Chiến sự “ăn mòn” lợi nhuận
Ông Nguyễn Văn Hùng, đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu gỗ nội thất tại TP.HCM cho biết, chưa bao giờ doanh nghiệp của ông phải đối mặt với áp lực “ba tầng” như hiện nay. Theo ông, dù hiện nay đơn hàng vẫn duy trì ổn định, thậm chí tăng nhẹ so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận gần như bị “ăn mòn” hoàn toàn.
Ông Hùng giải thích, chi phí logistics đã tăng 30 - 40% chỉ trong vòng hơn một tháng do giá nhiên liệu leo thang, kéo theo giá cước vận chuyển và phụ phí liên tục điều chỉnh. Trong khi đó, giá nguyên vật liệu như keo, sơn, bao bì cũng tăng mạnh, khiến chi phí sản xuất đội lên đáng kể.
“Trước đây, mỗi container xuất đi còn có lãi vài nghìn USD. Bây giờ, có đơn hàng chỉ hòa vốn, thậm chí lỗ nhẹ nếu phát sinh thêm chi phí, ví dụ như tàu phải chờ tại cảng, phát sinh phí lưu container, lưu bãi hoặc bị chậm lịch do thay đổi tuyến vận chuyển”, ông Hùng chia sẻ.
Áp lực chưa dừng lại ở đó. Do đặc thù ngành, doanh nghiệp phải vay vốn lưu động lớn để duy trì sản xuất. Khi lãi suất tăng lên mức 11 - 13%/năm, chi phí tài chính trở thành gánh nặng đáng kể.
“Chúng tôi đang rơi vào tình trạng có doanh thu nhưng không có lợi nhuận, thậm chí phải dùng dòng tiền quay vòng chỉ để trả lãi ngân hàng”, ông nói.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất định, doanh nghiệp buộc phải đàm phán lại giá với đối tác, đồng thời tối ưu chi phí và đa dạng hóa thị trường. Tuy nhiên, theo ông Hùng, nếu chi phí tiếp tục leo thang trong thời gian dài, không ít doanh nghiệp sẽ buộc phải thu hẹp sản xuất hoặc tạm dừng hoạt động để “cầm cự” qua giai đoạn khó khăn này.
Trước thực trạng này, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét chỉ đạo hệ thống ngân hàng giảm lãi suất cho vay, đặc biệt đối với các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ biến động tại các khu vực xung đột. Theo đó, mức lãi suất được đề xuất nên đưa về dưới 8%/năm nhằm giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí vốn và duy trì hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Cũng liên quan tới vấn đề này, bà Lâm Thúy Ái, Phó Chủ tịch Hội doanh nhân Sài Gòn chia sẻ: Trong bối cảnh hiện nay, một số ngân hàng đã gần cạn hạn mức tín dụng, khiến các doanh nghiệp đang trong giai đoạn mở rộng quy mô gặp khó khăn trong tiếp cận vốn.
Đáng chú ý, nếu chi phí vốn huy động ở mức 8 - 9% thì nhiều người sẽ lựa chọn gửi ngân hàng để đảm bảo an toàn. Trong khi đó, chi phí vay vốn ngân hàng và huy động từ bên ngoài đều ở mức cao, buộc doanh nghiệp phải tiết giảm ở nhiều khoản chi khác. Vì vậy, bà kiến nghị cần có các giải pháp hỗ trợ về dòng tiền cho doanh nghiệp hiện nay.
Chờ đợi những chính sách mạnh tay
Trên thực tế, một số ngân hàng đã có các gói vay với lãi suất ưu đãi với ngành xuất nhập khẩu. Mới đây nhất, VietinBank còn ra mắt chương trình hỗ trợ tối đa chi phí giao dịch ngoại tệ và tài trợ thương mại, áp dụng đến hết ngày 1/3/2027.
Tuy nhiên, những ưu đãi này được đánh giá là chưa đủ “độ sâu” để bù đắp áp lực chi phí đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh logistics, nguyên vật liệu và tỷ giá đều biến động mạnh.
Ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường tài chính Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho rằng trong bối cảnh tình hình thế giới còn nhiều bất ổn như hiện nay, “sức khỏe” của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể chịu tác động mạnh, không chỉ trong ngắn hạn mà còn kéo dài nếu diễn biến căng thẳng chưa sớm hạ nhiệt. Tuy nhiên, diễn biến lần này có những điểm khác biệt so với giai đoạn 2020 - 2022.
Cụ thể, vào năm 2022, khi xảy ra xung đột tại Đông Âu, giá dầu đã tăng lên khoảng 120 USD nhưng sau đó giảm khá nhanh do tình trạng tắc nghẽn logistics không quá nghiêm trọng. Trong khi đó, ở thời điểm hiện tại, giá dầu tăng nhanh đồng thời đi kèm với tình trạng tắc nghẽn tại khu vực eo biển Hormuz, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động logistics toàn cầu.
Không chỉ vậy, nhiều hạ tầng sản xuất năng lượng tại Trung Đông bị phá hủy, khiến quá trình phục hồi có thể kéo dài hơn dự kiến. Chính vì vậy, ngân hàng nghiêng về kịch bản cần thêm thời gian để giá dầu quay trở lại trạng thái cân bằng, ngay cả khi xung đột có thể kết thúc sớm.
Từ những nhận định trên, có thể thấy cả doanh nghiệp lẫn ngân hàng đều cần xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp, đặc biệt trong trường hợp chi phí logistics và giá dầu giảm chậm hơn so với dự báo.
Trước thực trạng đó, với tập khách hàng là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh, bên cạnh các chính sách lãi suất ưu đãi nhằm chia sẻ khó khăn, đại diện của ACB cho biết, ngân hàng còn chủ động đồng hành trong việc tư vấn về thuế cũng như cung cấp các giải pháp bảo hiểm rủi ro tài chính, qua đó góp phần nâng cao sức chống chịu cho doanh nghiệp.
Đối với nhóm khách hàng xuất khẩu và sản xuất, ngân hàng sẵn sàng áp dụng mức lãi suất cho vay thấp hơn khoảng 1-2 điểm % so với thông thường, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi doanh nghiệp đang phải đối mặt với áp lực lớn từ chi phí logistics và chi phí đầu vào gia tăng.
“Trong bối cảnh đó, câu chuyện bảo hiểm và phòng ngừa rủi ro trở nên hết sức cần thiết. ACB cho biết đang nỗ lực triển khai các chương trình đào tạo, chia sẻ nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro, qua đó chủ động hơn trong quản trị biến động”, vị này cho hay.
