Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhấn mạnh việc cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản; khắc phục những hạn chế của luật hiện hành, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa, đáp ứng các yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Về bố cục, dự thảo Luật gồm 3 điều.
Điều 1: Quy định sửa đổi, bổ sung nội dung của 27/54 điều (đảm bảo sửa đổi, bổ sung về nội dung không vượt quá 50% tổng số điều theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật). Bãi bỏ 4 điều, đồng thời thay thế 4 cụm từ tại một số điều để đảm bảo thực hiện tốt theo mô hình tổ chức hiện nay của Chính phủ. Trong 27 điều được sửa đổi, bổ sung về nội dung có 17 điều về cải cách thủ hành chính, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền; 10 điều tiếp tục được sửa đổi, bổ sung để thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, giải quyết một số bất cập trong hoạt động xuất bản.
Điều 2: Quy định bãi bỏ lệ phí đăng ký nhập khẩu xuất bản sản phẩm để kinh doanh, lệ phí cấp giấy phép nhập khẩu xuất bản sản phẩm không kinh doanh trong danh mục phí và lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí.
Điều 3: Quy định về hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương - đại diện cơ quan thẩm tra - cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản; nhất trí với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Luật; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực triển khai thi hành luật, nhất là các quy định về chuyển đổi số, xuất bản phẩm điện tử, xuất bản số và phát triển công nghiệp văn hóa.
Ủy ban cơ bản tán thành với các chính sách được quy định trong dự thảo Luật. Tuy nhiên, về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, thiết kế các chính sách theo hướng quy định khái quát, tránh trùng lặp, thể hiện tính đặc thù của hoạt động xuất bản, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Cùng với đó, bảo đảm sự nhất quán của các nhóm chính sách giữa các lần chỉnh lý dự thảo Luật, cân nhắc việc mở rộng đối tượng thụ hưởng một số chính sách ưu đãi thuế, tín dụng; xác định rõ đối tượng thụ hưởng dự kiến của chính sách “đầu tư, xây dựng và phát triển các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia”.
Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ để bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo với quy định của pháp luật báo chí, thông tin điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ; đồng thời bảo đảm tính khả thi trong điều chỉnh các nền tảng phát hành xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vi phạm pháp luật vào thị trường Việt Nam.
Phát biểu tại phiên họp, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra, đồng thời nêu lên một số đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo Luật.
Chỉ rõ nhiều chính sách đúng đắn của Nhà nước đối với phát triển hoạt động xuất bản được quy định tại Điều 7, tuy nhiên, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, một số quy định chưa xác định rõ các yếu tố cụ thể như: chủ thể được thụ hưởng; điều kiện, tiêu chí và mức độ hỗ trợ; thứ tự ưu tiên; nguồn ngân sách cũng như cơ chế đặt hàng. Bên cạnh đó, nhiều chính sách hiện nay chưa được triển khai hiệu quả do thiếu nguồn lực thực hiện. Do đó, bà Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị xác định rõ các nguyên tắc cơ bản ngay trong Luật sửa đổi, bổ sung lần này. Đó là đảm bảo tính công khai, minh bạch; có tiêu chí đo lường và thực hiện hỗ trợ dựa trên kết quả; ưu tiên các sản phẩm phục vụ vùng khó khăn, người khuyết tật, trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhiệm vụ chính trị thiết yếu; có cơ chế kiểm tra, đánh giá và thu hồi hỗ trợ nếu sử dụng sai mục đích...
