Thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với một rủi ro mới khi lượng dầu dự trữ liên tục suy giảm trong bối cảnh tuyến vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn.
Nhiều chuyên gia cảnh báo thế giới có thể phải đối mặt với một đợt tăng giá dầu mới trong những tuần tới, kéo theo áp lực lạm phát và làm gia tăng rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
"Tấm đệm an toàn" của thị trường dầu đang mỏng dần
Trong nhiều tháng qua, nguồn cung dầu toàn cầu đã được duy trì nhờ việc các quốc gia liên tục rút dầu từ kho dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, giải pháp này đang dần chạm tới giới hạn.
Neil Chapman, Phó Chủ tịch cấp cao của ExxonMobil, cảnh báo lượng tồn kho dầu đang tiến gần những ngưỡng thấp chưa từng thấy. Theo ông, nếu dự trữ tiếp tục giảm, giá dầu Brent có thể tăng lên 150-160 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mặt bằng hiện nay.
Những lo ngại này xuất hiện trong bối cảnh eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – vẫn chưa thực sự hoạt động bình thường sau cuộc xung đột với Iran. Dù Mỹ nhiều lần bày tỏ kỳ vọng đạt được thỏa thuận khôi phục lưu thông hàng hải, tiến triển thực tế vẫn rất hạn chế.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nếu tốc độ rút dầu từ kho dự trữ tiếp tục như hiện nay, lượng tồn kho toàn cầu có thể giảm xuống mức báo động ngay vào giai đoạn nhu cầu nhiên liệu mùa hè tăng mạnh nhất.
Tại Mỹ, lượng dầu thô dự trữ, bao gồm cả Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một năm. Kể từ khi xung đột bùng phát, Mỹ đã liên tục giải phóng dầu từ SPR như một phần trong nỗ lực phối hợp quốc tế nhằm hạ nhiệt giá năng lượng.
Các nhà phân tích cho rằng nguy cơ lớn nhất hiện nay không còn nằm ở việc eo biển Hormuz bị gián đoạn, mà ở việc thế giới đang dần cạn kiệt "vùng đệm" dự trữ từng giúp thị trường chống chịu trước các cú sốc nguồn cung.
"Khi lượng dầu dự trữ giảm xuống quá thấp, thị trường sẽ buộc phải tự điều chỉnh bằng giá cả. Điều đó đồng nghĩa với việc người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn hoặc nhu cầu sẽ bị thu hẹp", Mehmet Beceren, chiến lược gia thị trường cấp cao tại Rosenberg Research, nhận định.
Giá dầu cao - hiệu ứng domino đối với kinh tế toàn cầu
Mối lo ngại của giới đầu tư không chỉ dừng ở thị trường năng lượng. Giá dầu tăng kéo dài có thể tạo ra những tác động lan tỏa đối với lạm phát, tiêu dùng, thị trường tài chính và tăng trưởng kinh tế.
Joseph Tanious, chiến lược gia đầu tư tại Northern Trust Asset Management, cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay đã làm thay đổi cách thị trường nhìn nhận eo biển Hormuz. Theo ông, khu vực này giờ đây được xem là một điểm nghẽn địa chính trị thường trực, khiến giá dầu khó có thể quay trở lại mức thấp như trước khi xung đột xảy ra.
Tác động của giá dầu cao sẽ không đồng đều giữa các khu vực. Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng năng lượng nên có khả năng chống chịu tốt hơn. Trong khi đó, châu Âu và nhiều nền kinh tế châu Á vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, do đó dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc giá dầu.
Các chuyên gia của Vanguard ước tính nếu giá dầu duy trì quanh mức 120 USD/thùng trong vòng một năm, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm. Với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, tác động có thể còn lớn hơn.
Đối với người tiêu dùng, ảnh hưởng rõ rệt nhất sẽ đến từ chi phí nhiên liệu và vận tải. Khi giá xăng dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí vận chuyển hàng hóa tăng lên, kéo theo áp lực tăng giá đối với nhiều mặt hàng khác. Đây là một trong những nguyên nhân khiến lạm phát có nguy cơ quay trở lại sau giai đoạn hạ nhiệt gần đây.
Phil Blancato, chiến lược gia trưởng thị trường tại Osaic, cho rằng nếu giá dầu tiếp tục neo cao trong suốt mùa hè, chi tiêu của người tiêu dùng sẽ chịu tác động rõ rệt hơn. Trong bối cảnh niềm tin tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế vẫn ở mức thấp, một cú sốc năng lượng mới có thể làm chậm đà phục hồi kinh tế toàn cầu.
Hiện tại, thị trường vẫn đang đặt cược vào khả năng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sớm được bình thường hóa. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài trong khi lượng dự trữ tiếp tục suy giảm, thế giới có thể phải đối mặt với một vòng xoáy giá dầu mới, kéo theo những hệ lụy vượt xa phạm vi của thị trường năng lượng.
