên cũng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chính sách. Nhờ vậy, truyền thông chính sách không chỉ không lỗ mà còn tạo được uy tín, nguồn lực để phát triển”, bà Diệp chia sẻ.

Là người từng thường xuyên làm truyền thông chính sách, bà Lê Thị Thúy Sen hiện là Tổng Biên tập Thời báo Ngân hàng cho biết, việc thực hiện các chương trình truyền thông chính sách nhận được sự ủng hộ rất lớn từ các đồng chí lãnh đạo cấp trên.

Theo bà Sen, gần đây, doanh nghiệp cũng chủ động đề nghị báo chí truyền thông về các đạo luật mới như Luật Tổ chức tín dụng – để người dân, doanh nghiệp hiểu và thực hiện hiệu quả.

Tuy nhiên, bà Lê Thị Thúy Sen cho rằng vẫn còn vướng về thủ tục tài chính, định mức kỹ thuật. “Rất mừng là trong cuộc gặp Thủ tướng gần đây, Chủ tịch Hội Nhà báo đã kiến nghị rõ ràng và Thủ tướng chỉ đạo Bộ VHTTDL trong vòng 1 tháng phải có nghị quyết tháo gỡ. Hy vọng sắp tới mọi việc sẽ thông suốt hơn”, bà Sen nói.

Còn theo ông Mai Ngọc Phước, Tổng biên tập Báo Pháp Luật TP HCM cho biết, tòa soạn hiện đang phối hợp truyền thông với khoảng 25 bộ, ngành và địa phương. Nguồn thu từ truyền thông chính sách chiếm khoảng 5% tổng thu, tuy không lớn nhưng rất xứng đáng.

Điều quan trọng được ông Phước nhắc đến là sự phối hợp giúp nội dung thông tin được chuẩn xác, đầy đủ và phù hợp quy định. “Thủ tướng đã chỉ đạo về việc các bộ, ngành, địa phương chi ngân sách cho truyền thông chính sách. Vấn đề vướng nhất vẫn là thủ tục: định mức chưa được duyệt, thanh toán còn rườm rà. Đây là điểm cần sớm tháo gỡ”, ông Phước nhấn mạnh.

Đại diện truyền thông cho doanh nghiệp, bà Phan Đặng Trà My - Phó Tổng Giám đốc Chiến lược VCCorp cho biết, từ góc nhìn doanh nghiệp, báo chí cần trở thành một hệ sinh thái thông tin uy tín – không chỉ đơn thuần là nơi đăng tải tin tức.

Theo bà My, khi có chính sách mới mà người dân chưa hiểu rõ, doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp thì họ rất cần báo chí đồng hành để truyền tải thông tin đúng và trúng. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tài trợ truyền thông chính sách để giảm thiểu rủi ro truyền thông tiêu cực trên mạng xã hội.

Đặt hàng báo chí truyền thông chính sách không nên có “quy định cứng”

Kết luận phiên thảo luận, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, lâu nay, nhiều cơ quan báo chí vẫn chủ yếu dựa vào quảng cáo. Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy không thể tiếp tục đặt toàn bộ gánh nặng tài chính lên quảng cáo, dù nó vẫn là một nguồn thu quan trọng.

Cũng theo ông Lê Quốc Minh, dù có sụt giảm, quảng cáo hiện vẫn chiếm trên dưới 50% nguồn thu của báo chí, nhất là với các cơ quan còn duy trì báo in. “Do vậy, chúng ta không được xem nhẹ quảng cáo, mà ngược lại, cần tiếp tục đầu tư, sáng tạo để giữ vững nguồn thu này”, ông Minh nhấn mạnh.

Song song với đó, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị các cơ quan báo chí phải đa dạng hóa mô hình kinh doanh. “Trên thế giới, báo chí đã làm thương mại điện tử, kinh doanh dữ liệu, bán công nghệ, tổ chức đào tạo, hội thảo, sự kiện, hợp tác nội dung…Trong khi đó, tại Việt Nam, phần lớn các tòa soạn vẫn loay hoay trong câu chuyện quảng cáo”, ông Minh nói.

Trao đổi về đặt hàng báo chí truyền thông chính sách, ông Lê Quốc Minh nêu rõ: Báo chí cách mạng Việt Nam có sứ mệnh tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, kể cả khi không có ngân sách. Tuy nhiên, khi thực hiện các nhiệm vụ truyền thông cho bộ, ngành, địa phương là nơi báo chí phải tự bỏ nguồn lực, cử phóng viên, chi trả chi phí sản xuất thì việc được chi trả là hoàn toàn hợp lý.

“Cũng như doanh nghiệp dành ngân sách cho quảng bá, thì các bộ, ngành cần dành một tỷ lệ ngân sách nhất định cho hoạt động truyền thông chính sách. Đây cũng chính là tinh thần Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh: trách nhiệm truyền thông chính sách không chỉ thuộc về báo chí, mà còn là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước”, ông Minh nhấn mạnh.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam hoan nghênh các địa phương, bộ ngành đã chủ động đặt hàng báo chí truyền thông chính sách. Tuy nhiên, ông lưu ý, việc này không được biến tướng thành cơ chế “xin - cho”. Không nên và không thể có một quy định cứng mỗi bộ phải trích ra 5% hay 10% ngân sách. Thay vào đó, việc đặt hàng phải căn cứ vào hiệu quả thực tế của báo chí trong việc lan tỏa thông tin chính sách.