Tiếp tục chương trình làm việc ngày 4/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dành thời gian cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi). Báo cáo của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho thấy nhiều nhóm vấn đề lớn tiếp tục nhận được quan tâm của đại biểu, nhất là những nội dung liên quan quyền tác giả, quản lý báo chí trên không gian mạng và cơ chế hỗ trợ báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số.
Siết bản quyền, làm rõ trách nhiệm nền tảng xuyên biên giới
Ông Nguyễn Đắc Vinh - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, nhiều ý kiến của đại biểu, đề nghị phải có biện pháp pháp lý đủ mạnh để các nền tảng xuyên biên giới như Google, Facebook, TikTok thực hiện nghĩa vụ chi trả bản quyền và chia sẻ doanh thu với cơ quan báo chí Việt Nam.
Một số đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong việc ngăn chặn, xử lý tin giả, tin sai sự thật – vấn đề đang gây nhiều hệ lụy trên môi trường số.
Tiếp thu đề xuất này, Thường trực Ủy ban cho biết dự thảo Luật đã bổ sung khoản 2 Điều 39, quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm báo chí phải thỏa thuận với cơ quan báo chí theo quy định pháp luật, nhằm bảo đảm quyền tác giả và quyền liên quan.
Liên quan đến nội dung xử lý thông tin do các nền tảng xuyên biên giới đăng tải, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh đây không phải là phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật. Việc quản lý tuân thủ Nghị định 147/2024, theo đó các nền tảng phải gỡ bỏ thông tin vi phạm trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng của Việt Nam.
Toàn bộ loại hình được hưởng thuế suất 10%
Nhiều đại biểu nhận định quy định hiện hành vẫn thiên về cách tiếp cận truyền thống, chưa theo kịp mô hình báo chí đa nền tảng, đa dịch vụ. Một số ý kiến đề nghị hoàn thiện khung pháp lý nhằm quản lý hiệu quả báo điện tử và các kênh cá nhân có tính chất báo chí.
Thường trực Ủy ban cho biết dự thảo Luật đã cụ thể hóa xu hướng tích hợp đa loại hình, đa nền tảng và bổ sung chính sách Nhà nước cho phát triển báo chí trên không gian mạng. Điều 30 dự thảo Luật quy định cơ chế quản lý báo chí trên nền tảng số tương tự bốn loại hình truyền thống, đồng thời bảo đảm nguyên vẹn nội dung đăng phát trên hạ tầng số của báo chí quốc gia.
Về chính sách ưu đãi, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng toàn bộ các loại hình báo chí đều được hưởng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, thay vì chỉ báo in như trước đây. Cùng với đó, Nhà nước sẽ tiếp tục giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ chi phí truyền dẫn, phát sóng, vận chuyển đối với sản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng.
Một số đề xuất thí điểm mô hình tổ hợp hoặc tập đoàn báo chí chủ lực tại Hà Nội và TP.HCM cũng được tiếp thu, đưa vào định hướng để Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cụ thể hóa trong Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí.
Ngoài ra, dự thảo cũng thống nhất điều chỉnh tên loại hình “báo nói, báo hình” thành “phát thanh, truyền hình”, đồng thời giữ nguyên khái niệm “báo in”, “báo điện tử” để phân biệt rõ giữa báo và tạp chí – khắc phục các bất cập của Luật Báo chí 2016.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục hoàn thiện các nội dung liên quan cơ chế phát triển báo chí, quản lý báo chí trên môi trường số, đồng thời làm rõ định nghĩa và địa vị pháp lý của nhà báo.
Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất với việc áp dụng mức thuế suất chung 10% cho toàn bộ loại hình báo chí và yêu cầu đảm bảo quyền tác giả thông qua quy định bắt buộc thỏa thuận giữa bên sử dụng và cơ quan báo chí.
