Hiểu thế nào cho đúng về bản chất của đổi mới giáo dục lần này?

(CLO) Điểm mới của đổi mới lần này là chương trình là pháp lệnh, sách giáo khoa chỉ đóng vai trò là tài liệu, học liệu để giáo viên giảng dạy bám theo chương trình.

Việc đổi mới chương trình sách giáo khoa, được thực hiện theo Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong đó có một chủ trương rất mới đó là thực hiện xã hội hóa việc biên soạn sách giáo khoa phổ thông.

Thời gian qua dư luận bàn nhiều về các vấn đề xung quanh quá trình thực hiện, trong đó có nhiều vấn đề cho thấy từ phía phụ huynh, nhà trường, giáo viên vẫn còn trường hợp chưa hiểu được bản chất của  đổi mới giáo dục  lần này.

Thay đổi quan điểm, nhận thức của một người đã khó, thay đổi nhận thức và cách tiếp cận của toàn xã hội về “Đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông” theo Nghị quyết 88 của Quốc hội lại càng khó gấp bội (ảnh minh họa - nguồn internet).

Thay đổi quan điểm, nhận thức của một người đã khó, thay đổi nhận thức và cách tiếp cận của toàn xã hội về “Đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông” theo Nghị quyết 88 của Quốc hội lại càng khó gấp bội (ảnh minh họa - nguồn internet).

Nói về sự khác biệt trong chương trình giáo dục phổ thông mới và sách giáo khoa lần này, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã có trao đổi với Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngô Thị Minh (Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên, Nhi đồng của Quốc hội).

Thứ trưởng Ngô Thị Minh đã chỉ ra những điểm khác biệt và bản chất của cuộc đổi mới giáo dục lần này. Theo đó, từ trước đến nay, chúng ta luôn coi “Sách giáo khoa của giáo dục phổ thông là pháp lệnh”, không có chương trình riêng cho giáo dục phổ thông mà được lồng ghép cùng sách giáo khoa.

Năm 2018, lần đầu tiên giáo dục phổ thông nước ta đã có “Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và chương trình môn học” riêng biệt theo xu thế chung của thế giới và coi “chương trình giáo dục phổ thông là pháp lệnh”, sách giáo khoa đóng vai trò là tài liệu, học liệu để giáo viên giảng dạy bám theo chương trình.

Vì vậy, Nghị quyết 88 của Quốc hội đã cho phép “mỗi môn học có một hoặc một số sách giáo khoa”. Đây là điểm mới căn bản theo Nghị quyết của Đảng và của Quốc hội mà mỗi giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục  và phụ huynh học sinh cần phải thấm nhuần.

Thứ trưởng Ngô Thị Minh cho rằng: “Nếu tuyên truyền không rõ, không sâu nội dung này sẽ không tạo được sự đồng thuận trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện.

Thay đổi quan điểm, nhận thức của một người đã khó, thay đổi nhận thức và cách tiếp cận của toàn xã hội về “Đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông” theo Nghị quyết 88 của Quốc hội lại càng khó gấp bội.

Chương trình giáo dục phổ thông mới đã trao quyền chủ động cho các nhà giáo trong việc lựa chọn học liệu và phương pháp phù hợp để thực hiện mục tiêu của chương trình.

Việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, đòi hỏi cả thày và trò, cả ngành giáo dục đều phải thay đổi phương thức tiếp cận, phương pháp sư phạm, phương pháp học cũng như phương pháp đánh giá, để giúp người học có khả năng tự học, tự chiếm lĩnh tri thức, tự tìm được những tri thức mình cần để phục vụ cuộc sống và công việc sau này.

Có thể khẳng định, đây là một sự thay đổi rất lớn về bản chất. Vì vậy, rất cần có thời gian và sự đồng hành, đồng thuận của toàn xã hội”.

Theo Thứ trưởng Ngô Thị Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận thấy rằng, qua những trao đổi và tranh luận trên truyền thông vừa rồi, Bộ cần phải tổ chức tốt hơn nữa hoạt động tuyên truyền phổ biến về chương trình giáo dục phổ thông mới, trước hết với đội ngũ các nhà giáo, các cán bộ quản lý giáo dục, qua đó lan tỏa dần đến mọi tầng lớp Nhân dân.

Chương trình giáo dục phổ thông xây dựng chuẩn đầu ra cho từng cấp học, còn sử dụng phương pháp nào, học liệu nào và tổ chức ra sao là quyền của nhà giáo và các cơ sở giáo dục.

Các cán bộ quản lý giáo dục luôn đồng hành cùng các cơ sở giáo dục thông qua việc tổ chức tập huấn, đổi mới công tác đào tạo sư phạm, giao lưu học hỏi từ các mô hình đổi mới thành công, các tấm gương điển hình...

Bà Ngô Thị Minh nhấn mạnh: “Chúng tôi hoàn toàn hiểu và chia sẻ với những băn khoăn của các vị đại biểu Quốc hội, các thầy cô giáo, cha mẹ học sinh đang gặp khó khăn khi tiếp cận sách giáo khoa mới, vì chúng ta trước đây đều dạy và học theo “sách giáo khoa là pháp lệnh”, chưa từng dạy và học bám theo chương trình mới, nên đã cho rằng “sách giáo khoa là tối thượng, bất biến...”, chưa quen với cách nghĩ “sách giáo khoa chỉ là một trong nhiều học liệu, công cụ, phương tiện” để thực hiện chương trình.

Do đó, chưa quen với việc: “mỗi nhóm tác giả có quyền chủ động sử dụng các nguồn dữ liệu khác nhau mà họ tin là có thể giúp thày và trò thực hiện tốt nhất mục tiêu chương trình đặt ra”.

Nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cụ thể cả dữ liệu đưa vào sách giáo khoa để yêu cầu Hội đồng thẩm định quốc gia sử dụng nó làm phương tiện thẩm định, thì nhiều sách giáo khoa trên thực tế sẽ chỉ là một sách, sẽ mất ý nghĩa và mục đích mà chương trình mới đang hướng tới theo Nghị quyết 88 của Quốc hội là “một môn học có thể có nhiều sách giáo khoa”.

Như vậy, mục tiêu xã hội hóa trong biên soạn sách giáo khoa sẽ không thể đạt được”.

Thực hiện xã hội hóa theo Nghị quyết 88 của Quốc hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 5 bộ SGK, với tổng số 46 quyển SGK lớp 1 của 9 môn học và hoạt động giáo dục để các địa phương, cơ sở giáo dục lựa chọn, đưa vào giảng dạy.

Tất cả các quyển sách giáo khoa được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt đều được các nhà trường tổ chức cho giáo viên, tổ bộ môn nghiên cứu đề xuất, thành lập hội đồng đánh giá và quyết định lựa chọn, phù hợp với điều kiện triển khai thực hiện tại trường.

Điều này cho thấy thành công bước đầu của chủ trương xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa, không còn sự độc quyền trong xuất bản, phát hành sách giáo khoa như trước đây.

Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số 01/2020 về hướng dẫn lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở GDPT theo quy định tại Nghị quyết 88 và đã được các nhà trường tổ chức thực hiện khá tốt, cho dù việc tổ chức lựa chọn SGK lớp 1 được thực hiện trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn ra rất phức tạp.

Sách giáo khoa lớp 1 đã được các nhà trường lựa chọn, tổ chức dạy học, tuy bước đầu có một số lúng túng vì năm đầu thực hiện nhưng cơ bản đáp ứng yêu cầu đặt ra; học sinh lớp 1 được làm quen với phương pháp dạy học mới, hứng thú và tự tin trong học tập.

Trinh Phúc

Xem thêm

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

(CLO) Từ tháng 8/2026, nhiều chính sách giáo dục quan trọng bắt đầu có hiệu lực, từ bãi bỏ 11 văn bản quy phạm pháp luật, cho phép các trường công nhận tín chỉ khi đào tạo liên thông, siết việc dạy trước chương trình ở tiểu học đến lần đầu ban hành quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

(CLO) Từ ngày 4 đến 9/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học bước vào giai đoạn "lọc ảo" tuyển sinh trên phạm vi toàn quốc. Sau 6 ngày xử lý dữ liệu, điểm chuẩn và danh sách trúng tuyển đợt 1 sẽ được chốt, nhiều trường có thể công bố kết quả ngay từ tối 9/8 nếu hoàn tất sớm.

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

(CLO) Áp lực thành tích, kỳ vọng từ gia đình và nỗi sợ thất bại đang trở thành gánh nặng vô hình đè lên vai nhiều học sinh. Không ít em rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, thậm chí nảy sinh ý nghĩ tiêu cực khi không đạt được kết quả như mong muốn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, những tổn thương tâm lý này có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của trẻ.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Từ năm học 2026–2027, Việt Nam sẽ sử dụng một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ SGK dùng chung, tiến tới mục tiêu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh vào năm 2030. Dự kiến đến trước ngày 15/8/2026, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu.

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

(CLO) Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học trên cả nước đang bước vào giai đoạn nước rút, song nhiều chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất không nằm ở việc hợp nhất đầu mối mà là lựa chọn người đứng đầu đủ năng lực quản trị.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Bước sang năm thứ ba thực hiện cơ chế tự chủ tài chính 100% chi thường xuyên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị đang biến áp lực thành động lực đổi mới. Kiên định với mục tiêu xây dựng trường cao đẳng chất lượng cao, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm giáo dục nghề nghiệp uy tín, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực miền Trung và cả nước.

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

(CLO) Từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú khi UBND xã, phường trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, thay vì giao từng trường thực hiện như trước. Cùng với hệ thống truy xuất nguồn gốc HanoiCheck, mô hình mới được kỳ vọng tạo thêm "hàng rào" kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học.

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Ngày 29/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam đã kí kết Thỏa thuận hợp tác về phối hợp rà soát, đánh giá chuyên môn và hoàn thiện sách điện tử, sách số, học liệu số, qua đó góp phần xây dựng hệ sinh thái học liệu số chất lượng, hiện đại và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ chính thức học theo một bộ sách giáo khoa thống nhất. Nhiều ý kiến cho rằng việc này tạo thuận lợi cho công tác giảng dạy, tập huấn giáo viên, sinh hoạt chuyên môn và từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả.

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

(CLO) Đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ, thí sinh làm bài trên mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý trong Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình Thủ tướng Chính phủ, nhằm hiện đại hóa kỳ thi nhưng vẫn bảo đảm an toàn, công bằng và độ tin cậy.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

(NB&CL) Bộ Giáo dục và Đào tạo ví kỳ thi tốt nghiệp THPT như khâu kiểm tra cuối cùng của một dây chuyền sản xuất: Dù 99% sản phẩm đạt chuẩn vẫn không thể bỏ qua bước đánh giá đầu ra. Theo các chuyên gia, giá trị của kỳ thi không nằm ở việc tạo ra tỷ lệ trượt cao, mà ở khả năng xác lập một chuẩn chung để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên toàn quốc.

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành và năng lực nghề nghiệp, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành con đường ngắn nhất đưa người học đến việc làm bền vững. Nắm bắt xu thế đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị không ngừng mở rộng các ngành đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, giúp người học vững tay nghề, tự tin lập nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.

Thi trên máy tính chỉ là bề nổi, ngân hàng đề mới là 'chìa khóa'

Thi trên máy tính chỉ là bề nổi, ngân hàng đề mới là 'chìa khóa'

(CLO) Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn cần được duy trì như một kỳ đánh giá chuẩn đầu ra trên phạm vi quốc gia. Tuy nhiên, sau những vụ gian lận và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng khảo thí, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho rằng đã đến lúc tiếp tục chuẩn hóa đề thi, ứng dụng công nghệ và từng bước triển khai thi trên máy tính nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả.

Người bệnh cần một bác sĩ biết chữa bệnh, không phải một 'nhà sáng tạo nội dung' trên nỗi đau của họ

Người bệnh cần một bác sĩ biết chữa bệnh, không phải một 'nhà sáng tạo nội dung' trên nỗi đau của họ

(CLO) Hai vụ việc liên tiếp liên quan đến sinh viên y khoa có phát ngôn phản cảm trên mạng xã hội đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong dư luận. Đằng sau những câu nói tưởng như "đùa cho vui" không chỉ là câu chuyện về ứng xử của một cá nhân, mà còn gióng lên hồi chuông về đạo đức nghề nghiệp, khả năng quản trị cảm xúc và văn hóa sử dụng mạng xã hội của những người đang được đào tạo để trở thành bác sĩ.

Cỡ chữ bài viết: